Polska za czasów panowania Kazimierza Wielkiego

Dodał: Jarosław Koń
Data dodania: 01 października 2005
Średnia ocen: 3,2
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat
1) Mieczysław Łokietek i jego syn Kazimierz-wielcy wielcy władcy Królestwa Polskiego.
2) Stan Polski na początku panowania króla Kazimierza Wielkiego.
3) Cele i metody polityki zewnętrznej Kazimierza Wielkiego.
4) Cele i metody polityki wewnętrznej państwa, reformy przeprowadzone przez monarchę:
a) zmiany w administracji państwa
b) kodyfikacja prawa
c) reformy wojska i skarbu
d) stan rolnictwa
e) rozwój miast i rzemiosła
f) powstanie uniwersytetu w Krakowie
5) Ocena rządów Kazimierza Wielkiego.

1) Władysław Łokietek i jego syn Kazimierz – dwaj wielcy władcy Królestwa Polskiego.

W chwili urodzenia Kazimierza ojciec jego Władysław zwany Łokietkiem, przekroczył już 50 rok życia, matka – księżna Jadwiga córka księcia Kaliskiego miała 44 lata. Wcześniej król Władysław Łokietek miał inne dzieci. Dwaj synowie Stefan i Władysław, z których jeden zmarł w 1306 a drugi w 1312 nie doczekali koronowania Władysława Łokietka. Kazimierz miał również dwie siostry: jedna Kunegunda poszła za mąż za księcia świdnickiego a druga Elżbieta została wydana w 1320 za króla węgierskiego Karola Roberta, który wydał na świat Ludwika Andegweeiskiego, Kazimierz miał jeszcze jedną siostrę Jadwigę, która zmarła około daty koronacji Władysława Łokietka. Wczesne chrześcijaństwo Kazimierza przebiegało w czasach bardzo trudnych dla Władysława Łokietka i powstania polskiego.
Program zjednoczenia państwa pod jedną władzą, daleki był od realizacji i wymagał jeszcze wielu wysiłków i starań.
Łokietek panował w Krakowie, podlegały mu ziemie łęczycka i sieradzka, panował również na Kujawach. Mazowsze separowało się od korony. Wielkopolska pozostawała w rękach książąt głogowskich. Śląsk nie podporządkował się Łokietkowi. Ziemia opolsko-raciborska opowiedziała się po stronie czeskiej. Pomorze Głogowskie już na rok przed urodzeniem Kazimierza znajdowało się w rękach krzyżackich Władysław Łokietek ciągnął spór z biskupami Krakowskimi Janem Moskitem - zwolennikiem panowania czeskiego w Polsce. Ledwie doprowadzono do kompromisu z biskupem Moskitem a już w Krakowie wybuchł bunt niemieckiego mieszczaństwa, któremu przewodził wójt Albert Kazimierz miał dziesięć lat i był świadkiem trzech wielkich wydarzeń, o których było głośno na dworze królewskim.

1) 20 I 1320 arcybiskup gnieźnieński Jarosław koronował Władysława Łokietka na króla Polski.
2) Małżeństwo córki świeżo koronowanego króla Polski z królem Węgier.
3) Rozpoczęcie procesu w kwietniu 1320r. Procesu z zakonem krzyżackim przed trybunałem który powołał papież, który był próbą rozstrzygnięcia sporów międzynarodowych na drodze prawnej, a nie środkiem przemocy.

W 1323r. Władca Litwy Giedymin wyraził gotowość chrystianizacji Litwy, co pozwoliło na otrzymanie przez stolicę apostolską najazdów krzyżackich na Litwę. W tych warunkach Władysław Łokietek zawarł w 325r. Sojusz z Litwą, której trwałość miała gwarantować związek córki Giedymina z następcą tronu Kazimierza. Ślub Kazimierza i Aldony (w polskich źródłach podają jej chrześcijańskie imię Anna) odbyły się 16 X 1325r. Na Wawelu, w katedrze pod Patronatem biskupa Krakowskiego Neukere. Małżeństwo trwało 14 lat. Anna urodziła dwie córki – Elżbietę i Kunegundę. Od początku stary król starał się chronić jedynego syna wysyłając go w misjach dyplomatycznych na dwory europejskie, podczas gdy sam toczył boje o zjednoczenie Królestwa Polskiego. Młody następca dworu miał na obcych dworach nauczyć się sztuki dyplomacji, poznać arkana życia dwor4skiego i ceremoniał jaki mu towarzyszył. Władysław Łokietek na północy z krzyżakami przekazał synowi namiestnictwo Wielko polski i Kujaw a więc dzielnic najbardziej wystawionych na niebezpieczeństwo ze strony krzyżackiej.23 V 1331 roku przekazano Kazimierzowi w „posiadanie" Wielkopolskę, Kujawy i Sieradz, z poleceniem, aby zadbał o odbudowę warowni. Władysław Łokietek wygrał bitwę pod Płowcami, chociaż jak twierdzi Jan Długosz – W podeszłym wieku będący Król Władysław nękał najpierw drobnymi potyczkami i napadali na mniejsze oddziały krzyżaków, a następnie przeciągnął na swoją stronę zdrajcę Wincentego z Szamotuł, który zawiódł krzyżaków pomniejszając w swoich doniesieniach siłę wojska polskiego. Tymczasem Władysław Łokietek odesłał Kazimierza w bezpieczne miejsce i dopiero przystąpił do ostatecznej rozgrywki. Król bał się nie tylko o los jedynego syna, ale także o los państwa, które z takim trudem jednoczył i odbudowywał. W 1332 roku 73 letni Władysław legł złożony śmiertelną chorobą. Mając już trudności mowy, zwrócił się do dostojników państwowych o opiekę i troskę nad następcą tronu, jedynym synem Kazimierza. Przekazał również zalecenie odzyskania ziem zabranych przez krzyżaków i to nie tylko Kujaw lecz i Pomorza. Tą więc troską o nienaruszalność terytorium państwowego Polski i o sprawiedliwe rządy, przekazywał Łokietek Kazimierzowi a ten uważał za swoją powinność dopełnienie we wszystkim woli ojca. „ Wielu Polaków zapisanych przez historię przerastało go geniuszem. Łokietek uczył się jak długo żył. Z prowincjonalnego książątka wyrósł na polityka okiem i sercem ogarniającego cały kraj".

„ Król Władysław urodził się naprawdę na wodza i wielkiego sługę narodu. 45 lat walki – klęsk z których się podnosił, zwycięstw, które wcale jeszcze nie były ostatecznymi tryumfami i śmierć w chwili wyjątkowo mrocznej, nazajutrz prawie po utracie Kujaw a w raz z nim rodowej dzielnicy". Paweł Jasienica – Warszawa 1961r.

2) Stan Polski na początku panowania króla Kazimierza Wielkiego III

Po śmierci Władysława Łokietka tron Polski objął nad wyniszczonymi wojnami jego syn Kazimierz Wielki. Przyjął panowanie nad krajem liczącym zaledwie 106 tys. Km2. Rozpoczynał rządy w niepomyślnym momencie. Kraj był wyniszczony wieloletnimi wojnami, skarb królewski był pusty, handel nie mógł się rozwiać, na drogach panoszyli się rozbójnicy, ludzie żyli w poczuciu wewnętrznego i zewnętrznego zagrożenia. Jan Luksemburski nazwał się królem Polski a co gorsza za takiego uznawało wielu piastowskich książąt dzielnicowych na Śląsku i Mazowszu. W rękach krzyżackich znajdowało się nie tyko Pomorze Gdańskie ale i Kujawy – rodowe dziedzictwo Władysława Łokietka ale i rodziny. Królestwo Polskie będące rozbite przez półtora wieku było państwem niejednolitym pod względem gospodarczym i administracyjnym.

3) Cele i metody polityki zewnętrznej Kazimierza Wielkiego.

Kazimierz wielki podobnie jak jego ojciec zamierzał odzyskać utracone przez swoich przodków ziemie. Niestety słaby i wyniszczony kraj nie mógł prowadzić kosztownych woje na wiele stron. Najważniejszą sprawą było rozerwać sojusz Luksemburgów z Krzyżakami. Już w dniu koronacji Kazimierza podpisał układ w Krakowie, który przedłużył rozejm z Krzyżakami o jeden rok. Do umowy na szczęście przystąpił również Jan Luksemburczyk a więc zawieszenie broni przedłużono o 12 miesięcy. Przez cały okres panowania Kazimierz Wielki snuł niezwykle zawiłe kombinacje dyplomatyczne mające na celu rozerwanie wrogich sojuszy.

Najgroźniejszym wrogiem był zakon krzyżacki. Sprzeczność celów była absolutna bowiem obie strony walczyły o swój byt.

Zakon dążył do utworzenia państwa niemieckiego obejmującego całe południowe wybrzeże Morza Bałtyckiego. Realizacja tych zamierzeń zniszczyłoby gospodarczo państwa słowiańskie leżące w dorzeczach Wisły, Niemna, Dźwiny i Pregoły. W 1237 Zakon Najświętszej Marii Panny połączył się z Zakonem Kawalerów mieczowych. Obydwa zakony pracują nad umocnieniem swoich zdobyczy i dążąc do zdobycia wybrzeża litewskiego.

Wróg kolejny to Niemcy właściwe-tu o swoje interesy walczyły trzy dynastie:
Luksemburgów, Habsburgów, Wittelsbadówr ody te walczyły o pierwszeństwo starając się o tron cesarski.

Kazimierz Wielki zdając sobie sprawę, że potęga Luksemburgów to nasz południowy sąsiad –Czechy -starał się wykorzystać pozostałe rody jako przeciwwagę dla dynastii Luksemburgów. Polska w tamtym czasie była obok Francji najbardziej postępowym krajem pod względem ustroju. Była to bowiem monarchia narodowa zmierzająca skupiająca w jedną całość wszystkich ziem zamieszkujących przez Polaków. W Polsce (podobnie jak we Francji) interes narodu był jednoznaczny z interesem dynastii.

W krajach sąsiednich liczyło się przede wszystkim dobro dynastii. Stąd nieustanne kombinacje, układy przetargi, układy-wszystkie chwiejne i chwilowe i w ostatecznym efekcie paraliżujące zagraniczną politykę Niemiec, co pozwalało na wzmocnienie Dyplomatyczne Kazimierza Wielkiego.
Kazimierz Wielki postawił na sojusz z Francją i "Watykanem’ (papież mieszkał dalej w Awinionie).

Pozwalał wywozić z Polski tysiące grzywien srebra jako świętopietrze i dziesięcinę, które właściwie były zapłatą za papieskie poparcie. Papież musiał dbać o całość terytorium Polski bo to gwarantowało mu stały dopływ gotówki.

Bardzo ważnym partnerem dla Kazimierza Wielkiego były Węgry. Pamiętam, żoną króla Węgier była siostra Kazimierza Wielkiego.

W listopadzie 1335r.w Wyszehradzie odbył się zjazd monarchów Polski, Czech i Węgier. Udział wzięli również książęta śląscy, biskupi i komturowie krzyżaccy.
Podpisano pokój na mocy którego Jan Luksemburski za cenę 20 tysięcy kóp groszy praskich zrzekł się pretensji do tronu Polski. W zamian za to Kazimierz Wielki zrzekł się praw zwierzchnika nad księstwem śląskim.9 II 1339 w Krakowie ostatecznie dokument w którym uznał przynależność Śląska do Czech.

W roku 1345 wybuchła jednak znowu wojna o Śląsk z Luksemburgami. Pamiętajmy, że wcześniej Kazimierz Wielki wykupił cztery grody śląskie: Namysłów, Kluczbork, Byczynę i Wołczyn.

Wojna zakończyła się układem zawartym 22 listopada 1348 w Namysłowie, który miał zakończyć wojnę polsko-czeską. W międzyczasie papież Benedykt XII nakazał wznowienie procesu polsko - krzyżackiego. Aby zapewnić sobie poparcie książąt pomorskich wydał za księcia pomorskiego Bogusława V swoją najstarszą córkę Elżbietę. Myśl polityczna Kazimierza Wielkiego jest dla nas jasna-Chce uzyskać dostęp do Bałtyku poprzez Pomorze Zachodnie.

Kolejny etap negocjacji z Krzyżakami to układ zawarty 8 lipca 1343r. w Kaliszu. Na mocy tego pokoju Krzyżacy zwrócili Polsce Kujawy i ziemię dobrzyńską. Zakon zobowiązał się do wypłacenia odszkodowania(nigdy pieniędzy nie oddali), ale jako jałmużnę zatrzyma Pomorzę.
Kolejną sprawą, którą musimy omówić to sprawa Mazowsza. Dla tej dzielnicy ważną datą jest rok 1350 kiedy to Kiejstut wódz Litwinów napadł na Mazowsze.
Władcy Mazowsza nie byli w stanie stawić czoła Litwinom. Poprosili o pomoc Kazimierza Wielkiego, który 20 maja 1351 rozbił wojska litewskie.
1351 rok to data, od której obszar Polski rozszerzył się bardzo wydatnie. Mazowsze już podlega Wawelowi co jest ogromnym atutem rozgrywkach z Rusią, Litwą i Krzyżakami.
Kolejną sprawą jest Ruś Halicka. W okresie panowania Kazimierza Wielkiego kraina ta została przyłączona do Polski. Księstwo Halickie, Wołyń i Podole po odparciu Mongołów stało się terenem jednoczącej ekspansji Litwy, Polski i Węgier.

Kazimierz Wielki w latach 1340-1349 w wyniku licznych najazdów opanował Księstwo Halickie z Halicami, Lwowem oraz zachodni część Wołynia. W sumie Kazimierz Wielki powiększył państwo o 2,5 do 3 razy, a ludność 3 razy.

5) Cele i metody polityki wewnętrznej Kazimierza Wielkiego.
a) administracja państwowa
b) ustawodawstwo
c) wojsko i skarb
d) rolnictwo
e) miasta
f) rzemiosło
g) akademia krakowska

Kazimierz Wielki wprowadził nowy system zarządzania państwem. Podstawową jednostką podziału administracyjnego był tzw. „ziemie". Władza lokalna pozostawała w rękach starostów:
A) sprawowali władzę administracyjną
B) zarządzali dworem królewskim
C) sądzili największe przestępstwa

Urzędy centralne to jest kanclerz, podskarbiego były w rękach możnowładców małopolskich. Kazimierz Wielki polecił spisać wszystkie normy prawa zwyczajowego dodał do tego nowe normy prawne, skodyfikował całość i powstałe dwa statuty jeden dla Małopolski a drugi dla Wielkopolski. Kazimierz Wielki przeprowadził gruntowną reformę systemu obronnego, obowiązkiem służby wojskowej obciążył wszystkich posiadaczy właścicieli ziemi – od największego księcia, arcybiskupa po wójta i sołtysa. Każdy szedł na wojnę we własnej zbroi, konno i z odpowiednim pocztem. Zmieniono podział taktyczny armii. Potężne rody posiadały własne chorągwie.
Armia musiała płacić za dostawy żywności. Surowe kary zabraniały niszczenie pól uprawnych i zagród. Za czasów Kazimierza Polska zmieniła się w ogromny system warowny, miasta istniejące zostały umocnione, wszystkie miały fortyfikacje. Król wzniósł 57 zamków, książęta wznieśli 13 warowni, powstało 65 nowych miast i 500 wsi.
„Zastawszy Polskę glinianą, drewnianą i nieschludną pozostawił ją murowaną, ozdobną i wspaniałą".
Kazimierz zreformował również finanse państwa. Wprowadził podatki z których głównym było poradlina od 12 do 24 groszy od łanu. Wprowadził opłaty od miast, cła i myto. W Polsce istniało duże zróżnicowane wielkości majątków ziemskich. Największym posiadaczem był monarcha, którego majątku tzw. Królewszczyzny znajdowały się we wszystkich dzielnicach, obok króla największymi posiadaczami byli biskup krakowski, arcybiskup Gniezna.
Mniejsze majątki posiadali przedstawiciele stanu duchownego i rycerstwa. W Polsce kolonizacja na prawie niemieckim co pozwalało utworzenie jednolitego systemu chłopskiego. Powszechnie wprowadzone czynsze pieniężne i podatki, miejsce danin. W tym okresie wytworzył się także stan mieszczański. Polityka celna Kazimierza a także prawo składu przymusu drożnego zapewniały miastom dobrobyt. Miasta miały własny samorząd i sądy. Organizację handlu i produkcję rzemieślniczą zawładnęły cechy skupiające mistrzów jednej specjalności. Cechy zajmowały się kształceniem uczniów na czeladników i mistrzów, cechy miały również udział w samorządach, a także współuczestniczyły w obronie miasta.

Akademia Krakowska

W średniowieczu wszystkimi szkołami kierowało duchowieństwo, szkoły te miały przygotowywać młodzież do stanu duchownego. W miarę postępu wiedzy na zachodzie powstawały uniwersytety. Nauka na uniwersytecie trwała bardzo długo, studenci otrzymywali tytuły magistrów i doktorów. Polska czasów Kazimierza Wielkiego to kraj czasów szybko rozwijający się, a w związku z tym potrzebujący ludzi wykształconych. Monarcha powołał do życia 12 maja 1364 roku uniwersytet w Krakowie. Przeważały tam katedry prawa kształcące urzędników. Nadzór nad akademią sprawował kanclerz.

Okres panowania Kazimierza Wielkiego to okres rozkwitu gospodarczego państwa, okrzepnięcie organizmu państwowego. Polska zaczyna liczyć się w Europie. Zasługą Kazimierza Wielkiego jest utrzymanie pokoju na terytorium kraju. Wojny jeżeli się toczyły to tylko na pograniczu albo poza granicami państwa. Kazimierz przez 40 lat swego panowania trzykrotnie powiększył obszar państwa ze 106 do 270 tys. Km2
Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

ktoś 22 lutego 2010, z IP: 83.29.166.147     Zgłoś komentarz do skasowania
za dużo informacji można się pogubic
kaparek 11 maja 2009, z IP: 83.6.140.108     Zgłoś komentarz do skasowania
MIECZYSŁAW ŁOKIETEK?! Błagam... Jeżeli ktoś chwieje się na gruncie historyczny, niech, na litość boską, nie
plącze innym w głowach... Władysław Łokietek Proponuję Monopoly zamiast historii...
jou 04 maja 2009, z IP: 83.15.191.106     Zgłoś komentarz do skasowania
ale siara
Pati 25 kwietnia 2009, z IP: 79.163.53.244     Zgłoś komentarz do skasowania
świetna praca, idealna dla klasy do roz.historii. Dzieki ! :)
maniek55 15 kwietnia 2008, z IP: 84.10.9.133     Zgłoś komentarz do skasowania
morzna by bylo dac mniej tych informcji
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0197 sekund.