Historia polskiej literatury XIX wieku to plon doświadczeń dwóch największych zrywów narodowo-wyzwoleńczych tej epoki: powstania listopadowego i styczniowego. Wybitnym pisarzom - Kraszewskiemu, Sienkiewiczowi i Prusowi – przyszło tworzyć w bardzo trudnym dla Polski okresie. Na ich oczach rozgrywał się największy dramat narodu: rusyfikacja, zniemczanie, klęska głodu i brak nadziei. Prus nie ma biografii, należy do najgłębiej zakonspirowanych pisarzy, bo nawet oczy jego na portre ...

Justyna Orzelska, bohaterka powieści Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej, jest inną postacią niż jej literackie poprzedniczki. Ciekawe kreacje bohaterek literackich to takie, przy których tworzeniu autor odchodzi od schematu „białego" lub „czarnego" i prezentuje je w całej bogatej złożoności i wielowymiarowości. Do pewnego stopnia taką właśnie bohaterką jest Justyna Orzelska. Jedną z najstarszych postaci kobiecych w literaturze jest Antygona z tragedii Sofoklesa, bohaterka sprzed 2,5 t ...

Maria KONOPNICKA, poetka, nowelistka, pisarka dla dzieci, krytyk, publicystka i tłumaczka. Urodziła się 23.05.1842 roku w Suwałkach a zmarła 8. 10.1910 roku we Lwowie. Córka Józefa Wasiłowskiego, prawnika, patrona trybunału cywilnego i Scholastyki z Turskich. We wrześniu 1849 roku rodzina sprowadziła się do Kalisza, gdzie przyszła poetka spędziła dzieciństwo i młodość. W latach 1855 - 1856 uczyła się na pensji sakramentek w Warszawie. Tam poznała Elizę Pawłowską, późniejszą Orzeszkową. W ...

Dylematem moralnym nazywamy sytuację, w której musimy dokonać wyboru pomiędzy kilkoma możliwościami; wybór ten jednak spowoduje rozdarcie wewnętrzne, nie będzie jasny ani oczywisty. Wybranie jednej pociągnie za sobą przymus zrezygnowania z innej, równie wartościowej idei. W wypadku bohaterów Żeromskiego dylematy moralne poszczególnych postaci wynikały z niemożliwości pogodzenia ideałów pozytywistycznych z realiami życia. Chcąc służyć społeczeństwu, doktor Judym rezygnuje z miłości do Joasi; c ...

Problemy życia wiejskiego były od zawsze opisywane w utworach literackich, ale szczególną uwagę na sytuację mieszkańców wsi zwrócono dopiero w pozytywizmie. Pozytywizm jest to nurt w literaturze, który nastąpił po romantyzmie. Powstał w drugiej połowie XIX wieku. W tym okresie tworzyło wielu znakomitych europejskich pisarzy. Należy wspomnieć chociażby Fiodora Dostojewskiego i jego „Zbrodnię i karę", Honoriusza Balzaca i „Ojca Goriot" czy też Charlesa Dickensa z „Davidem Cop ...

Stefan Żeromski był najgłębiej związany z polską historią, kulturą i całym polskim losem. W swych utworach podejmował najtrudniejsze problemy życia społecznego. Odsłaniał skomplikowany charakter walk narodowowyzwoleńczych i dociekał przyczyn ich klęski. Bohaterowie jego utworów podejmują walkę ze złem dziejącym się na świecie za cenę wyrzeczenia się swego szczęścia osobistego. Przeżywają różne rozterki duchowe i często stają na rozdrożu. Bohaterem takim jest niewątpliwie Tomasz Judym. Poc ...

"A...B...C..." treść Joanna Lipska, córka wydalonego ze szkoły pedagoga, po śmierci ojca postanawia pomóc bratu w utrzymaniu domu i zaczyna nauczać (bez zezwolenia władz) dzieci sąsiadów języka polskiego. Nie są to ludzie zamożni, ale nawet te grosze, które płacą bohaterce, znaczą dla niej wiele. Gdy sąd dowiaduje się o jej pracy skazuje ją na grzywnę 200 talonów lub 3 miesiące więzienia. Brat jednak pożycza pieniądze u lichwiarza i płaci karę. Joanna jest bratu bardzo wdzięczna, stara się ...

dziennikarstwo Swoje pierwsze utwory napisał jako dziennikarz. Najpierw pisał artykuły popularno-naukowe. Nie uważał pracy dziennikarskiej za dość poważną. Przyjął ofertę pisania stałych felietonów (treść miała informować o ważnych wydarzeniach z różnych sfer). Ideał felietonisty: musi być wszędzie i wszystko wiedzieć, czytywać wyciągi z artykułów, alfa i omega - chłonie wszystko. W swoich pracach zawarł pozytywistyczne hasła: praca organiczna, nauka to potęga, emancypacja kobiet (jest prze ...

Literatura pozytywistyczna miała być społecznie zaangażowana. Jej twórca to nauczyciel społeczeństwa a pisarstwo to służba publiczna. Orzeszkowa twierdziła, że literatura współczesna nie mówi prawdy o życiu i ludziach, nie zajmuje się żywotnymi sprawami współczesności, obraca się wokół tematów nieaktualnych, nie nadąża za życiem. Literatura i życie społeczne rozwijają się. Orzeszkowa żądała aby pisarz połączył się sercem i myślą z ogółem ludzi. Chciała aby twórca stał się sercem ogółu. Miał t ...

praca_u_podstaw podniesienie poziomu umysłowego i kulturalnego najniższych podstawowych warstw społeczeństwa praca_organiczna praca nad podniesieniem poziomu gospodarczego kraju solidaryzm_społeczny współpraca wszystkich warstw społecznych ze sobą emancypacja_kobiet przygotowanie kobiet do życia i pracy, prawo do nauki asymilacja_Żydów zaborcy dążyli do przeciwstawienia sobie różnych grup etnicznych.. Pozytywiści sprzeciwiali się temu w imię zasad demokracji. kult_filantropii wspie ...

Już w romantyzmie literatura dążyła do roli przewodniczki narodu, a poeta przywódcy. W pozytywizmie też. Ale tu podstawa poezji to rzetelna wiedza, nie natchnienie. Aby pisać trzeba mieć tę wiedzę ponieważ pisarz miał edukować. Literatura miała uczyć. Młodzi studenci Szkoły Głównej to ludzie marzący o karierze pisarskiej. Zaczynali zawsze od dziennikarstwa ponieważ prasę omijała cenzura. W prasie koncentrowało się życie kulturalne. Nowy program ideowy został sformułowany na łamach prasy i ta ...

W pozytywizmie poezja stała się mniej popularna. Pojawiły się gatunki prozatorskie, epickie. Uważano, że są one lepiej zrozumiałe i lepiej mogą służyć agitacji haseł pozytywistycznych. Poezja Adama Asnyka - twórcy z pogranicza romantyzmu i pozytywizmu Adam Asnyk uważany jest za jednego z pierwszych twórców polskich erotyków i liryki miłosnej. Nawiązywał on do Petrarki i jego sonetów. "Do_młodych" Pierwsze wersy i nie tylko są związane z scjentyzmem. Nie wolno jednak zapominać o przeszłośc ...

* nie był ruchem jednolitym ideowo, zawierał przeciwstawne poglądy * program społeczno-gospodarczy propagował ustrój kapitalistyczny * wrogo odniósł się do rewolucji jako do ruchu niszczącego naturalną, ewolucyjną drogę rozwoju społeczeństwa ...

Antoni Czechow tworzył pod konie XIX stulecia. Korzystał z tendencji literatury realistycznej. Pisywał nowele i krótkie utwory. Potem pisał utwory dłuższe i dramatyczne. Zaczęły przejawiać się u niego tendencje modernistyczne. Opowiadania łączyły w sobie pierwiastki tragizmu i komizmu. Tragizm to tragizm codzienności. Komizm to nie sytuacja ale stany i właściwości psychiczne postaci. Jest to humor pełen ironii i goryczy. Jego pisarstwo demaskuje system społeczny, który tworzyła władza carska. ...