Prawo Cywilne. Kodeks Cywilny
14.09.1999
PRAWO CYWILNE
Prawo prywatne:
naczelną zasadą jest równoprawność podmiotów.
Kodeks cywilny
(1.01.64) podstawowy akt dotyczący prawa cywilnego.
1-15 - akty ogólne
własność i inne prawa rzeczowe
zobowiązania czyli obligacje:
# Ogólna
# Część szczegółowa
prawo spadkowe
Prawo cywilne:
pravus cyvile
Obywatel (łac.cyvis) - prawo obywatelskie dotyczące ludności rzymskiej.
KODEKS CYWILNY
Art. 1. Zakres regulacji.
Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i
osobami prawnymi.
I
Część ogólna:
1. przepisy wstępne, np. zasada: ustawa nie działa wstecz
2. prawo osobowe:
* osoby fizyczne
* narodziny
* śmierć
* miejsce zamieszkania
* ubezwłasnowolnienie
3. problem czynności prawnych: akty i zdarzenia, które pociągają za sobą
odpowiedzialność cywilną:
* zawieranie umów
* przetargi
* znaczenie milczenia w prawie cywilnym
Prawo cywilne przewiduje różną formę czynności prawnej, np.: ustawa wymaga
formy pisemnej- akt notarialny wymaga najbardziej uroczystej formy pisemnej.
* przepisy o przedstawicielstwie - rodzice są przedstawicielami ustawowymi
dzieci.
* przepisy o przedawnieniu. Przedawnienie, to instytucja regulująca upływ czasu
na stosunki prawne.
Polskie prawo cywilne nigdy nie zostało zmodyfikowane. Po rozbiorach na
ziemiach polskich prawomocne było prawo niemieckie, itd.
Po 1919 prawo zostało unormowane. Po 1945 pojawiły się różne akty prawne mające
na celu ujednolicenie polskiego prawa cywilnego.
I KODEKS - KODEKS POWIATU- 1964
Nowelizowano go wielokrotnie - eliminowano pewne przepisy, wprowadzano nowe.
ŹRÓDŁA PRAWA CYWILNEGO:
1. KODEKS CYWILNY
2. AKTY SZCZEGÓLNE
3. ŹRÓDŁA FORMALNE - wyrażane w formie pisemnej, w postaci ustaw,
rozporządzeń mających charakter wykonawczy.
4. ŹRÓDŁA NIEFORMALNE - INDYKATORA, orzecznictwo sądowe, piśmiennictwo, -
najb. orzecznictwo Sądu Najwyższego (skład 3 sędziów). Istnieją także
składy rozszerzone.
a. Orzecznictwo - w Francji kult ostatniego precedensu(walka na precedensy).
Sądy nie są związane formalnym orzecznictwem Sądu Najwyższego.
b. piśmiennictwo (doktryna) - w komentarzach, monografiach.
II
WŁASNOŚĆ
Zasada ochrony własności: każda własność ma takie same prawo do ochrony.
Zasada dobrej wiary: zasada uczciwości.
Zasada ochrony praw nabytych: nikt nie może zostać pozbawiony nabytych praw,
szczególnie wstecznie.
Zasada wykonywania prac podmiotowych
III
ZOBOWIĄZANIA:
a. ogólne
b. szczegółowe
IV
PRAWO SPADKOWE
PRZEPISY PRAWA są gramatycznymi i językowymi jednostkami technicznymi tekstów,
aktów normatywnych, tzw. źródeł prawa.
LEX SCRIPTA - prawo pisane.
Z przepisu prawnego może wynikać kilka norm prawnych. Aby stworzyć normę trzeba
odszukać kilka przepisów.
NORMY PRAWA CYWILNEGO:
1. normy bezwzględnie obowiązujące (jus cogens)- nieprzestrzeganie powoduje
postępowanie karne,
2. normy względnie obowiązujące (jus dispositivum) - prawo dyspozycyjne,
normy prawa dyspozycyjne,
3. ustawy doskonałe(leges imperfekte) - przewidywanie sankcji w naruszeniu
odpowiednie normy,
4. ustawy niedoskonałe - nie są obowiązane sankcjami
STRUKTURA NORMY CYWILNO-PRAWNEJ (składała się z trzech części):
1. HIPOTEZA - opis określonej sytuacji życiowej, stanu faktycznego,
2. DYSPOZYCJA - określa skutki prawne zdarzenia opisanego w normie,
3. SANKCJA
NORMA CYWILNO-PRAWNA składa się obecnie z dwóch: HIPOTEZY I DYSPOZYCJI
Art. 412 Przypadek świadczenia
- Sąd może orzec przypadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli
świadczenie spełnione jest w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez
ustawę lub w celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczeń został zużyty lub
utracony, przepadkowi może ulec jego wartość.
Normy cywilne dotyczą w równej mierze jednej i drugiej strony. Jednak w normie
semimperatywnej
konsument jest słabą stroną, jest w rękach osób dysponujących towarem- norma ta
chroni konsumentów.
15.09.99
ZASIĘG PRZESTRZENNY norm prawa cywilnego:
a. czasowy
b. terytorialny- każde państwo może stosować swoje prawo w obrębie danego
kraju
PRYWATNE PRAWO MIĘDZYNARODOWE = PRAWO KOLIZYJNE,które rozstrzyga rodzaj systemu
prawnego. Normy kolizyjne - decydujące o rodzaju i zakresie stosowanego do
danej sprawy prawa.
PRAWO OBCE:
1. prawo obce jest stosowane przez normy prawa polskiego lub francuskiego
jako własne.
2. inni traktują je jako fakt (gdy strona chce aby sąd angielski zastosował
prawo polskie musi przedłożyć prośbę).
KWESTIA STOSOWANIA PRZEPISÓW N. P. C. W CZASIE
Akty prawne często ulegają nowelizacją. Gdy realizacja prawa sprowadza się do
jednokrotnego stosowania, to nie ma problemu.
Długoterminowe umowy, np. dzierżawy na czas nieokreślony. Gdy dwa lata po
zawarciu umowy następuje zmiana prawa to które prawo stosować? (tzw. prawo
międzyczasowe- intertemporalne)
PRAWO PÓŹNIEJSZE MA PIERWSZEŃSTWOPRZED PRAWEM WCZEŚNIEJSZYM
Zasada bezpośredniego działania ustawy
- przy wprowadzaniu nowego przepisu ma on natychmiastowe zastosowanie. W tym
zakresie stosowanie normy prawnej w czasie ważna jest zasada, że prawo nie może
działać wstecz.
Art. 3. Moc wsteczna ustawy.
Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu.
Zasada prawa zachodnioeuropejskiego -
w czasie obowiązywania określonych zasad prawnych człowiek z nich korzystający
nie może być ich z mocą wsteczną pozbawiony.
Norma prawa cywilnego jest podstawą decyzji sędziowskiej. Nikt nie może
otrzymać ochrony prawnej podmiotu, jeżeli nie wynika ona z normy prawa.
Niektóre z norm konstyt. mają bezpośrednie zastosowanie.
WYKŁADNIE STOSOWANIA PRAWA -
zakres działalności sędziów w normach prawnych(nie tylko przy niejasnej,
niesprecyzowanej normy prawnej).
Uogólniające zwroty normy prawnej stwarzają problemy przy jej interpretacji.
Niekiedy ustawodawca używa słownikowego wyrażenia w sposób poprawny.
METODY WYKŁADNI:
1. Najprostsza - METODA JĘZYKOWA (M. SEMANTYCZNA).Niekiedy ustawodawca w
przepisach nakazuje odpowiednie odczytywanie danych sformułowań.
2. Reguła LOGICZNA- trudna. Sądy powołują się na regułę zasady wnioskowania.
3. Sędzia może stosować prawo na ZASADZIE ANALOGII (PODOBIEŃSTWA):
* juris
* (wykładnia systemowa) - skierowanie do wszystkich gałęzi prawa
* legis - badanie prawa w zakresie dziedziny danej sprawy.
Wykładnia celowościowa
-
traktowana jest jako W. FUNKCJONALNA(czyli określająca normy poprzez warunki
społ. - polit.) - prawo musi odpowiadać danej funkcji odpowiedniej instytucji,
czyli poprzez określenie i dostosowanie do czasu i sytuacji.
NORMATYWNE DYREKTYWY INTERPRETACYJNE
- formułowane przez przepis nakazujący brać pod uwagę sytuację w czasie
ustanawiania przepisu, np.: reguła interpretacyjna - ustawodawca nakazuje aby w
treści testamentu znalazły się nakazy formułujące postanowienia w razie
przypadków losowych spadkobierców.
Uzasadnienie (motywy) ustawodawcze
PRZED WOJNĄ pojęcia były określone dokładnie przez ustawodawcę.
* PROBLEMY PORÓWNAWCZE - poprzez kształtowanie się ustawy przez lata i dużo
projektów niektóre słowa i założenia zmieniały się i dlatego nie ma sposobu
na dokładne sprawdzenie o co chodziło ustawodawcy poprzez przejrzenie planów
ustawy.
Istniały teksty pomocnicze, które pomagają w rozumieniu normy; obecnie
ustawodawca rzadko wprowadza jakieś pomocnicze tłumaczenia.
* PROBLEM TREŚCI N.P.- jej zakresu. W niejasnych sytuacjach kończy się zakres
treści n. p.
* PROBLEM NIESPRAWIEDLIWOŚCI N. P. - może być niezgodna z zasadami moralnymi.
* PROBLEM N. W STOSOWANIU PRAWA - poglądy i zasady moralne poszczególnych
sędziów mogą się różnić.
PRAWO OSOBOWE
- poświęcone regulowaniu praw osób jako podmiotów prawa cywilnego:
a. mające osobowość prawną
b. porównuje się normy i z tego wynikają grupy nie mające osobowości prawnej.
One mogą występować w postępowaniach sądowych w obronie swoich praw.
c. spółka cywilna prawa cywilnego - nie przyznano jej osobowości prawnej.
Może być ona pozwana.
d. Prawo komitetów -np.: elektryfikacji, radiofonizacji - niektóre sądy
uważały, że niektóre komitety mogą uczestniczyć w postępowaniu sądowym.
Sąd Najwyższy - jest temu przeciwny.
OSOBA FIZYCZNA - najważniejsza kategoria podmiotowa. Każda osoba, która
urodziła się ma zdolność prawną.
I. ZDOLNOŚĆ PRAWNA
Nasciturus
osoba, która ma się narodzić.
Art. 8. Początek § 1.
Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.
Przepisy, np. w:
1. prawie spadkowym:
2. Art. 927.§ 2
3. Jednakże dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być
spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe.
4. kodeksie rodzinnym -
5. instytucja kuratora vertis (kurator brzucha)
Nasciturus jest traktowany za pełnoprawną osobę w chwili przecięcia pępowiny.
Gdy N. oddychało nawet tylko przez kilka sekund to "urodziło się żywe i z
pełnymi konsekwencjami".
Art. 8. Domniemanie urodzenia się żywym.
W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono ma świat żywe.
II KONIEC ZDOLNOŚCI PRAWNEJ CZŁOWIEKA:
Istnieje Instytucja Stwierdzenia Zgonu.
UZNANIE ZA ZMARŁEGO:
Art.29. Przyczyny, terminy.§ 1.
Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca
roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył;
jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat
siedemdziesiąt, wystarcza upływ pięciu lat.
§ 2.
Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w
którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy.
Art. 30. Zdarzenia szczególne § 1.
Kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w związku z katastrofą
statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem, ten może być
uznany za zmarłego po upływie sześciu m-cyod dnia, w którym nastąpiła
katastrofa albo inne szczególne zdarzenie.
III INSTYTUCJA UBEZWŁASNOWOLNIENIA:
1. całkowite
2. Art. 13. Ubezwłasnowolnienie całkowite. § 1.
Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona
całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego
albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa i
narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.
3. częściowe
Art. 16. Ubezwłasnowolnienie częściowe, kuratela. § 1.
Osoba pełnoletnia
może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej,
niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w
szczególności pijaństwa i narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia
ubezwłasnowolnienia całkowitego lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej
spraw.
§ 2.
Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.
Nie każda choroba psychiczna stanowi podstawę dla ubezwłasnowolnienia -
postanowienie Sądu Najwyższego.
IV. MIEJSCE ZAMIESZKANIA
Art. 25. Pojęcie.
Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta
przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Art. 26. Dziecko. § 1.
Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest
miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie
przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie
władzy rodzicielskiej. § 2.Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi
obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania jest
u tego u rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie
przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejscu zamieszkania określa sąd
opiekuńczy.
Art. 28. Zasada.
Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
V. OCHRONA DÓBR OSOBISTYCH
NAZWISKO. Podstawą jest dekret z 45' o zmianie nazwisk i imion.
Podpis - zdarzają się dokumenty podpisane imieniem.
21.09.1999
NORMY PRAWA CYWILNEGO - bez niej nie może powstać prawo podmiotowe.
TEORIA WOLI - prawo podmiotowe jako moc woli.
DEF. PRAWA PODMIOTOWEGO -
j. t. przyznane przez normę prawną na rzecz podmiotu stosunku prawnego sfera
możności postępowania w sposób określony w normie prawnej (sfera zgodności z
prawem):
* jest w sposób naturalny połączony z człowiekiem,
* jako moc woli,
* jest to jawnie chroniony interes,
* jest to pewna korzystna sytuacja.
Prawo podmiotowe może dzielić się na uprawnienia. Z jednego prawa podmiotowego
mogą wynikać różnego rodzaju uprawnienia. Jeżeli komuś przysługują prawa
podmiotowe wynikające z jakichś uprawnień, to ten ktoś może realizować
roszczenia przed sądem.
* PRAWA CZYNNE polegające na sytuacjach jak: DANIE I CZYNIENIE,
* PRAWA BIERNE obowiązek drugiej strony powstrzymania się od działania,
* PRAWA ZAKAZOWE polegające na nie czynieniu,
* PRAWA GŁÓWNE (samoistne), np. z umowy sprzedaży
* PRAWA NIESAMOISTNE (akcesoryjne) przy umowach w grę wchodzą odsetki,
* PRAWA PRZENASZALNE (zbywalne)
* PRAWA NIEPRZENOSZALNE nie można ich przenieść na inny podmiot - wszystkie
prawa o charakterze niemajątkowym,
* PRAWA OBECNE
* PRAWA PRZYSZŁE - mogą powstać w różnych okolicznościach
EKSPEKTATYWA - OCZEKIWANIE
* PRAWO BEZWZGLĘDNE - prawo własności, prawo właściciela
* PRAWO WZGLĘDNE - prawo wynikające z umowy najmu, dzierżawy, część praw
przenosi się na dzierżawcę.
* PRAWO MAJĄTKOWE:
* prawa rzeczowe
* prawa do rzeczy podobnych
* PRAWA NA DOBRA NIEMATERIALNE:
* prawa osobiste
* prawa autorskie
* prawa wynalazcze
Teoria zakazu nadużycia praw podmiotowych: każdy podmiot uprawniony ma tyle
praw ile sam może wykonać.
ZASADA VENIRE CONTRA FACTUM - nie można wycofać się z prowadzonych
pertraktacji.
Art. 44. Pojęcie.
Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe:
* mienie państwowe
* mienie prywatne
RZECZY
Art. 45. Pojęcie rzeczy.
Rzeczami w rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.
Przedmioty obrotu: np. szkielet, zęby, krew.
NIERUCHOMOŚCI
Art. 46. Nieruchomość. § 1.
Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot
własności (grunty), jak również budynki trwałe z gruntem związane lub części
takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od
gruntu przedmiot własności:
* n. gruntowe,
* n. budynkowe - budynek jest ściśle związany z gruntem,
* n. lokalowe - budynki.
Nieruchomości mają określone granice.
RZECZ RUCHOMA - składa się z zasadniczego podmiotu i części składowych
nieruchomości. Część składowa rzeczy nie może być rzeczą oddzielną.
RZECZ POWSZECHNEGO UŻYTKU: drogi, rzeki
RZECZAMI są ciecze i gazy zamknięte w zbiornikach.
Przedsiębiorstwo może być zakwalifikowane jako mienie.
22.09.1999
ZOBOWIĄZANIA
* część ogólna
* część szczegółowa - zawiera regulacje prawne dotyczące pr. zobowiązań.
Prawo zobowiązaniowe -
to ogół tych wszystkich przepisów prawnych, które regulują stosunki społ.
między podmiotami w normatywnej postaci stosunków zobowiązaniowych.
Art. 353. Istota. § 1.
Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a
dłużnik powinien świadczenie spełnić.
§ 2.
Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu .
Odpowiedzialność z tyt. czynów niedozwolonych - np. najpierw jest zdarzenie,
później postępowanie.
* zobowiązanie wynikające z bezpodstawnego wzbogacenia, prowadzenie spraw bez
zlecenia,
* zasada swobody umów - strony zainteresowane mogą umorzyć swoje umowy według
swoich opinii. Nie mogą jednak naruszać praw.
UMOWY - nie można naruszać praw bezwzględnie obowiązujących; nie naruszać
zasady współżycia społecznego.
* U. PRZYSTĄPIENIA( aktezyjne) - kontrahent przedstawia umowę , w grę nie
wchodzą żadne rokowania rozmów, np. z elektrownią.
* KLAUZULE - jedna osoba narzuca drugiej jakieś sprawy
W dużej mierze w sprawie obligacji wchodzą zwyczaje - ustalone praktyki
postępowania.
Zbieranie, utrwalanie zwyczajów - Izba Handlowa w Anglii i Francji.
POWSTANIE ZOBOWIĄZAŃ:
1. z umowy (zobow. ex contraktu)
2. czynnie dozwolone (ex delicto)
3. faktyczne stosunki prawne (występuje więź o charakterze prawnym),
4. na skutek czynności prawnych - nie muszą to być umowy, kontrakty, może być
to akt administracyjny,
5. z orzeczenia sądowego.
Istnienie wierzyciela (os. uprawnionej w stos. do dłużnika) i dłużnik (os.
zobowiązana w stos. do wierzyciela).
DŁUG - konsekwencja istnienia wierzytelności.
* OBOWIĄZKI GŁÓWNE, np. przy sprzedaży,
* OBOWIĄZKI UBOCZNE, np. odsetki z umowy sprzedaży
Osoby pomocnicze (pełnomocnik)- np. posłaniec
DŁUG:
1. bez odpowiedzialności (zobow. naturalne)
2. z odpowiedzialnością
Za długi obok dłużnika mogą być odpowiadać inne osoby.
ODPOWIEDZIALNOŚĆ
1. OSOBISTA - odp. dłużnika całym swoim majątkiem przy udziale komornika,
2. PRAWNO -RZECZOWA (RZECZOWA) - dłużnik w określ. syt. będzie zobow.
zaspokoić wierzyciela rzeczami, np.: hipoteka, zastawy.
Prawo egzekucji sądowej: przewidują pewne ograniczenia w sprawie obrony
dłużnika, np. część pieniędzy na emeryturę.
ŚWIADCZENIE
j. t. zachowanie się dłużnika zgodnie z treścią zobowiązania czyniące zadość
interesom wierzyciela.
Mogą to być: rzeczy, prawa majątkowe, zespoły majątkowe.
Niemożność spełnienia świadczenia:
* pierwotna - dłużnika w czasie zawierania umowy wie, że nie spełni
zobowiązania.
* wtórna - np. spalenie majątku, które doprowadzają, że dłużnik nie może
spełnić zobowiązania.
ŚWIADCZENIA:
* jednorazowe, np. przy umowie sprzedaży
* okresowe (periodyczne), np. alimenty, renty
* ciągłe - najem, dzierżawa, prawo bankowe.
ZASADY
* nominalizmu - polega na 1zł za 1zł.
* walutowości: spłata powinna nastąpić w walucie krajowej.
UMOWY:
* starannego działania - lekarz, adwokat
* rezultatu - umowa z krawcem, szewcem
U.s.d. - wchodzimy kontakt z lekarzem, adwokatem nie może nam powiedzieć jaki
będzie wynik jego działania, ale podejmie starania.
U.r. chodzi o osiągnięcie wyniku, np. krawiec
Wielość dłużników i wierzycieli jest tu:
* solidarność czynna (wierzyciele)
* solidarność bierna (dłużnicy)
Dłużnik ma prawo wyboru. Każdy z dłużników jest odpowiedzialny w równej części.
Może być także odpowiedzialność rozłożona nierównomiernie. Jest tu zasada
domniemania.
ROSZCZENIA REGRESOWE:
dłużnik, który spełnił zobow. może żądać od reszty dłużników jego nadpłaty.
Wierzyciel często z powodu szykany wybiera najsłabszego dłużnika.
ODPOWIEDZIALNOŚĆ IN SOLI DUM
- niedopatrzenie w miejscu pracy.
Zobowiązanie przemienne
: wybór świadczenia zależy od dłużnika.
UMOWY ZOBOWIĄZUJĄCE: zobowiązanie do odpowiedniego zachowania się dłużnika.
Świadczenia polega na tzw. zniesieniu prawa.
Umowa zobowiązująca, np. u. sprzedaży: cena jest ustalona między stronami, nie
myśli się o zmianie obywatela. Często umowa jest łączona z zastawem.
Consensus - porozumienie stron, zgoda.
Art. 487. § 2.
Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że
świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej.
Umowa dzierżawy, najmu są wpisane do ksiąg wieczystych.
UMOWA WZAJEMNA
polega na tym, że świadczenie jednej i drugiej strony powinny zgadzać się
względem ceny. Ustawa ta często odwołuje się do wyzysku.
ZASADA EKWIWALENTNOŚCI = zasada wyzysku.
CAUSA = PRZYCZYNA
Umowa causalna:
większość umów jest umowami przyczynowymi.
Umowy abstrakcyjna:
weksel, czek, przekaz.
Umowy losowe:
zależą od przypadku, np.: gra i zakład, umowa renty dożywotniej, umowa ubezp.
Umowy odpłatne
Umowy nieodpłatne
(darmowe), np.: pożyczka nie oprocentowana
Obowiązek kontraktowania- są podmioty w warunkach cywilno - prawnych, które
muszą spełnić ten obowiązek. Dotyczy zakładów ubezpieczeniowych, elektrowni,
gazowni.
Podstawowe prawo do pierwokupu: prawo daje określonej grupie, która jeżeli
odmówi zawarcia umowy, rzecz zostaje oddana dowolnemu kupcowi.
Umowa przestępna:
strony nie są gotowe na podjęcie umowy głównej, dzięki u. p. mogą przesunąć
czas zawarcia umowy głównej.
Strony pertraktują ze sobą, umowa nie jest zawarta. Jedna strona zawodzi drugą.
Ma tu zastosowanie umowa o czynach niedozwolonych, ponieważ zwodzona strona
może stracić dodatkowo czas, a więc ponieść podwójną stratę.
FORMY UMÓW:
* zwykłe
* rokowania
TRYB ZAWIERANIA UMÓW:
* przetargi - szczególny sposób zawierania umów: ustne lub pisemne.
# czas
# miejsce
# przedmiot
* u. przestępna
27.09.1999
INFLACJA
TYPY UMÓW ZOBOWIĄZANYCH:
1. Typy zobow. regulujące przeniesienie praw:
* sprzedaż
* zamiana
* darowizna
1. Typy zobowiązań regulujące używanie rzeczy i praw
* najem
* dzierżawa
* użyczenie: bezpłatne oddanie w używanie pewnych rzeczy
1. Typy zobowiązań odnoszące się do świadczenia usług:
* umowa - zlecenie
* dzieło: uzyskanie określonego wyniku, np.: uszycie sukienki
* przechowanie
* umowa handlowa
1. Typy zobowiązań o funkcji wyżywieniowej
* renta
* umowa o ...
1. Typy zobowiązań regulujące stosunki kredytowe
* pożyczka
* kredyty bankowe
Spółka prawa cywilnego.
UMOWY I INNE CZYNNOŚCI PRAWNEJ ODNOSZĄCE SIĘ DO OSÓB TRZECICH:
i. UMOWY NIENAZWANE (nieregulowane w K. C.):
1. umowa -
2. oświadczenie na rzecz osoby trzeciej
o na korzyść osoby trzeciej
o umowa o zwolnienie długu przez osobę trzecią,
1. zmiana wierzyciela w dłużnika -
2. nie występuje jako samoistna umowa.
Wierzyciel - zastrzegający świadczenie na rzecz osoby trzeciej.
Dłużnik - przyrzekający
i. UMOWY NAZWANE
1. u. o ubezpieczeniach -
2. korzyści odniesie osoba trzecia
3. u. oświadczenie
4. przez osobę trzecią - osoba trzecia ma obowiązek świadczenia.
Może być sytuacja, że dłużnik będzie zwolniony ze świadczenia. Osoba trzecia
wchodzi w miejsce dotychczasowego dłużnika.
ZMIANY WIERZYCIELA LUB DŁUŻNIKA (od art. 509)
Art. 509. Przelew (cesja wierzytelności) § 1.
Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią
(przelew), chyba, że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo
właściwości zobowiązania.
§ 2.
Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w
szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
WSTĄPIENIE W PRAWA WIERZYCIELA
Art. 518. Nabycie wierzytelności. § 1.
Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do
wysokości dokonanej zapłaty:
1. jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo
pewnymi przedmiotami majątkowymi;
2. jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacona wierzytelność ma
pierwszeństwo zaspokojenia;
3. jeżeli działa za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w prawa wierzyciela;
4. zgoda dłużnika powinna być pod nieważnością wyrażona na piśmie;
5. jeżeli to przewidują przepisy szczególne.
§ 2.
W wypadkach powyższych wierzyciel nie może odmówić przyjęcia zaświadczenia,
które jest już wymagalne.
§ 3.
Jeżeli wierzyciel został spłacony przez osobę trzecią tylko w części,
przysługuje mu co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed
wierzytelnością, która przeszła na osobę trzecią wskutek zapłaty częściowej.
ZMIANY W DŁUŻNIKA
Art. 519. Przejęcie długu. § 1.
Osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, która zostaje z długu zwolniony
(przejęcie długu).
§ 2.
Przejęcie długu może nastąpić:
1. przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika;
oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron;
2. przez umowę między dłużnika a osobą trzecią za zgodą wierzyciela;
oświadczenia wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono
bezskutecznie, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług
jest niewypłacalna.
Art. 526
DODATKOWE ZASTRZEŻENIA UMOWNE
1. ZADATEK - wzmacnia stosunki w czynności prawnych
2. Art. 394. Zadatek § 1.
W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy
zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy ma to
znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona
może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany
zadatek zachować, a jeżeli sama go dała , może żądać sumy dwukrotnie
wyższej.
§ 2.
3. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia
strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega
zwrotowi.
§ 3.
4. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek
zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy
niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron
nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie
strony.
5. UMOWNE PRAWO ODSTĄPIENIA
6. Art. 395. § 1.
Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w ciągu
oznaczonego terminu prawo odstąpienia od umowy. Prawo to wykonuje się
oświadczenie złożone drugiej stronie.
§2.W razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za nie zawartą.
To, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym,
chyba, że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za
świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie
odpowiednie wynagrodzenie.
7. ODSTĄPIENIE
8. POROZUMIENIE
KARY UMOWNE
1. działalność gosp.
i. ODSETKI:
1. O. USTAWOWE
2. O. UMOWNE
Nie ma u nas n. przeciwdziałającej, określającej o. lichwiarskie.
KARY:
1. Świadczenie w miejscu wybrania
2. Odnowienie - innowacja
3. Instyt. potrącenia - kompensaty - gdy jedna osoba występuje w charakterze
i dłużnika i wierzyciela.
4. Depozyt sądowy - przedmiot świadczenia złożony w depozycie - dłużnik jest
zwolniony z zobowiązania ( na zlecenie rządu).
5. Zwolnienie z długu - wierzycielowi opłaca się zwolnić z długu.
6. Rozwiązanie umowy - na podstawie obustronnego porozumienia
7. Odpowiedzialność umowna
Art. 471. Zobowiązaniowy zakres odpowiedzialności.
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
ponosi.
SPOSOBY SPEŁNIANIA ŚWIADCZENIA:
1. nie zawsze spełnienie świadczenia do rąk wierzyciela - mogą być do rąk
osoby trzeciej.
2. co do miejsca spełnienia świadczenia.
RODZAJE DŁUGÓW:
i. WYKONANIE ŚWIADCZENIA:
1. długi odbiorcze - wierzyciel musi się zgłosić do dłużnika
2. dług oddawczy - dłużnik ma obowiązek zwrotu zobowiązania
II. TERMINY ZAPŁATY:
1. tzw. wymagalność spełnienia świadczenia
* wynika z ustawy ( zobowiązanie wymagalne): można sądowo wymusić i wtedy od
terminu wymagane są odsetki
* wynika z umowy.
29. 09. 1999
ZOBOWIĄZANIA I SKUTKI NIEWYKONANIA
DOWODY WYKONANIA UMOWY:
Nasze prawo nakłada obowiązek wydania pokwitowania:
* dłużnik może wymusić zwrot dokumentu określonego zobowiązania,
* dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikającej z niewykonania lub
umyślnych szkód wynikających z zobowiązania (chyba, że nie z jego winy)
ZAKRES ODPOWIEDZIALNOŚCI KONTRAKTOWEJ zależy od:
* stopnia winy
* niedbalstwo
* rażące niedbalstwo.
ROSZCZENIA ODSZKODOWAWCZE - ciężar na wierzycielu - trzeba udowodnić fakt
szkody.
W razie nie wykonania umowy wchodzi w grę obow. naprawienia szkody:
* potrącenie
* odnowienie
* niemożność świadczenia
* rozwiązanie stosunku prawnego
KONFUZJA - wierzyciel i dłużnik w jednej osobie.
Art. 453. Spełnienie innego świadczenia.
Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą
wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Jednakże gdy przedmiot
świadczenia ma wady, dłużnik obowiązany jest do rękojmi według przepisów o
rękojmi przy sprzedaży.
Charakterystycznym sposobem zakończenia umowy jest jej wygaśnięcie
(rekompensata).
Czy można potrącić dług o charakterze prywatnym z długu o charakterze prywatno
- publicznym? W niektórych sytuacjach można, np.: dług publ.- prawnym z długiem
pryw.- publ.
INSTYTUCJA INNOWACJI
Art. 506. Odnowienie § 1.
Jeżeli w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za_zgodą
wierzyciela spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z
innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychczasowe wygasa (odnowienie).
§ 2.
W razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego
zobowiązania nie stanowi odnowienia. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy
wierzyciel otrzymuje od dłużnika weksel lub czek.
Art. 471. Zobowiązaniowy zakres odpowiedzialności.
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
ponosi.
WPŁYW ZMIANY OKOLICZNOŚCI NA ZOBOWIĄZANIA
Klauzula (rebus sic stantivus łac. - rzeczami tak stojącymi.)
Jej renesans w dziewiętnastym wieku. Problemem tym zajmowali się: Seneka,
Cyceron.
Sprawiedliwe jest uwzględnianie zmian okoliczności, ze względu na zasady
uczciwości i sumienności.
Art. 357. Nadzwyczajna zmiana stosunków.
Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby
połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą
stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po
rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć
sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o
rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.
Art. 354. Sposoby wykonania. § 1.
Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób
odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia
społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w
sposób odpowiadający tym zwyczajom. § 2.W taki sam sposób powinien współdziałać
przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.
NIEMOŻLIWOŚĆ ŚWIADCZENIA
Umówione świadczenie powinno być wykonane w sposób następujący: zgodnie z
rzeczywistym oświadczeniem:
* następcza niemożliwość świadczenia
* pierwotna niemożliwość świadczenia
ŚWIADCZENIA NIEWYKONALNE
Art. 387. Świadczenie niemożliwe § 1.
Umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna. § 2.Strona, która w chwili
zawarcia umowy wiedziała o niemożliwości świadczenia, a drugiej strony z błędu
nie wyprowadziła, obowiązana jest do naprawienia szkody, którą druga strona
poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o niemożliwości świadczenia.
Cena - za jaką cenę spełniać zobowiązania?
* Niemożliwość wynikająca z pewnego stanu subiektywnego.
* n. o charakterze fizyczno-przyrodniczym, np.: trzęsienie ziemi.
* n. gospodarcza.
Ustawa nikogo nie zmusza do wypełniania świadczenia niemożliwego.
TRWAŁA NIEMOŻLIWOŚĆ SPEŁNIENIA ŚWIADCZENIA
PRZEMIJAJĄCE TRUDNOŚCI SPEŁNIENIA ŚWIADCZENIA
USTAWOWO:
* pierwotna n. s. ś.
* częściowa n. s. ś.
PRAWO UPADŁOŚCIOWE
Art. 527. Przesłanki § 1.
Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli
osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać
uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik
działał za świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym
wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. § 2.
Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniemwierzycieli, jeżeli
wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się
niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. § 3.Jeżeli
wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli
uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa
się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia
wierzycieli.
05. 10. 1999
UMOWA NIENAZWANA
NIE MOŻE BYĆ SPRZECZNA Z PRZEPISAMI BEZWZGLĘDNIE OBOWIĄZUJĄCYMI.
Umowy n. dzieli się na:
* u. znane naszemu prawu
* u. przenoszone z prawa angloamerykańskiego
* spółka cicha
* - inst. uregulowana do 1924r. w kodeksie handlowym. Jest to pośrednie między
pożyczką a udziałem w przedsiębiorstwie
* umowa dyferencyjna (różnicowana)
* - sprzedaż na określony termin, strony zastrzegają jednak, że nie wykonają
jej w terminie. Porównuje się cenę ustaloną w umowie z ceną na giełdzie. Jest
to umowa losowa - nie wiadomo jaki będzie wynik.
Faktyczne stosunki umowne - stosunki masowe, np.: zawarcie umowy przy
korzystaniu z automatów
* u. ramowe - pewne stadium rekontraktowe, strony przygotowują się do zawarcia
kontraktu. Listy intencyjne poprzedzają w. w umowy, uwzględniają przepisy
kodeksu o ofertę. Jest minimum porozumienia. Przedmiotem są głównie duże
wartości (często zasięg międzynarodowy)
* u. realizacyjne - deficytowe- świadczenia nimi objęte bezpośrednio
współdziałają.
* u. kooperacyjne - o współpracy gospodarczej:
* kooperacje gospodarcze
* kooperacje przemysłowe
* u. mieszane - występują w różnej postaci:
* u. kombinowane - u., w których zobowiązanie jednej strony obejmuje połączone
równorzędnie świadczenia charakterystyczne dla dwóch lub więcej różnych typów
kontraktów, np.: u. hotelarska łączy się z nią umowa najmu, sprzedaży
gastronomicznej , zapewniająca korzystanie z imprez, turystyczna
* u. krzyżujące się - wzajemne świadczenia odpowiadają różnym typom umów; np.:
kontrakt z dozorcą, ma on obowiązek sprzątać.
* u. mieszane - u. łączące w sobie umowę sprzedaży z umową darowizny. Jest to
umowa opłacalna, ponieważ dochodzi do mniejszego podatku. Jedynie częściowo
uregulowane tzw. umowy maklerskie.
Prawo rządzi się prawami umownymi; najbliższe umowom nazwanym.
Można w różny sposób umowy nienazwane odbierać
Obejście prawa
- działania "infraudem legis" - strony mają interes w tym, żeby obejść
obowiązujące prawo, np.: prawo sprzedaży jest zapisywane w formie darowizny.
Jest to umowa bezwzględnie nieważne, gdy dochodzi do obejścia prawa, np.: by
obejść prawo podatkowe podaje się fikcyjną cenę podczas sprzedaży.
UMOWY NIENAZWANE przejmowane przez Polskę z prawa amerykańskiego:
* know-how
* (wiedzieć jak) - w obrocie licencyjnym, wiedza, umiejętności, doświadczenia
zawierane są jako umowa sprzedaży.
* leasing (najem)
* 1952 - pojawiła się spółka leasingowe. Formy: produkcyjny, .... Po pewnym
czasie leasingowca pozbawia się towaru przez tzw. ukrytą formę sprzedaży.
* franchising
* - np. McDonald - ma ona wielkie znaczenie dla rozszerzania rynków zbytu,
przedsiębiorca pozwala na korzystanie " z recepty"
* factoring
* - 1899 - wydano tzw. akt factoris; odmiana agentów handlowych, którzy
pośredniczą, factor może udzielać kredytu, pomagać w sprzedaży, inkasować
należności w imieniu wierzycieli.
* Należy go uznać za pewnego rodzaju działalności gospodarczej na rynku
finansowym w ramach której podmiot gosp. nabywa od przedsiębiorstw
przysługujące im w stosunku do ich dłużników wierzytelności, oraz świadczy
pewne dodatkowe, ściśle określone w umowie usługi.
* Jest to nabycie przez factora krótkoterm. pieniężnej wierzytelności handlowej
przed terminem jej płatności z potrąceniem opłaty na rzecz factora, bez
przejęcia ryzyka wypłacalnośći dłużnika lub z przejęciem ryzyka.
* ... .......- nabycie przez inst. .............. średnio lub długoterminowej
pieniężnej wierzytelności handlowej przed terminem jej płatności z pobraniem
na rzecz inst. ......... odsetek dyskontowych i z przejęciem ryzyka
wypłacalności dłużnika.
* sponsoring - pojawił się od niedawna, sponsor - osoba dająca wpłaty w celu
sponsorowania
System jednolity całego prawa dzieli się na gałęzie:
Występują akty na peryferiach kodeksu. K.C. jest kodeksem prawa prywatnego. W
tradycyjnych kodeksach burżuazyjnych prawo rodzinne jest częścią składową prawa
prywatnego.
W pewnym okresie myślano o włączeniu prawa rodzinnego do K.C.; byli oczywiście
i przeciwnicy. Zauważono, że jest to sprzeczka bezpodstawna, gdyż nie jest
ważne, czy prawo znajduje się w jednej czy w dwóch książkach.
ZABEZPIECZENIE WIERZYTELNOŚCI PIENIĘŻNEJ:
Zawarcie umowy powinno gwarantować, że dłużnik wywiąże się z zobowiązania. Są
sytuacje, że wierzyciel nie ma pewności i szuka się wzmocnienia zawarcia
wierzytelności, np. pieniężne.
W skład wierzytelności wchodzą:
* zabezpieczenia osobowe (obligacje) - dotyczą wierzytelności majątkowych o
charakterze obligacyjno - obowiązkowym
* zabezpieczenia o charakterze osobistym - dłużnik odpowiada całym swoim
majątkiem
* zabezpieczenia o charakterze prawno- rzeczowym: wierzyciel może domagać się
zrealizowania swoich zobowiązań, np. zastawy
* zabezpieczenia wierzytelności (postępowanie zabezpieczające), wierzyciel
dowiaduje się, że jego dłużnik wynosi z przedsiębiorstwa towary, nie chcąc
spłacenia zobowiązania względem wierzyciela, sąd może wtedy wprowadzić
blokadę, żeby uniemożliwić dłużnikowi roztrwonienie majątku.
ZABEZPIECZENIE OSOBISTE
Poręczenie poręczającym jest zawsze osoba trzecia: dłużnik, poręczyciel i
wierzyciel.
Poręczenia wg post. cywilnego
art. 846: dług może być ściągany zarówno przez dłużnika jak i poręczyciela.
Poręczenia musi mieć formę pisemną. Ma on charakter akcesoryjny, gdyż musi
istnieć dług między wierzycielem i dłużnikiem, dopiero później dochodzi
poręczyciel.
Inny charakter ma poręczenia wekslowe "aval".
Gwarancja bankowa
nie została u nas w całym zakresie uregulowana. Jest to umowa o charakterze
losowym. Zdarzenia z przeszłości będzie decydowała, kto będzie odpowiadał.
Regwarancja banku: wierzyciel i dłużnik, bank nadaje gwarancję a drugi bank
gwarantuje, że bank gwarantujący bierze na siebie jarzmo poręczyciela . Bank
może odpowiadać zarówno za całą jak i częściową sumę.
Ryzyko: Czy kredytobiorca spłaci?
Ubezpieczenie kredytów - kredytobiorca (bank) może ubezpieczyć kredyt, gdyby
kredytobiorca nie mógł spłacić długu.
Przelew (509 - 517) cesja
ZABEZPIECZENIA:
1. przelew na zabezpieczenia: nie jest bezpośrednio uregulowana, następuje
przeniesienie wierzytelności na zasadzie powiernictwa. Jeżeli wierzyciel
dowiaduje się, że dłużnik ma na koncie pewne zapasy, wtedy wierzyciel może
załatwić blokadę środków pieniężnych.
Kumulatywne przystąpienie do długu. Osoba przystępuje do długu obiecując spłatę
zobowiązania gdy do tego nie jest w stanie dłużnik.
Prawo zatrzymania, dopóki wierzyciel nie otrzyma zwrotu długu może zatrzymać
rzeczy.
Możliwość poddania się egzekucji w akcie notarialnym. Jest zawarta umowa, żeby
nie zwracać się na drogę sądową, dłużnik jest namawiany do wprowadzenia do
umowy klauzuli egzekucji; na jej podstawie komornik może prowadzić egzekucję.
Jest to bardzo wygodne dla wierzyciela, ale bardzo niedogodne dla dłużnika. U
nas nie jest jeszcze rozpowszechniona.
Rozpowszechnioną formą zabezpieczeń jest weksel. Prawo wekslowe daje szerokie
szanse wykorzystania weksla. Rodzaje weksli:
* trasowany (trata)
* własny
W. trasowany
- występują trzy podmioty: dłużnik wekslowy i tzw. trasat oraz remitent.
Zawiera on nazwę weksel, w języku jakim go wystawiono musi być opłacony (opłata
skarbowa), polecenie bezwarunkowe zapłacenia kwoty, nazwisko osoby, która ma
zapłacić, termin, miejsce płatności, nazwisko osoby, na której rzecz lub na
której zlecenie opłata ma być dokonana, podpis wystawiającego weksel.
Kto podpisuje się na wekslu staje się dłużnikiem.
Wręczenie weksla. Osoba mająca weksel jest wierzytelna.
W. imblanco
(biały, nie do końca wypełniony) - rodzaj zabezpieczenia. Składa się z
podpisu, nie jest wypełniona suma (dlatego zawierano umowę wekslową,
zabezpieczenie).
Poręczenie wekslowe aval
- weksel trasowany, poręczenie, weksel imblanko - są papierami abstrakcyjnymi.
Weksel grzecznościowy
- osoby dobrego serca padają ofiarą osoby, która przychodzi i stwierdza, że
wierzyciel wymaga potwierdzenia wekslowego i dłużnik obiecuje zwrócić dług po
tygodniu. Jednak później okazuje się, że nie może i dług zwracany jest z
poręczenia.
Weksel wprowadzony jest przez indos przenosi prawa z weksla na inne osoby.
Zdarza się, że dłużnik ma problemy z wykupieniem weksla i wtedy może zwrócić
się do innej osoby o wykup.
Weksel własny
- występuje dłużnik i wierzyciel. Treść istotna wchodzi do sformułowania
Przyrzekam, że . . ., czyli jest to przyrzeczenie zapłaty.
Czek
także może spełniać rolę rzeczywistości. Różni się od weksla tym, że ma krótki
żywot, trzeba go szybko zrealizować, krótka ważność.
12.10.1999
ZABEZPIECZENIA PRAWNO -RZECZOWE
* hipoteki (jest kilka o różnych funkcjach)
* listy zastawne (nowe)
* banki hipoteczne
* zastawy dotyczą rzeczy ruchomych
* przewłaszczenie na zabezpieczenie - przewłaszczenie powiernicze
* kaucja
HIPOTEKA -
jest to ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości związane z oznaczoną
wierzytelnością i służącą do jej zabezpieczenia. Rodzaje:
* na użytkowanie wieczyste
* na użyteczności hipoteczne (przejęte z modeli zachodnioeuropejskich)
* na spółdzielczym prawie do lokalu
* ustanowiona na budownictwo spółdzielcze
Art. 244. Katalog §1.
Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw,
własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do
lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej
oraz hipoteka. § 2.Własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,
spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w
spółdzielni mieszkaniowej oraz hipotekę regulującą odrębne przepisy.
Jest jednym z najmocniejszych zabezpieczeń. Chociaż są jeszcze mocniejsze
przywileje egzekucyjne (art. 1025 kodeksu postępowania). Przy hipotece
pierwszeństwo przy ściąganiu ma państwo (podatki), dopiero później, np. banki.
W starożytnej Grecji była już znana hipoteza dotycząca rzeczy ruchomych. W XVII
- XVIII w. dotyczyła kredytu bankowego.
WIERZYCIEL OSOBISTY
odpowiada całym swoim majątkiem.
Przy zobowiązaniu prawno - rzeczowych zabezpieczenie jest z majątku z lokalu
spółdzielczego, zobowiązanie z ogólnej rzeczy. Zdarza się, że dłużnik może
występować w podwójnej roli i odpowiada swoim majątkiem i zastawą (hipoteka dla
zabezpieczenia cudzego długu).
Hipoteką można obciążyć tylko określoną nieruchomość. Jest tylko jeden wyjątek.
Dla ustalenia hipoteki:
* wpis do księgi wieczystej: związane jest to z zasadą jawności
* wpis ma charakter konstytutywny (prawo twórcze)
Wpis do księgi wieczystej chroni nabywcę przed zakupem nieruchomości z
hipoteką, która wędruje. Ponieważ po nabyciu, nabywca obciążony jest tą
hipoteką. Wpis daje szansę skontrolowania stanu nieruchomości.
Hipoteka jest prawem akcesoryjnym
, zależy od wierzytelności, która ją zabezpiecza.
RODZAJE HIPOTEKI:
* umowna
* : w drodze umowy tzw. zwykła. Można tu naliczyć aukcyjną,
* przymusowa
* : powstaje np.: przy wyroku. Ma gwarantować zrealizowanie wyroku.
* ustawowa
* : musi istnieć umowa prawna, która ją zabezpiecza,
* kaucyjna
* : ustala się granicę, do której zabezpiecza się wierzytelność,
* morska
* : która dotyczy statków wpisanych do rejestru. Bardziej wchodzi tu zastaw.
* na nieruchomości
* : nieruchomości:
o zasadnicza,
o budynkowa,
o lokalowa
mogą być one obciążone hipoteką.
Zakres obciążenia hipoteką: mogą to być części składowe. Jeżeli w grę nie
wchodzi określona nieruchomość to wszystko, tzn. grunt, itd. mogą też być
obciążone hipoteką.
Przynależności mogą też być obciążone hipoteką.
Może też być obciążona na korzyści, które obciążające hipoteką rzeczy
przynoszą.
Użytkowanie wieczyste
może być stosowane na gruntach należących do państwa lub gminy.
Podział nieruchomości obciążonych hipoteką: hipoteka łączna (obciąża wszystkie
powstałe działki).
Hipoteka jest obciążeniem pieniężnym. ZASADA WALUTOWOŚCItylko w walucie
polskiej
* powinna obejmować odsetki
* przewidzieć wydatki na koszty sądowe
Hipoteka kaucyjna
może przewidzieć, jakiej sumy nie będzie przewyższał.
Wierzytelność hipoteczna
nie gaśnie. Tu w grę nie wchodzi przedawnienie.
Przelew
musi dotyczyć wierzytelności i hipoteki. Można zmienić treść hipoteki. Nie
jest tu konieczna zgoda dłużnika. Zabezpieczenia wierzytelności inną
wierzytelnością.
Forma aktu notarialnego
przy hipotece jest ważna dla właściciela nieruchomości.
Hipoteka dla współwłasności
* musi nastąpić niezbędna zgoda wszystkich właścicieli
REALIZACJA HIPOTEKI:
1. Uzyskanie wyroku sądowego, sumę obciążone hipoteką. Jest rozstrzygana
sądem I instancji, jest jednak szansa odwołania się od jego wyroku.
2. Zwrócenie się do sądu o nadanie klauzuli
3. Zwrócenie się do komornika o wszczęcie egzekucji (z koniecznym miernikiem)
4. Komornik powołuje biegłego do wyceny
5. Sprzedaż licytacyjna - może dojść do zaniżenia ceny, gdy brak chętnych.
6. Spłacenie opłat.
Wygaśnięcie hipoteki: po okazaniu określonego papierka można prosić o
wykreślenie hipoteki.
13.10.1999
LISTY ZASTAWNE
i powiązane z nimiBANKI HIPOTECZNE
Listy zastawne (ust. z 1997r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych -
Dziennik Ustaw nr 140, pozycja 940)
Zabezpieczenie hipoteką: rozumiemy hipotekę na rzecz banku hipotecznego
ustanawianą na prawie użytkowania wieczystego lub prawie własności
nieruchomości na terenie kraju.
(Art. 3) Listy zastawne:
Hipoteczny list zastawny jest papierem wartościowym ( jak czek, weksel)
imiennym lub na okaziciela, którego podstawę emisji wierzytelności stanowią
banki hipotecznego zabezpieczenia hipotekami, w którym to liście bank
hipoteczny zobowiązuje wobec uprawnionego do spełnienia określonych świadczeń
pieniężnych.
Przewidziane są także zapasy komputerowe (postać zdematerializowana)
Czynności banku hipotecznego:
udzielanie kredytów zabezp. hipoteką; może być kredyt, który nie jest zab.
hipoteką lecz zabezp. przez inny pomiot.
Banki hipoteczne odgrywają dużą rolę w W. Brytanii przy budownictwie
mieszkalnym.
ZASTAW
- w przeciwieństwie do hipoteki dotyczy rzeczy ruchomych lub praw. Wszystkie
zastawy jak i hipoteka należą do praw zastawczych:
* zastaw na rzeczach ruchomych - określony w K. C.
* zastaw na prawach
ZASTAW:
* umowny
* : określona dwustronna czynność prawna
* ustawowy
* : uregulowanie zastawów ustawowych w wielu artykułach, np.: przy szkodzie
spowodowanej przez zwierzę, poszkodowany ma prawo do zatrzymania zwierzęcia
ale tylko do czasu zapłaty odszkodowania za wyrządzone szkody.
* rejestrowy
ZASTAW (art. 306-335) - zabezpieczenie wierzytelności, której zabezp. są rzeczy
ruchome lub prawo. W celu zabezp. wierzytelności można rzecz obciążyć prawem,
na mocy którego wierzyciel będzie mógł żądać zaspokojenia zabezp. ze względu na
to czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi
właściciela rzeczy.
Art. 306. Przedmiot i treść. §1.
W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą obciążyć
prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z rzeczy
bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed
wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z mocy
ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne.
§ 2.
Zastaw można ustanowić także w celu zabezpieczenia wierzytelności przyszłej lub
warunkowej.
Zastawnik -
wierzyciel, którego wierzytelność jest zabezp. zastawem
Zastawca
- osoba, która rozporządzając rzeczą jak właściciel daje rzecz w zastaw.
Zastaw
jest ograniczonym prawem rzeczowym i ma charakter akcesoryjny.
Zastaw
utrzymuje się na rzeczy ruchomej aż do zaspokojenia wierzyciela. Obejmuje
części składowe rzeczy oraz przynależności.
Rozróżnia się zastaw:
* z przeniesieniem posiadania rzeczy, np. samochód. Jest to w stosunkach
potocznych.
* bez przeniesienia posiadania
Jeżeli rzecz jest wartościowa można użyć wielu wierzycieli. Żeby uruchomić
zastawy, musi istnieć wierzytelność. Wierzytelność powinna być ustalona z
tytułu. W. przyszła może być także zabezp. zastawem. Jeżeli w. osobista została
przedawniona, wtedy roszczenie o charakterze osobistym wygasa. Pozostaje tylko
o charakterze losowym.
Pierwszeństwo:
* wcześniejsze
* późniejsze
Z pierwszeństwa korzysta zastawnik.
Przez ustalenie zastawu na rzeczach nie odsuwa się rzeczy od pracy.
Zastaw ze zmiennym składem, np.: na towarach.
ZASPOKOJENIE WIERZYTELNOŚCI
Przy zastawie można zmieniać warunki, np. oddając przedmiot niż zastawiamy
(art. 35-37)
Wygaśnięcie zastawu zobowiązanie się z wierzytelnością.
Zastaw na prawach:
tylko prawa zbywalne, tzn. przeniesione na inną osobę. Główne zastos. ma w
papierach wartościowych.
Obejmuje on zastaw:
* na wekslach,
* na papierach wartościowych
Zastawy na prawach majątkowych twórców
Zastawy na prawach majątkowych wynalazców (występują 3 lub 4 osoby) -
zastawnik, zastawca, dłużnik wierzytelności objęty prawem.
Przy rzeczach występują 2 osoby; K. C. nie reguluje zastaw o prawach.
Zasłona ustawowa
: nie jest inst. jednolity.
Umowa najmu
: zastawca na prawach najemcy, np.: w hotelu jeżeli najemca nie może opłacić
lokalu, właściciel może zatrzymać wniesione rzeczy - tzw. fantowanie rzeczy
osobistych
ZASTAW REJESTROWY
Źródło - ustawa z 6. XII. 1996 roku o zastawie rejestrowym i rejestrze
zastawów. Dziennik ustaw 149 pozycja 704.
Art. 308. Zastaw rejestrowy.
Wierzytelność można także zabezpieczyć zastawem rejestrowym, który regulują
odrębne przepisy.
Zastaw rejestrowy jest ograniczony. Może być ustalony w celu zabezpieczenia
wierzytelności Skarbu Państwa i innej osoby prawnej, gminy, komunalnej osoby
prawnej, banku krajowego lub zagranicznego, osoby prawnej. Udziela pożyczki
także międzyn. org., której członkiem jest Polska i innego podmiotu
gospodarczego na terenie Rzeczypospolitej.
Potrzebna jest umowa, konieczny jest wpis do rejestru zastawów.
Praca i obowiązki zastawcy i zastawnika.
Jeżeli umowa nie głosi inaczej zastawca może skorzystać zastawu zgodnie z jego
zastosowaniem, chroniąc przedmioty. Jego ustanowienie zostaje bez
przeniesienia.
Zastaw bankowy nie był regulowany i był bez przeniesienia.
ZABEZPIECZENIA WIERZYTELNOŚCI
PRZEWŁASZCZENIE NA ZABEZPIECZENIE [PRZEWŁASZCZENIE POWIERNICZE].
Nie jest ono regulowane w naszym prawie.
Przewłaszczenie polega na tym, że dłużnik przenosi na wierzyciela własność
rzeczy i jednocześnie zobowiązanie. Wierzyciel korzystał z rzeczy w granicach
określonych w umowie i po zaspokojeniu wierzytelności przeniesie własność na
dłużnika.
Sąd Najwyższy dopuszcza przeniesienie np. na brak rzeczy ruchomej.
Książeczka oszczędnościowa PKO nie może być przedmiotem zastawu ruchomego. Ma
ona charakter p. wartościowego, dlatego nie jest traktowana jako rzecz.
1948 - zabezp. wierzytelności na przeniesienia na wierzyciela rzeczy z mocą
korzystania z tej rzeczy przez niego.
KAUCJA
Traktowana jako wariant zastawu, nie uregulowana. Jest zawsze rzeczowym jako
kaucja rzeczowa. Przedmiotem zabezpieczenia mogą być bony oszczędnościowe albo
książeczki oszczędnościowe na okaziciela, kosztowności lub gotówka. Kaucja
różni się od zastawu tym, że realizacja kaucji przez bank odbywa się na
podstawie udzielonego bankowi do sprzedaży przedmiotu kaucji.
KAUCJA GOTÓWKOWA
Odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego (podst. odp. delictowa: opierać
na bazie winy, odp. na zasadzie ryzyka: odp. obiektywna, odp. absolutna
odnoszona do szkód odp nuklearnej, osoby zajmujące się nuklearną są zawsze
odp., odp. na zasadzie słuszności = współżycie społ.) sposoby naprawienia
szkody: odszkodowanie, za krzywdę moralną i psych.
19.10.1999
Zasady odpowiedzialności za czyny niedozwolone.
* Art. 415. Wina sprawcy.
* Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej
naprawienia.
* odpow. obiektywna na zasadzie ryzyka, np. nuklearna,
* odpow. na zasadzie słuszności, która jest reprezentowana przez zasadzę
współżycia społecznego.
Kwestia:
* winy
* szkody
* bezprawności
* zw. przyczynowego
Koncepcje związku przyczynowego:
1. zw. przyczynowy (adekwatny) - sprawca czynu odpowiada za normalne następstwa
działania.
Wszystkie rzeczy są ze sobą powiązane.
2. warunku koniecznego - ocenia się zdarzenie, które pociąga konsekwencje.
Koncepcja winy:
wina wyraża się w subiektywny sposób, stosunek sprawcy do własnego zachowania.
Obowiązuje zasada: odpowiada się za każdą postać winy.
Culpa lewissima
- najlżejsza postać winy: w tej sytuacji sąd może miarkować karę. Wina może
decydować o zakresie wyrządzenia szkody.
Problem własnej winy:
* zawinienie ofiary (kategorie subiektywne)
Art. 362. Przyczynienie się.
Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody,
obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do
okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
* przyczynienie się ofiary do szkody w 1/3 części,
* przyczynienie się ofiary w 50%
* w wyjątkowych przypadkach przyjmuje sądy 75% (wypadki graniczące z
wyłączeniem odpowiedzialności) - 25% odszkodowania
Przyczynienie się poszkodowanego do szkody : dziecko zaniedbane same wałęsało
się, mieszkali przy dworcu kolejowym i to małe dziecko bawiło się na torach i w
tym momencie nadjechał pociąg. Dziecko straciło nogi. Czy można mówić, że
dziecko do 13-tego roku życia można uznać, że odpowiada za szkody. Czy winnymi
byli rodzice. Przyjęto jednak koncepcję, że opiekunowie przyczynili się do jego
szkody i odszkodowanie zostanie pomniejszone.
KWESTIA CIĘŻARU DOWODU
Art. 6. Ciężar dowodu.
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki
prawne.
DOMNIEMANIE WINY (art.427, 429) - o charakterze prawnym trudno ustalić wtedy,
gdy sady odwołują się do domniemań faktycznych. Dotyczy to katastrof
lotniczych, kolejowych.
Art. 427. Wina w nadzorze.
Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z
powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można,
ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez osobę, chyba że
uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo szkoda byłaby powstała także przy
starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób
wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą,
której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie
można.
Art. 429. Wina w wyborze.
Kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę
wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że
ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył sobie,
przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej
trudnią się wykonywaniem takich czynności.
Dowód "prima faue"
(na pierwszy rzut oka) mogłaby odnosić się do katastrofy Titanica zakłada się,
że było tak, a nie inaczej.
Res ipsa loguitur
(sama rzecz się mówi) przyjmuje się pewne domniemanie. Pewna sytuacja sugeruje,
że było tak a nie inaczej.
ODPOWIEDZIALNOŚĆ OBIEKTYWNA ( na zasadzie ryzyka):
* szkody spowodowane przez przedsiębiorstwa korzystające z przyrody (zasada
odpowiedzialności obiektywnej) linia jest pośrednia
* odpowiedzialność za pojazdy mechaniczne poruszające za pomocą sił przyrody
np.: stoi ciężarówka na włączonym silniku , jedna osoba wchodząca do nie
potyka się i rani. Uznano, że jest odpowiedzialna na zasadzie ryzyka (jeżeli
samochód nie byłby uruchomiony , odpowiedzialność ta by upadła)
* na stacji kolejowej osoba się potyka (kolej odpowiada) , a gdyby jedna osoba
zepchnęła drugą (kolej nie odpowiada)
ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA SZKODĘ WYRZĄDZONĄ PRZEZ FUNKCJONARIUSZY (art.418) skarb
państwa odpowiada za funkcjonariuszy przy wykonaniu zleconych obowiązków np.:
odpowiedzialność policji, lekarzy itp.
Art. 418. Ograniczenie § 1.
Jeżeli szkoda wyrządzona przez funkcjonariusza państwowego na skutek wydania
orzeczenia lub zarządzenia, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność tylko wtedy,
gdy przy wydaniu orzeczenia lub zarządzenia nastąpiło naruszenie prawa ścigane
w trybie postępowania karnego lub dyscyplinarnego, a wina sprawcy szkody
została stwierdzona wyrokiem karnym lub orzeczeniem dyscyplinarnym albo uznana
przez organ przełożony nad sprawcą szkody.
WINA ANONIMOWA za funkcjonariuszy np. osoba bita nie jest w stanie określić kto
ją pobił (policjant) obecnie wystarcza tylko określenie na jakim posterunku ta
szkoda została wyrządzona
DELIKT DYSCYPLINARNY :sąd stwierdza winę funkcjonariusza
* sąd dyscyplinarny
* sąd przełożony
KPA : odpowiedzialność
Prawo karne odpowiedzialność za szkody spowodowane bezpodstawnym zatrzymaniem,
przetrzymaniem
ODRĘBNE REGULOWANIE SZKODY WYRZĄDZONEGO PRAWEM np. wystrzelony kapsel przy
otwieraniu butelki . Kto ma za nią odpowiadać ? Producent , sprzedawca ,
przewoźnik? Producent , a jeśli nie jest możliwe jego ustalenie to sprzedawca.
SZKODA:
* na mieniu
* na osobie
(art.363) daje wierzycielowi prawo wyboru: przywrócenie rzeczy po szkodzie w
naturze . Okazało się, że przywrócenie do stanu pierwotnego jest bardzo
niekorzystne np. naprawa samochodu po stłuczce. Dlatego przewyższyła spłata
szkody na drodze pieniężnej.
Art. 363. Naprawienie szkody. § 1.
Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez
przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy
pieniężnej. Jednakże gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego ogranicza się do
świadczenia w pieniądzu. § 2.Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu,
wysokość odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za
podstawę cen istniejących w innej chwili.
pretum afektagonizm (wartość szczególnego upodobania) można żądać wyższej kwoty
, niż ta rzecz była warta np. przy sentymencie. W naprawianiu szkody majątkowej
nie ma większych problemów.
Szkoda może być niższa, ale odszkodowanie wyższe.
Rzeczywista szkoda
utracone korzyści - przyjmuje się wyższą sumę niż wynikała z realnej.
20.10.1999
SZKODA
PRECTIUM ATECTIONISM
utracona korzyść
ROSZCZENIE O NAPRAWIENIE SZKODY:
* zwrot wydatków,
* zwrot wydatków na opiekę,
* utrata zarobków,
* renta.
SPOSOBY NAPRAWIENIA SZKODY:
1. szkoda na osobie,
2. szkoda na mieniu - Art. 363. Naprawienie szkody. § 1.
3. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź
przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej
sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było
możliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności
lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w
pieniądzu.§ 2.Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość
odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za
podstawę cen istniejących w innej chwili.
Wierzyciel ma prawo wyboru czy będzie żądał naprawienia szkody w naturze lub w
formie pieniężnej.
Pretium afectocionism
- wartość szczególnego upodobania
SZKODA A ODSZKODOWANIE:
* szkoda może być niższa niż odszkodowanie,
* przede wszystkim bierze się pod uwagę wartość rzeczy uszkodzonej lecz
niekiedy także utracone.
Art. 440. Ograniczenie odszkodowania.
W stosunkach między osobami fizycznymi zakres obowiązku naprawienia szkody może
być stosownie do okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy
poszkodowanego lub osoby odpowiedzialnej za szkodę wymagają takiego
ograniczenia zasady współżycia społecznego.
ZADOŚĆUCZYNIENIE o charakterze pieniężnym, mimo że szkoda nie ma charakteru
materialnego.
Art. 448. Zadośćuczynienie pieniężne.
W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro
osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia
pieniężnego za doznaną krzywdę lub jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę
pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków
potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.
26.10.1999
UMOWA SPRZEDAŻY
- cel ekonomiczny : wymiana dóbr towar za pieniądz , pieniądze (art.535-576)
Umowa sprzedaży
jest to umowa wzajemna co oznacza, że po jednej i po drugiej stronie istnieje
porozumienie co oznacza, że sam fakt złożenia zgody oświadczenia woli, decyduje
o zasadach umowy.
Jest to umowa o charakterze zobowiązującym mocą, której sprzedawca zobowiązuje
się do przeniesienia na kupującego własność rzeczy, energii lub innego prawa
majątkowego w zamian na zobowiązanie się kupującego do zapłacenia sumy
pieniężnej.
Sprzedaż podręczna - towar / pieniądz (ustala się nabywanie towarów w sklepach
samoobsługowych)
Sprzedaż egzekucyjna - mająca na celu spieniężenie rzeczy
Zobowiązanie :
1. szczegółowe
2. ogólne
Wymaganie umowy : muszą być zawarte elementy ,które pozwolą odróżnić umowę
sprzedaży od innej umowy zobowiązującej, zawiera szczegółowe zastrzeżenie o
przynależnościach (np. sprzedaż samochodu - koło zapasowe) , jeżeli go nie ma
tzn. że też obejmuje przynależności.
Każde prawo zbywalne może być przedmiotem sprzedaży. Sprzedaż dotyczy rzeczy
istniejących i przyszłych np. użytków naturalnych.
Sprzedaż / kupno nadziei - kupuje się plon, mimo iż nie został on jeszcze
zasiany , zasadzony itp.
Sprzedaż części składowych - związana z rzeczą główną (z reguły nie można
rozporządzić dobrem) można sprzedać z rozbiórki budynku.
Gospodarstwo rolne jako pewna całość ekonomiczna może być objęte umową
sprzedaży. Rzeczy poza obrotem (poza komercją) - obrót handlowy np. ciało
ludzkie - nie może być przedmiotem obrotu, ale są np. przeszczepy, krew.
Szczególne formy przeniesienia własności rzeczy "indos" - w papierach
wartościowych , oświadczenie o przeniesieniu praw na inną osobę. Cena -
ustalona w momencie zawierania umowy sprzedaży . Cena ma być oznaczalna -
określona wycena; można też umówić się , że osoba trzecia dokona wyceny. Można
też określić w przybliżeniu cenę.
Obowiązki sprzedawcy
- przeniesienie własności rzeczy.
Niekiedy umowa sprzedaży odbywa się przez wręczenie dokumentu dotyczącego praw
własności rzeczy (np. przy sprzedaży nieruchomości).
Konsumenckie prawo - obrót cywilno-prawnego, handlowego z udziałem konsumentów.
Udzielenia wyjaśnień , np. że rzecz jest niebezpieczna - obowiązkiem sprzedawcy
jest udzielenie odpowiednich wyjaśnień.
Obowiązki konsumenta - zapłacenie i odebranie w umówionym terminie zakupionej
rzeczy. Gdy nie odbierze to jest to kwestia podjęcia ryzyka (gdy nabywca jest w
zwłoce).
Można odstąpić od umowy. Przedawnienie umowy sprzedaży. Kodeks zawiera
szczególne rodzaje sprzedaży.
NA RATY - powiązanie z kredytem istota tej umowa polega na tym, że przed
zapłatę nabywca dostaje czek.
Prawo pierwokupu -
ustala określone podmioty, które mają pierwszeństwa nabycia określonej rzeczy.
Kilkanaście rodzajów u. sprzedaży, które nie są zawarte w K. C.
Sprzedaż zaopatrzeniowa - dot. sprzedaży surowców, materiałów, półfabrykantów,
wyrobów gotowych.
Z sp.: Sp. hurtowa, Sp. detaliczna, Sp. bezpośrednie, Sp. na zamówienie, Sp.
zakładowe - na skład gromadzi się produkty w celu dalszej odsprzedaży.
UMOWY AJENCYJNE I UMOWY
KOMISYJNE
Art. 758. Pojęcie. § 1.
Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się za
wynagrodzeniem (prowizja) do stałego pośredniczenia przy zawieraniu umów
oznaczonego rodzaju na rzecz dającego zlecenie albo do zawierania takich umów w
jego imieniu. § 2. Do zawierania umów w imieniu dającego zlecenie oraz do
odbierania dla niego oświadczeń agent jest uprawniony tylko wtedy, gdy ma do
tego umocowanie.
Art. 765. Pojęcie.
Przez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za
wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do
kupna lub sprzedaż rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (kmiteneta),
lecz w imieniu własnym.
* sprzedaż na podstawie katalogu (sp. wysyłkowa) - zaproszenie do rokowań i
jednorocznie ewentualny sprzedawca przysyła kupon z katalogiem do wyboru
towaru. Jeśli się kupon wypełni, to jest to zakup.
* sp. akwizycyjna - sieć magazynów
* sp. przez komiwojażera
* sp. z bonifikatą; z rabatem
* sp. z przeceną,
* sp. za zwrotem kuponu, który się otrzymuje,
* sp. ze zwrotem części ceny, jeżeli kupujący przesłał część kuponów, to będzie
miał ulgę w cenie
* sp. z premią ( 2 towary to 3 za darmo),
* sp. z prawem udziału w losowaniu nagrody,
* sp. specyfikacyjne - zamówienie według własnego życzenia określonego
produktu,
* sp. subskrypcyjna (zapewnienie stałych dostaw)
* sp. argentyńskie
* sp. upadłości.
Umowa: (kupna - sprzedaży ) sprzedaży Ţ uruchamianie jest rękojmia za wady
fizyczne.
Gwarancja jakości - dokument gwarancyjny sprzedawca zapewnia nas. Musi tu być
dodatkowe zabezpieczenie, w rękojmie - nie.
27.10.1999
Przy ocenie rzeczy kryterium funkcjonalne, obejmujące użyteczność rzeczy i jej
przeznaczenie zgodnie z celem umowy powinno być stosowane przed kryterium
techniczno - ...
Ryzyko kupna rzeczy wadliwych nie może ponosić nabywca.
Art. 384. Delegacja ustawowa.
W wypadkach gdy wymaga tego ochrona interesów konsumentów, Rada Ministrów może,
w drodze rozporządzenia, określić szczegółowe warunki zawierania i wykonywania
umów między osobami prowadzącymi działalność gospodarczą a konsumentami.
Dyrektywa Rady Unii Europejskiej z 1985 roku - istota wyraża się tym, że
państwa należą do Unii powinny dostosować się do tej dyrektywy.)
Wytwórca: produkt finalny - czyli produkt nadający się do zużycia.
UMOWA O DZIEŁO Art. 627. Pojęcie. Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie
zobowiązujące się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty
wynagrodzenia.
Art. 734. Pojęcie. § 1.
Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązujące się do wykonania
oznaczonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. § 2.W braku odmiennej umowy
zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego
zlecenie. Przepis ten nie uchybia przepisom o formie pełnomocnictwa.
UMOWA NAJMU Art. pojęcie, oznaczenie czynszu. § 1.Przez umowę najmu wynajmujący
zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie
oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.
§ 2.
Czynsz może by oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju.
Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych i wynikowych
stosuje się odpowiednio. Art. 693. Pojęcie, oznaczenie czynszu. § 1.Przez umowę
dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i
pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a dzierżawca
zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.
§ 2.
Czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju.
Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków.
Um. użyczenia.
Um. pożyczki.
Papiery legislacyjne (nie są wartościowym papierem)
Problematyka znaków.
PAPIERY WARTOŚCIOWE
Art. 921.6 Cechy.
Jeżeli zobowiązanie wynika z wystawionego papieru wartościowego, dłużnik jest
obowiązany do świadczenia za zwrotem dokumentu albo udostępnieniem go
dłużnikowi celem pozbawienia dokumentu jego mocy prawnej w sposób zwyczajowo
przyjęty.
Dok. przeznaczony do obiegu często (często) tradycyjnie jest to weksel i czek.
P. w. aby były stworzone musi być odpowiedni przepis prawny.
Klasyfikacja p. w.
1. papiery wartościowe, które opiewają na wierzytelności pieniężne, weksle,
czeki, obligacje państwowe, losy, książeczki oszczędnościowe, polisy
ubezpieczeniowe na okaziciela.
2. p. które zawierają upoważnienie do rozporządzania towarem znajdującym się
pod pieczą wystawcy dok.
3. p. w których inkorporowane (wcielone) są prawa udziałowe w spółkach
akcyjnych, np. akcje.
Inne klasyfikacje:
1. papiery imienne - tylko w drodze przekazu i w drodze mogą być
przemieszczone
2. papiery wartościowe na zlecenie, które legitymują (upoważniają) osobę
imienną wskazaną lub przez nią oznaczoną. Ten rodzaj p. w. jest zbywany na
podstawie indosu (j. t. oświadczenie o przeniesieniu prawa na inną osobę).
3. p. w. na okaziciela, które nie wskazuje w ogóle upoważnioną osobę, którą
może być każda osoba, która przedstawi dokument.
Art. 921. 9 Dokumenty na zlecenie, indos. § 1.
Papiery wartościowe na zlecenie legitymują osobę wymienioną w dokumencie oraz
każdego, na kogo prawa zostały przeniesiony przez indos. § 2.Indos jest
pisemnym oświadczeniem umieszczonym a papierze wartościowym na zlecenie i
zawierającym co najmniej podpis zbywcy, oznaczającym przeniesienie praw na inną
osobę. § 3.Do przeniesienia praw z dokumentu potrzebne jest jego wydanie oraz
istnienie nieprzerwanego szeregu indosów.
indos
- j. pisemnym oświadczeniem umieszczonym na p. w. na zlecenie o zwierającym co
najmniej podpis zbywcy oznaczający przeniesienie praw na inną osobę.
4. papiery legitymacyjne - są to dokumenty pełniące rolę tylko dowodu,
zaliczamy: okresowe bilety
5. znaki legitymacyjne - uproszczone środki dowodowe, nie przybierające formy
dokumentu, np. numerki z szatni, itp.
1. znaki wartościowe - znaki opłaty sądowej, notarialnej, skarbowej
02.11.1999
PRAWO RZECZOWE
prawo pisane - źródło prawa rzeczowego - konstytucja.
Materialne prawo rzeczowe: normy o charakterze merytorycznym, akta prawne o
ewidencji punktu i o księgach wieczystych.
Aspekty prawa rzeczowego:
"jus codens" przepisy o charakterze względnie obowiązującym.
Prawo podmiotowe to możliwość postępowania u podstawy którego wchodzi jakiś
interes.
1. Kto jest podmiotem, inne muszą powstrzymać przed ingerencją i właściciel
nie ma żadnych obowiązków wobec innych.
2. u podstaw pr. rzeczowego jest jakaś rzecz
3. pr. rzeczowe np. dotyczące własności to nie tylko prawa do rzeczy, to są:
prawa "junve" prawa w rzeczy.
Art.140. Treść własności.
W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel
może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-
gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki
i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
Art. ten reguluje treść wykonywania praw własności.
Art.5. Nadużycie prawa.
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-
gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie
prawa i nie korzysta z ochrony.
Art. 16. Ubezwłasnowolnienie częściowe, kuratela. § 1.
Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby
psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych,
w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia
ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej
spraw. § 2.Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.
Pr. rzeczowe w księdze wieczystej ma pierwszeństwo przed prawem nie wpisanym.
Prawa wpisane jak: najem, dzierżawa podlegają ochronie jak prawa rzeczowe.
PRZYWILEJE EGZEKUCYJNE
Uprawnienia związane z rzeczą.
PRAWA RZECZOWE:
* główne, np. prawa własności, użytkowanie wieczyste,
* akcesoryjne: hipoteka, zastawy.
Pr. własności, użytkowanie wieczyste - pr. zbywalne, pr. niezbywalne na
użytkowanie, służebności mieszkaniowe.
PRAWO:
* podzielne: własność
* niepodzielne (ułamkowe): hipoteka, służebności
WŁASNOŚĆ - najpilniejsze prawo. Spełnia określoną funkcję społeczną.
WŁASNOŚCI:
1. państwowa,
2. społeczna
3. spółdzielcza,
4. prywatne,
5. o charakterze osobistym
6. kapitalistyczna
Ochrona praw wartości.
WŁASNOŚĆ:
1. przemysłowa,
2. intelektualna (wiąże się np. z prawem autorskim)
Art. 140 Wymiana prawna.
Art. 155 "Przeniesienie własności" Art. Umowy zobowiązująco - rozporządzjące
§1.Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do
przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na
nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej
postanowiły.
§ 2.
Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy
oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia posiadania rzeczy. To samo
dotyczy wypadku, gdy przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia
własności są rzeczy przyszłe.
Art. 156. Związek przyczynowy.
Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu zobowiązania
wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia
własności, z zapisu, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innej zdarzenia,
ważność umowy przenoszącej własność zależy od istnienia zobowiązania.
* koncepcja romańska,
* koncepcja germańska
Um. o charakterze obligacyjnym wywołuje 2 skutki jednocześnie:
* obligacyjny
* prawny
Żeby przenieść rzecz musi być zawarta umowa. Przeniesienie własności
nieruchomości.
"Innisi" - problem oddziaływania z jednej nieruchomości na sąsiednią własność
(przeniesienie) przez zasiedzenie: po paroletnim posiadaniu rzeczy krótszy
termin prowadzący do nabycia jest, gdy nabywca jest przekonany (o dobrej
wierze)
Art. 172. Nieruchomość. § 1.
Posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli
posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny,
chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).
§ 2.
Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby
uzyskał posiadanie nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie
w złej wierze.
Można nabyć rzecz przez znalezienie - Art. 183. Obowiązki znalazcy. § 1.Kto
znalazł rzecz zgubioną, powinien niezwłocznie zawiadomić o tym osobę uprawnioną
do odbioru rzeczy. Jeżeli znalazca nie wie, kto jest uprawniony do odbioru
rzeczy, albo jeżeli nie zna miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, powinien
niezwłocznie zawiadomić o znalezieniu właściwy organ państwowy.
§ 2
. Przepisy o rzeczach znalezionych stosuje się odpowiednio do rzeczy
porzuconych bez zamiaru wyzbycia się własności, jak również do zwierząt, które
zabłąkały się lub uciekły.
Znaleźne wynosi 1/10 wartości.
Art. 189. Obowiązki znalazcy. § 1.
Kto znalazł rzecz zagubioną, powinien niezwłocznie zawiadomić o tym osobę
uprawnioną do odbioru rzeczy. Jeżeli znalazca nie wie, kto jest uprawniony do
odbioru rzeczy, albo jeżeli nie zna miejsca zamieszkania osoby uprawnionej,
powinien niezwłocznie zawiadomić o znalezieniu właściwy organ państwowy.
§ 2.
Przepisy o rzeczach znalezionych stosuje się odpowiednio do rzeczy porzuconych
bez zamiaru wyzbycia się własności, jak również do zwierząt, które zabłąkały
się lub uciekły.
Art. 191. Połączenie z nieruchomością.
Własności nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona
z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.
Art. 192. Przetworzenie rzeczy. § 1.
Ten, kto wytworzył nową rzecz ruchomą z cudzych materiałów, staje się jej
właścicielem, jeżeli wartość nakładu pracy jest większa od wartości materiałów.
§ 2.Jeżeli przetworzenie rzeczy było dokonane w złej wierze albo jeżeli wartość
materiałów jest większa od wartości nakładu pracy, rzecz wytworzona staje się
własnością właściciela materiałów.
Porzucenie rzeczy
- właściciel może pozbyć się rzeczy ruchomej gdy ma zamiar ją porzucić.
Art. 18
2. Rój pszczół § 1.Rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie
odszukał go przed upływem trzech dni od dnia wyrojenia. Właścicielowi wolno w
pościgu za rojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd
szkodę. § 2.Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu nie zajętym, właściciel może domagać
się wydania roju za zwrotem kosztów. § 3.Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu
zajętym, staje się on własnością tego, czyją własnością był rój, który się w
ulu znajdował. Dotychczasowemu właścicielowi nie przysługuje w tym wypadku
roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Przekroczenie granicy względem pr. budowlanego. - art. 151.
Regulacja problemy związane i przeniesieniem.
Art. 231.
-
budowa na cudzym gruncie. Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze wniósł
nieruchomość o wartości większej od gruntu może ubiegać się o grunty.
Jest możliwość nabycia przez os. fizyczne własności nieruchomości przez
przekształcenie użytkowania wieczystego na własność.