Stylizacje językowe
Stylizacja językowa - polega na celowym wprowadzaniu do utworu środków leksykalnych i gramatycznych, charakterystycznych dla jakiejś epoki, dla określonego dialektu regionalnego lub środowiska. Stylizacja językowa jest jakby naśladowaniem pewnego stylu językowego. Najważniejsze rodzaje stylizacji to:
a) archaizacja - polega na wprowadzeniu do utworu archaizmów i form archaicznych w celu przybliżenia określonej epoki (np. ,,Stara baśń" Kraszewskiego, "Krzyżacy" Sienkiewicza). Służy temu celowi używanie dawnego słownictwa i dawnych form fonetycznych, składniowych i morfologicznych w celu wywołania odpowiedniego nastroju oraz zbliżenia czytelników do danej epoki .
b) stylizacja gwarowa (dialektyzacja) - polega na wprowadzaniu form gwarowych w celu scharakteryzowania poszczególnych osób (np. "Wesele" Wyspiańskiego, "Na skalnym Podhalu" Tetmajera - autentyczna gwara podhalańska, "Chłopi" Reymonta - stylizacja gwary łowickiej) i nadawaniu utworowi gwarowych cech słownikowych i gramatycznych.
c) stylizacja środowiskowa - polega na wprowadzeniu do utworu wyrazów i zwrotów charakterystycznych dla jakiegoś środowiska ("Syzyfowe prace" Żeromskiego = środowisko uczniowskie) i używaniu w utworach słownictwa charakterystycznego dla danego środowiska. Poza funkcją realistyczną bardzo często pełni ona funkcję humorystyczną.
Wspomnieć można tu też przy okazji o stylizacji biblijnej ("Księgi Narodu i pielgrzymstwa polskiego" Mickiewicza). Sposoby stylizacji językowej mogą być różne: albo autor posługuje się samym tylko słownictwem, albo sięga po dalsze środki stylizując formy gramatyczne i składnię. Może też być stylizacja patetyczna (styl pełen patosu), humorystyczna i groteskowa (parodia językowa).