Słowotwórstwo
Słowotwórstwo jako dział nauki o języku opisuje morfologicznie środki tworzenia nowych wyrazów.
Słowotwórstwo zajmuje się budową wyrazów ze względu na ich znaczenie. Rodzina wyrazów
Jedną z metod bogacenia języka jest tworzenie nowych wyrazów na podstawie zasobu już obecnego w słowniku. W ten sposób powstają wyrazy motywowane Dla określenia zależności słowotwórczej wyrazów służy analiza słowotwórcza, czyli wyodrębnienie w wyrazie motywowanym dwu jego składników, podstawowych członów: podstawy słowotwórczej, formantu słowotwórczego.
Temat wyrazu podstawowego zespół wszystkich cech formalnych, różniących wyraz motywowany od motywującego.
Formant określa znaczenie i gramatyczne właściwości wyrazu motywowanego
podstawa słowotwórcza formant - - Większość wyrazów jest podzielnych słowotwórczo są zatem wyrazami pochodnymi. Należą do nich wyrazy motywowane (można go odnieść do wyrazu, od którego pochodzi, a który jest dla niego jest wyrazem podstawowym).
Podstawowe funkcje formantów: Gramatyczna (syntaktyczna, składniowa): wyraz pochodny należy do innych części mowy niż wyraz podstawowy. Formant powoduje transpozycję (przeniesienie) z jednej części mowy do innej. Zmienia się także funkcja składniowa wyrazu pochodnego w porównaniu z podstawowym Wyrazy złożone to wyrazy, które powstały od dwóch wyrazów podstawowych i zawierają dwie podstawy słowotwórcze.
Należą do nich: złożenia wyrazy o dwu podstawach słowotwórczych połączonych intrrfiksem: -o-, -i-, -y-,
Zestawienia czyli dwa odrębne wyrazy tworzące jedną całość znaczeniową, np. wieczne pióro, Morze Bałtyckie zrosty - dwa wyrazy zrośnięte ze sobą bez elementów łączących, ale zależne od siebie składniowo odpowiednim związkiem. Wszystkie wyrazy w rodzinie cechuje ten sam rdzeń czyli najmniejsza, niepodzielna podstawa słowotwórcza charakterystyczna dla rodziny wyrazów.
Oboczności - Zarówno podstawa słowotwórcza jak i rdzeń mogą występować w różnych postaciach ponieważ mogą zachodzić w nich oboczności samogłoskowe i spółgłoskowe
Do często spotykanych oboczności spółgłoskowych zaliczamy wymianę spółgłoski twardej na miękką
Nowy wyraz może również powstać poprzez odrzucenie formantów. Takie zjawisko nosi nazwę derywacji bezafiksalnej
Kategorie znaczeniowe polskich formacji i typów słowotwórczych
Przez pojęcie kategorii słowotwórczej rozumie się grupę wyrazów pochodnych o tym samym lub podobnym znaczeniu.
W skład tej samej kategorii słowotwórczej mogą wchodzić wyrazy utworzone od różnych części mowy za pomocą różnych formantów.
Typ słowotwórczy tworzą wyrazy pochodne utworzone od tej samej części mowy, za pomocą tego samego formantu i mające takie same lub podobne znaczenie ogólne.
Neologizmy - Mianem neologizmu określa się nowe elementy języka: wyrazy, wyrażenia, formy gramatyczne, znaczenia i konstrukcje składniowe. Najczęściej powstają neologizmy leksykalne, czyli nowe wyrazy utworzone dla nazwania nowych przedmiotów i pojęć lub dla wyrażenia zróżnicowanego stosunku mówiącego do tego, z czym się styka.