Cechy różnicujące cukrzycę dziecięcą i młodocianych od cukrzycy u ludzi w wieku dojrzałym i starszym
Cechy różnicujące cukrzycę dziecięcą i młodocianych od cukrzycy u ludzi w wieku
dojrzałym i starszym
_____________________________________________________________________________
| Cechy różnicujące |Cukrzyca dziecięca i |Cukrzyca ludzi w wieku |
| |młodocianych |dojrzałym i starszym |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|ujawnienie w wieku | zwykle poniżej 25. roku | zwykle powyżej 40. roku |
| | życia | życia |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|zależność od płci | M = K | M < K |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|ciężar ciała | często obniżony | zwykle nadwaga (u ponad |
| | | 90%) |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|początek choroby | ostry lub podostry | zwykle powolny |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|główne objawy | pragnienie, wielomocz, | pragnienie, wielomocz, |
| | wzmożony apetyt |wzmożony apetyt - często |
| | |wyrażone bardzo słabo lub|
| | | wcale |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|stężenie glukozy we krwi,| wysokie | nieduży wzrost, czasem |
|na czczo | | prawidłowe |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|stężenie insuliny w | brak lub minimalne |obniżone, prawidłowe lub |
|surowicy krwi | | zwiększone (u otyłych) |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|skłonność do zatrucia | bardzo duża | rzadko |
|ketonowego | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|wrażliwość na insulinę | duża | słaba |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|wrażliwość na preparaty | brak | z reguły dobra |
|sulfonylomocznikowe | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|zmiany naczyniowe w | brak | dość częste |
|chwili wykrycia cukrzycy | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|skłonność do powikłań | duża | raczej mała |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
Typ I: Cukrzyca_insulino-zależna - IDDM (insulin dependent diabetes mellitus) -
10% chorych na cukrzycę (inaczej: pierwotna, wieku_młodzieńczego)
Patofizjologia choroby:
W normalnych warunkach komórki pobierają z krwi glukozę, stanowiącą dla nich
źródło energii. W przypadku, gdy insulina produkowana przez komórki ß wysp
trzustkowych, która stanowi naturalny klucz, otwierający komórkę dla glukozy,
przestaje działać wydajnie lub jest jej za mało, poziom cukru we krwi wzrasta,
a komórki "głodują". Jedynie mózg, nerwy, serce, soczewka oka, pracujący
mięsień mogą zużytkować glukozę bez insuliny. Komórki ß wysp trzustki są
niszczone przez przeciwciała wytwarzane we własnym organizmie, który traktuje
te komórki jako obce i stara się je wyeliminować. Jest to tzw. proces
autoimmunologiczny.
W Typie I komórki ß trzustki ulegają w różnym stopniu zniszczeniu i nie
funkcjonują prawidłowo co powoduje, że poziom insuliny jest za niski w
porównaniem do zapotrzebowania organizmu. Oprócz tego glukoza "ucieka" z
moczem, następuje niedożywienie komórek i powstawanie w organizmie trujących
związków: ciał ketonowych.
Cukrzyca młodzieńcza jest chorobą uwarunkowaną genetycznie. Wykazano
skojarzenie z genami HLA-DR3,-DR4,-DQ. Dodatni wywiad rodzinny w kierunku
cukrzycy stwierdza się u ok.10% chorych
.
Jednak u jednych osób może się ujawniać na skutek działania dodatkowych
czynników środowiskowych, a u innych nie. Niektórzy wiążą powstawanie procesu
autoagresji z wcześniejszym zakażeniem wirusowym (wirus świnki, różyczki,
mononukleozy).
Czynnikami przyśpieszającymi ujawnienie się cukrzycy są:
* otyłość
* choroby wątroby;
* zaburzenia hormonalne;
* ciąża;
* niektóre leki (doustne środki antykoncepcyjne, glikokortykosteroidy).
Ratunkiem dla chorych jest wstrzykiwanie insuliny pod skórę, a stąd przedostaje
się ona do krwi. Nie jest jeszcze możliwe produkowanie doustnej postaci
insuliny, ponieważ soki żołądkowe niszczą insulinę zanim dotrze do krwiobiegu.
Jeżeli zostanie stwierdzona cukrzyca typu 1, nie ma sposobu na "ożywienie"
komórek trzustki produkujących insulinę. Przeprowadzano już wiele
transplantacji zdrowej trzustki lub tylko komórek produkujących insulinę, lecz
zabiegi te wciąż są w fazie eksperymentów. Insulino-terapia jest więc w
cukrzycy typu 1 jedynym rozwiązaniem.
Rozpoznanie cukrzycy typu 1:
Cukrzyca typu pierwszego rozpoczyna się z reguły nagle. U młodych osób będących
w pełni zdrowia pojawiają się nieoczekiwanie takie objawy jak: chudnięcie,
osłabienie, wzmożone pragnienie i łaknienie, zwiększenie ilości i częstości
oddawania moczu. Na tym etapie możemy wykryć obecność cukru w moczu oraz
podwyższone jego wartości we krwi. Jeżeli rozpoznanie choroby nie dokona się,
bardzo szybko dochodzi do rozwoju kwasicy ketonowej, która objawia się znacznym
nasileniem w/w objawów, a także silnymi bólami brzucha, nudnościami i
wymiotami. Charakterystyczny jest wówczas tzw. oddech kwasiczy (przyspieszony i
głęboki tzw. oddech gonionego psa). Od chorego możemy wyczuć zapach wydychanego
acetonu, a w moczu poza obecności cukru wykryjemy ciała ketonowe. Na ogół
rozpoznanie w pełni rozwiniętej cukrzycy typu 1 nie powinno nastręczać
większych trudności. W 30% przypadków, w 3-4 miesiącu od wystąpienia objawów
następuje przejściowa remisja, trwająca zwykle kilka miesięcy.
Śpiączka kwasicza ketonowa:
Jest stanem nieprzytomności spowodowanym przez nagromadzenie się we krwi i
tkankach dużej ilości związków ketonowych (kwasica ketonowa). Rozwija się ona
wskutek braku lub znacznego niedoboru insuliny. Wcześniej opisano jak niedobór
insuliny doprowadza do gromadzenia się we krwi związków ketonowych. Ciała
ketonowe działają szkodliwie na organizm doprowadzając do powstania kwasicy.
Kwasica ketonowa nie występuje nagle. Zwykle jej rozwój poprzedzają objawy
niewyrównania cukrzycy jak: duże pragnienie (związane ze wzrostem poziomu cukru
we krwi), wielomocz ze znacznym cukromoczem oraz obecności związków ketonowych
(acetonu). Stopniowo pojawiają się: ogólne osłabienie, nudności, bóle brzucha,
wymioty, bóle głowy. Dochodzi do odwodnienia organizmu, oddech przyspiesza się
i pogłębia, z ust wyczuwa się zapach zielonych jabłek (zapach acetonu). Jeżeli
stan ten się przedłuża, pacjent zapada w śpiączkę, która nie leczona w porę
może doprowadzić do śmierci.
Alkohol i cukrzyca - wiadomości dla nastolatków:
Po wypiciu alkoholu wzrasta zagrożenie niedocukrzeniem, stąd pamiętaj o
regularnym przyjmowaniu posiłków.
* pij alkohol z umiarem
* nigdy nie pij alkoholu bez jedzenia
* kiedy pijesz alkohol, zwłaszcza gdy jest to alkohol wysokoprocentowy, lub gdy
piciu towarzyszy taniec, to zjadaj lub wypijaj dodatkowe ilości węglowodanów
* wstrzyknij mniej insuliny niż zwykle
* często badaj stężenie glukozy we krwi
* nigdy nie idź spać bez uprzedniego spożycia dodatkowej przekąski bogatej w
węglowodany
__________________________________________________________________________
| |ilość|alkohol|węglowodany|zawartość |zawartość |
|rodzaj |(ml) |(g) |(g) |energetyczna|energetyczna|
|alkoholu | | | |(kcal) |(KJ) |
| | | | | | |
|______________________|_____|_______|___________|____________|____________|
|piwo |330 |12,9 |10,6 |127 |531 |
|piwo mocne |330 |19,8 |15,2 |209 |874 |
| | | | | | |
|______________________|_____|_______|___________|____________|____________|
|wino czerwone wytrawne|150 |14,3 |0,5 |105 |440 |
|wino różowe |150 |13,9 |2,1 |110 |459 |
|wino białe wytrawne |125 |11,9 |0,3 |87 |362 |
|wino białe słodkie |125 |12,8 |7,4 |123 |513 |
|porto |40 |6,2 |4,4 |63 |262 |
| | | | | | |
|______________________|_____|_______|___________|____________|____________|
|wódka |30 |9,6 |0,0 |6,9 |288 |
|______________________|_____|_______|___________|____________|____________|
# nie zauważysz, gdy stężenie glukozy we krwi będzie zbyt niskie
# pamiętaj, że Twoja wątroba jest zajęta unieczynnianiem alkoholu i nie będzie
mogła uwalniać glukozy aby ratować Ciebie gdy masz niedocukrzenie.
# Twoi przyjaciele mogą myśleć, że się zataczasz, bo jesteś pijany, podczas gdy
Ty masz niedocukrzenie i potrzebujesz pomocy.
Bądź ostrożny. Powiedz swoim przyjaciołom, że masz cukrzycę i zawsze miej przy
sobie kartę identyfikacyjną lub legitymację cukrzycową.