CECHY LITERATURY ŚREDNIOWIECZA 1. alegoryczność 2. plastyczność, zmysłowość 3. idealizacja świata NAWIĄZANIA W LITERATURZE EPOK PÓŹNIEJSZYCH "Bema_pamięci_żałobny_rapsod" Nie jest to realny opis pogrzebu: * nie pasują rekwizyty * nie pasują postaci * przenośnie * płaczki Taki kondukt charakterystyczny był dla średniowiecza. Jest to pogrzeb stylizowany na pogrzeb rycerza. Dał wyraz uwielbienia Bemowi, nadał mu cechy idealnego ruchu. Opis dynamiczny oddziaływuje na zmysły. * na ...

476(upadek cesarstwa Rzymskiego)- 1492(odkrycie Ameryki) W Polsce początek to rok 966. W średniowiecznej Polsce (i nie tylko) panował ustrój feudalny, którego istotnym elementem była pańszczyzna, czyli chłopski wyczerpujący obowiązek pracowania na pańskim polu. Duchowieństwo było największą potęgą. Rozwijają się miasta, handel, gospodarka. Rycerstwo jest stanem, który zaczął domagać się władzy i ograniczenia praw kościoła. Kultura religijna przemieniła się w świecką. Rycerze bogacili się ...

"PIEŚŃ O ROLANDZIE" Ma przejrzystą kompozycję trójdzielną. Wstęp to przygotowanie zasadzki przez zdrajcę Ganeleona. Rozwinięcie akcji przedstawia bohaterską walkę i śmierć Rolanda oraz jego towarzyszy. Zakończenie ukazuje zemstę Karola Wielkiego na Saracenach za śmierć siostrzeńca. Roland był rycerzem Karola Wielkiego i w 778 wziął udział w wyprawie do Hiszpanii zajętej przez Saracenów. Duma i średniowieczne poczucie honoru nakazywały mu samodzielność działania. Mimo trudnej sytuacji nie wez ...

KULTURA DUALISTYCZNA Miała charakter duchowny, a potem rycerski. Dwa: * style_architektoniczne 1. romański (kamienne, masywne, rola obronna, mało światła) 1. gotycki (katedry, kościoły, strzeliste, smukły, witraże, dużo światła) * wzorce_osobowe 1. asceta (człowiek umartwiający swą duszę i ciało aby uzyskać zbawienie) 1. rycerz doskonały (walczył za wiarę, ojczyznę) * języki 1. łacina (urzędowy) 2. narodowy * przeciwstawne_światy ____________________________________ ...

NAJDAWNIEJSZE ZABYTKI PIŚMIENNICTWA POLSKIEGO "Geograf_bawarski" IX w. -spis nazw polskich plemion "Dagome_index" X w. -najdawniejszy polski dokument, Mieszko I oddaje państwo pod opiekę papieżowi, nazwy geograficzne "Kronika_Theimara" X-XI w. -nazwy plemion (Ślązanie), nazwy rzek (Odra, Bóbr) i nazwy miast (Krosno) "Bulla_Gnieźnieńska" XII w. -rejestr dóbr kościelnych, "Złota Bulla języka polskiego" Ž zawiera 410 nazw polskich "Księga_Henrykowska" XIII w. - pierwsze po ...

Wraz z zakończeniem epoki wartości jej nie znikają lecz istnieją dalej. Kultura nie istnieje tylko w jednym okresie literackim. Nawet gdy kierunek jest inny niż te, które dominują. Współczesna poetyka uznaje ascetyzm za ideę egoistyczną: "Opowieść_małżonki_św._Aleksego" Żona go kocha lecz nie rozumie. Ma mu za złe, że ją opuścił, zmarnował jej młodość, życie. Przez niego stała się brzydka, zgorzkniała, zimna. Ocenia ascetów jako pełnych chwały ale plugawych, żebraków. Gardzi, brzydzi się nimi. ...

RODOWÓD I RODZAJE Polska średniowieczna literatura religijna jest ilościowo dość obszerna, choć do naszych czasów zachowała się tylko jej niewielka część. W swoich utworach anonimowi najczęściej autorzy oddają uczucia związane z przeżywaniem wiary, często szukając w wydarzeniach biblijnych pretekstu do wypowiedzenia się na temat świata i jego spraw, na które patrzą przez pryzmat wiary. "BOGURODZICA" Jest to pieśń poświęcona Bogu. Adresat to Maryja i Jan Chrzciciel. Zbiorowy podmiot liryczn ...

* pojawia się szereg utworów nie mających charakteru religijnego, utwory te spełniały funkcję dydaktyczną i pouczającą Tematyka * obyczajowa "O_zachowaniu_się_przy_stole" Podmiot liryczny wskazuje dobre zasady zachowania się przy stole Ž funkcja wychowawcza i dydaktyczna. Utwór rozpoczyna wezwanie pomocy Bożej - apostrofa. Następnie autor opowiada o tym co rośnie na polu i niedługo zostanie zebrane i znajdzie się na biesiadnym stole. Udziela rad kobietom i mężczyznom. Pod koniec zachę ...

Początek: IV w. - upadek imperium Rzymskiego Koniec: 1492 - odkrycie Ameryki przez Kolumba 1450 - odkrycie druku 1453 - upadek Konstantynopolu ...

* liturgiczny - ściśle obrzędowy * misterium - opowieści o tematyce religijnej (sceny ze Starego i Nowego Testamentu) * moralitet - gatunek dramatyczny o charakterze dydaktyczno-alegorycznym - pokazana walka dobra i zła o duszę człowieka * intermedia - przerwy podczas sztuki nie związane z Biblią ...

SZTUKA Malarstwo: * Hans Merling "Wizja sądu ostatecznego" * Albert Durer * Hieronim Bosck LITERATURA OBCA * "Rycerze_okrągłego_stołu" * "Pieśń_o_Nibelungach" * Villon * Dante Aligieri "Boska_Komedia" Ž przełom epok POJĘCIA * hagiografia (żywoty świętych, idealizacja) * apokryt (historia oparta na Biblii ale nie zawarta w kanonie) * dramat liturgiczny (wpleciony w obrzęd mszy) * memento mori (pamiętaj o śmierci) * danse macabre (taniec śmierci; wszyscy są równi wobec śmierci, demokra ...

Średniowiecze wykształciło pewne wzorce osobowe, ideały postaw i zachowań ludzkich. Były to jakby modele, do których nawiązywać powinni wszyscy ludzie. Wzorce te powstały na dwóch płaszczyznach: religijnej i świeckiej. Nie można jednak powiedzieć, że były to płaszczyzny niezależne od siebie. Wprost przeciwnie, religia znacznie oddziaływała na wzorce świeckie. Wzorce religijne stanowiły dwa modele postaw: ascety i świętego. Ascetami nazywamy ludzi, którzy dobrowolnie decydują się na odrzucenie ...

ASCETA * żyje w ubóstwie * przyjmuje pogardę i cierpienie z pokorą * ucieka od sławy, rozgłosu * modli się do Boga * umartwia swoją duszę i ciało * anonimowość pokora św. ALEKSY Rozdał swój majątek i ruszył na wędrówkę po świecie. Cały czas spędzał na modlitwie, żebrał, inni ludzie go nie obchodzili. Chodziło mu o całkowitą anonimowość. Chciał aby nikt go nie znał i mógł całkowicie poświęcić się Bogu. Został uznany za świętego (Maryja zeszła z ołtarza i kazała klucznikowi wpuścić go do k ...