Karty rozszerzeń – ich rodzaje i przeznaczenie
I. KARTA ROZSZERZEŃ-co to jest?
II. RODZAJE KART ROZSZERZEŃ
1.KARTY GRAFIKI
2.KARTY I/O
3.KARTY DODATKOWE
-KARTY DŹWIĘKOWE
-KARTY VIDEO
-KARTY SIECIOWE
-KARTY MODEMOWO – FAKSOWE
III. KARTA GRAFICZNA-czyli najważniejsza karta rozszerzeń
IV. MODEM
1.DEFINICJA MODEMU
2.PRZEZNACZENIE MODEMU
3.TYPY MODEMÓW
V. PRZYKŁADY KART ROZSZERZEŃ I INNYCH PODZESPOŁÓW KOMPUTERA
VI. SŁOWNICZEK (alfabetycznie)
I. KARTY ROZSZERZEŃ
Karta rozszerzeń-jest to układ elektroniczny będący dodatkowym komponentem systemu komputerowego. Kartę montuje się na płycie głównej za pośrednictwem gniazda rozszerzeń. Najczęściej spotkane rodzaje kart rozszerzeń to karty graficzne, dźwiękowe, sieciowe a także karty telewizyjne czy akceleratory 3D.
Karty rozszerzeń są w rzeczywistości oddzielnymi urządzeniami przystosowanymi do wymiany danych z procesorem i innymi układami komputera IBM PC. Są wykonane z płyt z tworzywa sztucznego, na których zamontowane są podzespoły elektroniczne odpowiedzialne za pracę karty. Z jednej strony płyty znajduje się specjalne złącze krawędziowe, które wkładane jest w odpowiednie gniazda, tzw. sloty, przygotowane na płycie głównej komputera. Dzięki temu wymiana, czy dołączenie nowej karty nie stanowo zwykle żadnego problemu. Do najbardziej popularnych należą karty: grafiki, kontrolera dysków twardych i stacji dyskietek, wejścia / wyjścia (I / O), sieciowe, faksowo - modemowe, dźwiękowe, telewizyjne itp.
Komputery zwykle w swojej podstawowej konfiguracji wyposażone są w dwie karty rozszerzeń: grafiki oraz dźwięku.
II. RODZAJE KART ROZSZERZEŃ
1. KARTY GRAFIKI
Karta graficzna jest jednym z najważniejszych podzespołów komputera, pozwala, bowiem wyświetlać informację na ekranie monitora. Jest to przekaźnik, który odbiera odpowiednie sygnały od procesora i po ich obrobieniu wyświetla żądany obraz na monitorze. Od niej w dużej mierze zależy komfort i szybkość pracy oraz możliwości graficzne komputera.
Wyświetlanie obrazu zdeterminowane jest parametrami monitora i karty grafiki. Jeżeli są one niskie w przypadku karty, to możliwości monitora nie zostaną w pełni wykorzystane i odwrotnie. Dlatego też niezwykle ważne jest dopasowanie do siebie tych dwóch elementów. Możliwości karty i monitora określa się najprościej poprzez podanie tzw. rozdzielczości, jakie można osiągnąć przy stosowaniu danego rozwiązania. Ponieważ obraz na monitorze składany jest z pojedynczych punktów jakość tego obrazu, czy inaczej mówiąc rozdzielczość, określa się podając:
• dla trybu tekstowego - ile punktów tworzy jeden znak wyświetlany na monitorze (np. 8x8 - CGA); dla trybu graficznego - ile można wyświetlić punktów w poziomie i pionie oraz w ilu kolorach można wyświetlić każdy punkt (np. 1024x768x256);
Rozdzielczość w trybie graficznym, a szczególnie ilość kolorów, zależy ściśle od ilości pamięci w jaką wyposażona jest karta grafiki. Pamięć ta służy tylko do stworzenia obrazu, który następnie wyświetlany jest na monitorze. Przykładowe oznaczenie karty graficznej SVGA ATI 3D RAGE PRO 8 MB SVGA - rodzaj karty: Hercules, CGA, EGA, VGA, SVGA, Truecolor; ATI - nazwa karty; 3D RAGE PRO - układ, na którym jest oparta karta 8MB - pamięć wideo na karcie: 512 K, 1 MB, 2 MB, 4MB,8MB, 16MB, 32MB.2. KARTY I / O (wejścia / wyjścia)
Są to karty pozwalające na wprowadzenie sygnałów z urządzeń zewnętrznych do komputera oraz wysyłanie do nich informacji z komputera. Dlatego też do kart tych przyłączone są na stałe lub przy pomocy odpowiednich kabli gniazda pozwalające na dołączenie urządzeń zewnętrznych(drukarki, plotera, myszki itp.).
Informacje wysyłane i przyjmowane są przez kartę przy pomocy tzw. portów, które pozwalają na przekazywanie danych w oparciu o transmisje szeregową (sygnały są wysyłane lub przyjmowane jeden po drugim, np. z myszki) oraz równoległą, która zapewnia znacznie szybszą komunikację (kilka sygnałów jest wysyłanych lub przyjmowanych równocześnie, np. drukarki).
3. KARTY DODATKOWE
-KARTY DŹWIĘKOWE
Są to karty pozwalające na elektroniczną generację złożonych dźwięków wysokiej jakości i podłączenie zewnętrznych urządzeń odtwarzających lub generujących dźwięk. Dzięki nim możliwe jest użycie programów do tworzenia i obróbki dźwięków, muzyki, głosów itp.
-KARTY VIDEO
Karty te pozwalają na zapisanie sygnału telewizyjnego lub sygnałów
z magnetowidu i ich dalszą obróbkę i transformację. Często karty te mogą również pełnić rolę zwykłych kart graficznych.
-KARTY SIECIOWE
Karty te pozwalają na połączenie wielu komputerów w sieć komputerową, którą można wykorzystać do natychmiastowego przesyłu danych pomiędzy poszczególnymi komputerami. Sieć pozwala również na uruchamianie i wykorzystywanie programów zainstalowanych na dyskach innych komputerów.
-KARTY MODEMOWO-FAKSOWE
Karty te mogą działać jako modem, który służy do przesyłania danych pomiędzy komputerami siecią telefoniczną lub jako telefax, który tym się różni od zwykłego faxu, że może generować i wysyłać informację do innych faxów w oparciu o zbiory tekstowe i graficzne przygotowane na komputerze, których nie trzeba osobno drukować. Fax taki przyjmuje również informacje wysyłane przez inne faxy i zapisuje w postaci graficznej na dysku bez potrzeby ich natychmiastowego drukowania.
III. KARTA GRAFICZNA-czyli najważniejsza karta rozszerzeń
Kartę graficzną montuje się w jednym ze slotów na płycie głównej. Jest odpowiedzialna za otrzymywanie obrazu na monitorze. Zmienia ona sygnały przetwarzane przez procesor na format, wyświetlany przez monitor. Najmniejszą jednostką wykorzystywaną przez kartę graficzną jest wytworzony piksel. O ile karta nie jest wyposażone we własny procesor, każdy piksel Oznaczający jeden punkt obrazu) przetworzony przez procesor komputera. Im więcej kolorów zawiera dany obraz , tym większa ilość pamięci jest potrzebna do jego wyświetlania. Każdy obraz utworzony prze procesor jest umieszczany w pamięci karty graficznej w postaci informacji cyfrowej. Specjalny konwerter cyfrowo- analogowy ( RAMDAC)przekształca następnie taką cyfrowa informację na impulsy elektryczne, które później przesyła do monitora.
Pierwszymi sterownikami graficznymi stosowanymi do współpracy z mikrokomputerami były tzw. karty MDA ( Mini Display Adapter) pozwalający emitować na ekranie monitora obraz jednobarwny. Adapter ten był klasycznym systemem znakowym pozwalającym obrazować znaki alfanumeryczne i część znaków graficznych . Jako sygnały wejściowe w sterownikach tych stosowano sygnały charakterystyczne dla techniki TTL, stąd sterowane takimi kartami nazywano monitorami TTL. Stosowano matrycę znakową 9x12. Co pozwalało budować obraz na 15kolumn i 25 wierszy znaków. Obecnie stosowane karty potrafią pracować w wysokich rozdzielczościach prędkości o dowolnej liczbie kolorów.
Kilka lat temu różnorodność na rynku kart graficznych była zdecydowanie większa niż obecnie. Producenci stosowali kilka wersji złącza (ISA, PCI, VESA Local Bus). Wyraźniejszy był podział na urządzenia do generowania grafiki płaskiej i akceleratory 3D. Z czasem stosowane rozwiązania ujednoliciły się i od pewnego czasu produkuje się już karty, które jednocześnie wspomagają generowanie obrazu 2D i grafiki trójwymiarowej, a jedynym stosowanym rodzajem łącza jest AGP. Poszczególne układy różnią się natomiast zastosowanym chipem graficznym, trybem pracy z magistralą AGP, ilością pamięci i dodatkowymi wejściami i wyjściami.
AGP - rodzaj gniazda rozszerzeń zaprojektowany do przesyłania danych pomiędzy kartą graficzną (wyposażoną w akcelerator 3D) a procesorem. W odróżnieniu od innych rodzajów złącz (PCI, ISA czy inne) AGP służy tylko do obsługi karty graficznej. Technologia AGP charakteryzuje się dużo większą prędkością przesyłania danych niż PCI, dlatego w aktualnych modelach płyt głównych złącze to jest znacznie popularniejsze.
Akcelerator 3D-specjalny układ zajmujący się wykonywaniem obliczeń związanych z przestrzenną (trójwymiarową) grafiką komputerową. Jeżeli komputer nie jest wyposażony w akcelerator 3D wszystkie obliczenia mające związek z grafiką wykonywane są przez procesor. Jest ich bardzo wiele, co znacznie spowalnia pracę całego systemu. Instalacja akceleratora w dużej mierze odciąży procesor. Akcelerator 3D może być instalowany w postaci dodatkowej karty rozszerzeń, można też zainstalować kartę graficzną wyposażoną w akcelerator.
IV. MODEM
1. DEFINICJA MODEMU
Modem - to urządzenie pozwalające połączyć komputer z siecią Internet za pośrednictwem łącz telefonicznych. Jego praca polega na zamianie sygnału cyfrowego (danych komputerowych) na analogowy (sygnał telefoniczny) i odwrotnie.
Modemy mogą być wewnętrzne (w postaci karty rozszerzeń) i zewnętrzne (urządzenie podłączane do komputera za pomoc± złącza RS-232). Najważniejszym parametrem charakteryzującym modem jest jego szybkość transmisji (do 56 kbitów).
2. PRZEZNACZENIE MODEMU
Najprostszym sposobem połączenia się z Internetem jest wyposażenie komputera w modem i skorzystanie z numeru dostępowego TPSA lub innego lokalnego dostawcy usług telekomunikacyjnych. Oczywiście pod warunkiem, że jesteśmy abonamentami sieci telefonicznej. Opłata za połączenie z Internetem jest naliczana tak samo, jak koszt rozmowy, czyli zależy od czasu jego trwania i aktualnej ceny impulsu. Telekomunikacja Polska zlicza jednostki taryfikacyjne co 3 lub 6 minut, w zależności od godziny i dnia tygodnia, czyli podobnie jak w przypadku rozmowy lokalnej.
3. TYPY MODEMÓW
Wyróżniamy dwa typy modemów:
-analogowe (dostępne dla każdego rodzaju centrali)
-ISDN (tylko dla linii cyfrowej)
Różnica między nimi polega na jakości i dopuszczalnej prędkości połączenia. Linia analogowa jest bardziej podatna na zakłócenia, a transmisja za jej pośrednictwem jest ograniczona do 56 kbitów na sekundę (ok. 7 KB/s). Natomiast połączenie ISDN-owe, ze względu na jego cyfrowy charakter, cechuje się znacznie lepszą jakością, a transfer danych może wynosić nawet 128 Kbitów/s (ponad 15 KB/s). Poza tym w czasie korzystania z Internetu za pośrednictwem modemu ISDN możemy jednocześnie na tej samej linii prowadzić rozmowę telefoniczną, co jest niedopuszczalne w przypadku połączenia analogowego. Pozwoli na to dopiero nowy protokół transmisyjny V.92 i następna generacja modemów analogowych, których pierwsze modele pokazują się dopiero na rynku.
V. PRZYKŁADY KART ROZSZERZEŃ I INNYCH PODZESPOŁÓW KOMPUTERA
Części, z których składa się pecet, można podzielić na dwie grupy - komponenty konieczne do jego działania oraz składniki opcjonalne.
Podzespoły niezbędne do złożenia komputera:
płyta główna - podstawa komputera, do której podłączone są wszystkie pozostałe podzespoły, procesor - główny element komputera wykonujący aktualnie uruchomione programy, pamięć RAM - pamięć operacyjna komputera, w której przechowywane są aktualnie wykonywane programy i używane dane, karta graficzna - jest odpowiedzialna za wyświetlanie obrazu na monitorze, dysk twardy - pamięć masowa służąca do przechowywania programów, danych i plików użytkownika, CD-ROM lub DVD-ROM - czytnik płyt CD-ROM lub DVD-ROM potrzebny do instalacji systemu operacyjnego i oprogramowania, obudowa - w jej środku umieszczone są komponenty wewnętrzne komputera, monitor - potrzebny do komunikowania się komputera z użytkownikiem, klawiatura i myszka - niezbędne do komunikowania się użytkownika z komputerem. Natomiast opcjonalnymi składnikami peceta są m.in.: Karta dźwiękowa + głośniki lub słuchawki - niezbędne, jeżeli chcemy, żeby komputer mógł wydawać z siebie dźwięki bardziej skomplikowane niż pisk lub buczenie,
Modem - pozwala na łączenie się z Internetem przez linię telefoniczną,
Drukarka - umożliwia drukowanie tekstów, rysunków i zdjęć,
Skaner - dzięki niemu można przenosić zdjęcia i tekst do postaci elektronicznej i zapisywać na dysku twardym,
Nagrywarka - urządzenie do zapisywania płyt CD-R i CD-RW.
Stacja dyskietek - kiedyś był to niezbędny element komputera, bez którego teraz można sobie całkiem dobrze radzić, ponieważ dyskietki z powodu małej pojemności, biorąc pod uwagę dzisiejsze potrzeby, są coraz rzadziej wykorzystywane do przenoszenia danych,
Tuner TV - karta przekształcająca komputer i monitor w odbiornik TV,
Kamera internetowa - kamera wykorzystywana do przesyłania obrazu przez sieć komputerową,
Karta sieciowa - umożliwia podłączenie komputera do lokalnej sieci komputerowej lub bezpośrednie połączenie dwóch komputerów,
Gamepad lub joystick - urządzenie wykorzystywane do sterowania grami komputerowymi,
Kieszeń na dysk twardy - szufladka, w której zamyka się dysk twardy, ułatwiająca odłączenie/podłączanie go od/do komputera,
UPS - akumulator zapewniający awaryjne zasilanie komputera.
VI. SŁOWNICZEK
AGP, rodzaj gniazda rozszerzeń zaprojektowany do przesyłania danych pomiędzy kartą graficzną (wyposażoną w akcelerator 3D) a procesorem. W odróżnieniu od innych rodzajów złącz (PCI, ISA czy inne) AGP służy tylko do obsługi karty graficznej. Technologia AGP charakteryzuje się dużo większą prędkością przesyłania danych niż PCI, dlatego w aktualnych modelach płyt głównych złącze to jest znacznie popularniejsze.
Akcelerator 3D, specjalny układ zajmujący się wykonywaniem obliczeń zwianych z przestrzenną (trójwymiarową) grafiką komputerową. Jeżeli komputer nie jest wyposażony w akcelerator 3D wszystkie obliczenia mające związek z grafiką wykonywane są przez procesor. Jest ich bardzo wiele, co znacznie spowalnia pracę całego systemu. Instalacja akceleratora w dużej mierze odciąży procesor. Akcelerator 3D może być instalowany w postaci dodatkowej karty rozszerzeń, można też zainstalować kartę graficzną wyposażoną w akcelerator.
DirectX, oprogramowanie ułatwiające znacznie obsługę grafiki, dźwięku i innych urządzeń w systemie Windows. Programy wykorzystujące DirectX wykonują jedynie niewiele instrukcji, konkretne operacje są wykonywane przez DirectX. Pracę programów używających DirectX można dodatkowo przyspieszyć używając sprzętu (np. karty graficznej) wspomagającego sprzętowo obsługę DirectX. Technologia ta jest wykorzystywana głównie w grach komputerowych.
Gniazdo rozszerzeń, zwane także złączem lub slotem, fragment płyty głównej komputera PC, pozwalający na zamontowanie kart rozszerzeń, takich jak karty graficzne, muzyczne, sieciowe czy inne. Pozwala na łatwą rozbudowę systemu bez konieczności wymiany całej płyty głównej. Ta możliwość przyczyniła się w dużym stopniu do popularności komputerów PC na rynku, w warunkach bardzo szybkiego postępu technologicznego. Najczęściej używane obecnie typy gniazd rozszerzeń to ISA, PCI i AGP.
ISA, Industry Standard Architecture, rodzaj gniazda rozszerzeń, a także rodzaj magistrali danych w komputerach klasy PC. Jest to technologia 16-bitowa (w odróżnieniu od PCI, która może przesyłać dane 32- i 64-bitowe). W związku z tym technologia ta jest obecnie przestarzała, lecz większość płyt głównych nadal jest wyposażona w złącza ISA, gdyż na rynku wciąż istnieje wiele kart rozszerzeń obsługujących ten standard.
Karta dźwiękowa, zwana też kartą muzyczną, jest to karta rozszerzeń umożliwiająca pracę z dźwiękiem na komputerze klasy PC. Dzięki nim można zarówno odtwarzać dźwięk, jak i tworzyć pliki dźwiękowe (nagrywać). Do karty dźwiękowej podłącza się takie urządzenia jak głośniki, wzmacniacz czy mikrofon bądź urządzenie MIDI (np. syntezator).
Karta rozszerzeń, układ elektroniczny będący dodatkowym komponentem systemu komputerowego. Kartę montuje się na płycie głównej za pośrednictwem gniazda rozszerzeń. Najczęściej spotkane rodzaje kart rozszerzeń to karty graficzne, dźwiękowe, sieciowe a także karty telewizyjne czy akceleratory 3D. Karta sieciowa, karta rozszerzeń niezbędna do podłączenia komputera do sieci LAN. Do karty sieciowej można podłączyć kabel koncentryczny lub kabel typu skrętka łączący komputer z reszta sieci. Często karty mają możliwość podłączenia dwóch różnych typów kabla. Najważniejszym parametrem karty sieciowej jest jej prędkość transmisji, może ona wynosić 10 lub 100 Mbps.
Karta sieciowa, karta rozszerzeń niezbędna do podłączenia komputera do sieci LAN. Do karty sieciowej można podłączyć kabel koncentryczny lub kabel typu skrętka łączący komputer z resztą sieci. Często karty mają możliwość podłączenia dwóch różnych typów kabla. Najważniejszym parametrem karty sieciowej jest jej prędkość transmisji, może ona wynosić 10 lub 100 Mbps.
Modem, urządzenie pozwalające połączyć komputer z siecią Internet za pośrednictwem łącz telefonicznych. Jego praca polega na zamianie sygnału cyfrowego (danych komputerowych) na analogowy (sygnał telefoniczny) i odwrotnie. Modemy mogą być wewnętrzne (w postaci karty rozszerzeń) i zewnętrzne (urządzenie podłączane do komputera za pomocą złącza RS232). Najważniejszym parametrem charakteryzującym modem jest jego szybkość transmisji (do 56 kbps).
Modem wewnętrzny (angielskie internal modem), modem zamontowany w obudowie komputera osobistego, tak jak inne karty rozszerzające
Płyta główna, podstawowy komponent systemu komputerowego. Stanowi podstawę, do której podłącza się wszystkie inne części jednostki centralnej komputera, takie jak procesor, pamięci, karty rozszerzeń (poprzez gniazda rozszerzeń). Poprzez płytę główną urządzenia te komunikują się między sobą. Od parametrów płyty głównej w dużej mierze zależy wydajność całego systemu komputerowego.
VGA, standard kart graficznych. Stworzony w roku 1987, wyparł z rynku karty graficzne Hercules, CGA, EGA i inne. Umożliwia wyświetlanie obrazu w 16 kolorach dla rozdzielczości 640x480 lub w 256 kolorach (rozdzielczość 320x240). W krótkim czasie jednak standard ten został rozszerzony do SVGA (Super VGA), który daje możliwość wyświetlania obrazu o dużo lepszej jakości. Wszystkie obecnie produkowane karty są jednakże w dalszym ciągu kompatybilne z VGA.