Jan Andrzej Morsztyn jako poeta dworski
Jan Andrzej Morsztyn był poetą związanym z dworem królewskim. Piastował wiele
urzędów. Był dworakiem i intrygantem ale też sprawnym dyplomatą. Był skazany na
banicję i wygnany z kraju. Styl życia, który uprawiał był odpowiedni barokowi
dworskiemu. Poświęcił się całkowicie polityce. Poezja była dla niego tylko
tłem. Był uznawany za twórcę bardzo zdolnego. Jego utwory nawiązywały do
marinizmu. Jego utwory nie podejmowały tematyki trudnej lecz łatwą, związaną z
flirtem dworskim. Utwory były zbudowane sprawnie. Charakterystyczny był przejaw
formy nad treścią.
MIŁOŚĆ JAKO NACZELNY TEMAT UTWORÓW J. A. MORSZTYNA
Jan Andrzej Morsztyn najchętniej pisał o miłości. Nie było to jednak
bezpośrednie wypowiedzenie uczuć o ukochanej. Były to wiersze będące wyrazem
flirtu, który odznacza się dworską elegancją i salonowym dowcipem.
Związek tematyki miłosnej z biografią autora i jego poglądem na zadania
literatury.
"Niestatek"
Autor wylicza zjawiska, które musiały by się spełnić by jakakolwiek kobieta
stała się stateczna. Są to zjawiska zaczerpnięte z przyrody i niemożliwe.
"Starej"
Jest to złośliwy epigramat. Podmiot liryczny wylicza pewnej kobiecie jaka jest
stara.
"Na_Tomka"
Kobieta, do której zaleca się Tomek jest bardzo bogata i chora. Tomek
dostrzegając te zalety chce zostać bogatym wdowcem i w pogoni za posagiem
zaprzedaje sam siebie.
"Niestatek_II"
Podmiot liryczny wychwala pannę tylko jak jest w nim w zgodzie. Gdy są w
niezgodzie panna ta jest brzydka. Są tu dwa obrazy. Pierwszy to wyraz zachwytu
zaprezentowaną piękną kobietą. Drugi prezentuje kobietę szpetną i okropną. W
obu obrazach są elementy przesady.
"Do_trupa"
Jest to sonet. Z utworu tego wynika wniosek, że lepiej nie żyć niż być
zakochanym. Człowiek zakochany ma świadomość swojego zniewolenia.
FORMA UTWORÓW J. A. MORSZTYNA I JEJ ZWIĄZEK Z TREŚCIĄ
Treść utworów Morsztyna jest mało istotna. Ważna jest natomiast ich forma.
Stosował on wiele środków artystycznych np.: anafora, wyliczenie, koncept,
gradacja, hiperbolizacja. Pisał także utwory bardzo krótkie np.: "Starej".
DLACZEGO J. A. MORSZTYNA MOŻNA NAZWAĆ POETĄ KONCEPTUALISTĄ
Jana Andrzeja Morsztyna można nazwać konceptualistą, ponieważ w swoich utworach
używał konceptu. Głównym zadaniem jego poezji był zaskakujący, wręcz szokujący
czytelnika pomysł - koncept dotyczący formy lub treści. Przykładem może tu być
utwór pod tytułem "Niestatek", do końca utworu nie wiemy po co podmiot liryczny
wylicza zjawiska przyrody. W utworze pod tytułem "Niestatek_II" przeciwstawione
są dwa obrazy kobiety.