Literatura starożytnej Grecji

Dodał: ~gość
Data dodania: 08 marca 2001
Średnia ocen: 2,1
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


Epika_antyczna_i_najdoskonalszy_jej_twórca_-_Homer



Historia wojny trojańskiej i jej przebieg ("Iliada")

Podczas wesela Tetydy i Pleusa bogini Eris rzuciła między siedzące boginie
złote jabłko z napisem "dla najpiękniejszej". Powstał spór, a sędzią w tej
sprawie został Parys. Wybrał Afrodytę, która obiecała mu w nagrodę Helenę.
Młodzieniec przyjehał do Sparty i porwał żonę Henelaosa. W całej Grecji
zawrzało na wieść o tym, jak zamorski barbarzyńca znieważył święte prawo
gościnności. Rozpoczęto wojnę. W szeregach Hellady Naczelnym dowódcą został
Agamemnon. Według przepowiedni los wyprawy zależał od Achillesa. Bez niego
Troja nie mogła być zdobyta. On zaś został schowany przez matkę i długo go
szukano. Potem nie było wiatru na morzu. Zlikwidować ten problem miał ofiara z
córki Agamemnona. U brzegów Azji wodzowie wysłali do Troji Odyseusza i
Meneloosa żądając wydania Heleny. Działania wojenne przebiegały opieszale.
Miejscem walk była równina nad Skamandrem. Odbywały się turnieje rycerskie.
Najlepszy był Achilles. Trwało to 10 lat. W obozie greckim wybuchła zaraza.
Między Agamemnonem a Achillesem wybuch konflikt. Achilles do jednej z bitew
pożyczył swój strój Petraklosowi. Trojanie bardzo się go bali. Powstrzymał go
dopiero Hektor. Achilles mścił się za to jeszcze okrutniej. Wygrał walkę z
Hektorem, ale został zabity przez strzałę Parys. Zginął też Parys. Helenę
wydano za jego brata. Gdy Trojanie pewni byli swojej klęski Grecy odjechali
spod murów Troji. Został tylko olbrzymi drewniany koń. Ukrytych w nim był 12
żołnierzy z Odyseuszem na czele. W nocy wyszli i otworzyli bramy miasta. Wojska
greckie wróciły. Zaczęła się rzeź. Zginęli wszyscy Trojanie. Odzyskano Helenę,
a wojska greckie wróciły do domu.

Wędrówki Odysa ("Odyseja")

Tematem "Odysei" są dzieje tytułowego bohatera, który przeżywa niezwykłe
przygody w czasie powrotu spod Troi do Italii. Trwało to 100 lat, a wracał on
po 20 letniej nieobecności. Utwór składa się z 24 ksiąg. Poemat zaczyna się w V
księdze od opisu wyprawy syna Odysa w poszukiwaniu ojca. Księgi V-VIII to
opowieści o jego przygodach na wyspy Ogigia, gdzie przez 7 lat był więziony (z
miłości) przez Kalipso. Z niej dociera do wyspy Feakow i znajduje się na dworze
króla Alkinosa. Od IX do XII księgi zaczyna się pierwszoosobowa narracja. Kraj
Lalofogów, oślepienie Polifema, gniew Posejdona, pobyt u Ede - pana wiatrów,
kraj Lastrygonów - ludożerców, wyspa Kriki, zejście do Hadesu, spotkanie z
syrenami. Księga XII i XVI - przybycie Odysa na Italię w przebraniu żebraka.
Księga XVII do XIX - pobyt w domu. Księga XXI do XXIV zemsta na zalotnikach.


Cechy charakterystyczne eposu homeryckiego

1. liczne opisy, bardzo plastyczne, szczegółowe
2. obiektywizm
3. obecność inwokacji
4. ingerowanie bogów w świat ludzki
5. styl utworu podniosły i uroczysty, chwilami patetyczny
6. specyficzna charakterystyka bohaterów i ich idealizacja
7. regularność występowania mów bohaterów
8. wiersz rytmiczny (heksametr)
9. porównania homeryckie
10. rozmach epicki polegający na pięknym, plastycznym opisie zdarzeń
11. psychologiczne charakterystyki bohaterów




Walory formy i stylu "Iliady"

Narrator nie narzuca się słuchaczom. Na początku autor prosi muzy o natchnienie
i zapowiada treść utworu. Paralelizm akcji (dwa ciągi wydarzeń, równocześnie z
ludźmi działali bogowie). O przebiegu akcji w dwóch płaszczyznach decydowało
przeznaczenie, nad czym czuwało fatum, bóstwo losu, któremu podlegali nie tylko
ludzie, ale też bogowie. Kompozycja ma charakter epizodyczny. "Iliada" zawiera
rozbudowane porównania homeryckie. Styl narracji jest podniosły i uroczysty,
pełen szczegółowych i wyrazistych opisów zwalniających akcję. Jest to dzieło
oparte na iloczasie (istnienie samogłosek długich i krótkich). Podstawy
rytmiczności: oprócz akcentu jedna zgłoska może być długa, inna krótka. Akcent
pada tylko na zgłoski długie. Jeżeli dodamy do niej jedną lub kilka, krótkich
nieakcentowanych, powstanie stopa rytmiczna. W każdym wersie powtarza się
jednakowy układ stóp.


Lirycy starożytnej Hellady

Tematyka wierszy Tyrteusza (liryka tyrteńska)

Tworzył w VII w.p.n.e. Pisał patriotyczne elegie. Od imienia poety wywodzi się
termin tyrteizm. Poezja tyrtejska - patriotyczna, nawiązująca do walki.
Porzucenie ziemi ojczystej uważał za rzecz niegodną. Napisał pięć ksiąg
zawierających pieśni wojskowe, marszowe i elegie o charakterze politycznym.
Według legendy poeta ten natchnął swoimi pieśniami Spartan do zwycięskiej
walki. Napisał np.: "Rzecz_to_piękna".


Subtelność analizy uczuć - Safona

Tworzyła na przełomie VII i VI w.p.n.e. Była najwybitniejszą poetką starożytnej
Grecji. Mieszkała na wyspie Lesbos, gdzie zajmowała się wychowaniem muzycznym
skupionych wokół niej dziewcząt. Napisała dziewięć ksiąg, które obejmowały
pieśni weselne, miłosne, hymny i modlitwy. Jej wiersze są pełne poetyckiego
uroku i wdzięku. Sławią przyjaźń, miłość i życie, które dostarcza twórczych
przeżyć i wzruszeń. Źródłem owych przeżyć jest obcowanie z poezją, bez której
człowiek skazany jest na miernotę i pustkę.

Anakreont - autor utworów biesiadnych

Tworzył utwory o tematyce miłosnej i biesiadnej. Opiewają radość życia i urok
beztroskich zabaw. Bożka miłości Erosa traktuje jako dobrego kompana, którego
towarzystwo się lubi, ale nie zawsze trzeba go traktować poważnie.

Anakreontyk charakteryzuje:

1. postawa żartobliwego dystansu
2. konwencjonalna gra miłosna
3. flirt
4. charakterystyczny obraz, motyw




Dorobek literacki Symonidesa

W wierszach przedstawia filozofię uczącą przyjmowania życia takim jakim jest.
Odradza nadmierną toskę o przyszłość, której nikt nie zna. Każdy dzień może
przynieść zmiany na lepsze lub gorsze, zniweczyć wszelkie osiągnięcia i
zamierzenia. Znany jest jako piewca władców, uroczystości dworskich. Autor
pieśni chóralnych i epigramatów, hymnów, elegii i słynnych trenów. Napisał np.:
"Los".


Historia teatru antycznego (etapy rozwoju, twórcy, dzieła)

Początki teatru antycznego są związane z kultem boga Dionizosa. W czasie
pochodu podczas Wielkich Dionizji część ludu ubrana była w koźlą skórę, aby
symbolizować leśnych przyjaciół boga Dionizosa. Śpiewali pieśń pochwalną,
opowiadającą o nim, zwaną Dytyrambą. Po dojściu korowodu do ołtarza wszyscy
stawali przy nim w półkolu. W Atenach w VII wieku p.n.e. pojawił się legendarny
człowiek Tespis. Swoją obecnością uświetniał Wielki Dionizje i opowiadał o
Dionizosie. Towarzyszył mu chór. Wprowadzało to element dramatyczny. Pierwszym
twórcą, który dokonał rozwoju teatru był Trynichos. Zapoczątkował on zerwanie
tradycji dionizyjskiej i wrócenie do innych mitów. Aby więcej ludzi mogło
oglądać przedstawienie wykorzystywano naturalną powierzchnię. Na miejscu
ołtarza Dionizosa była scena - orchestra. Na niej był budynek będący tłem
przedstawień - skene. Miejsce dla widowni wykute było w skale - theatron.
Wejście z obu stron prowadzące na scene to parodos. Kolejny twórca to
Ajschylos. Wprowadził on na scenę drugiego bohatera. Następny, Sofokles,
wprowadził trzeciego aktora. Eurypides wprowadził czwartego i piątego.
Powstawały tragedie i komedie. Twórcą komedii był Arystofanes Aktorzy
występowali w specjalnych maskach. Miały one wskazywać na płeć, wiek i intencje
bohaterów. Maska miała też wzmacniać siłę głosu bohatera. Aktorzy występowali w
koturnami (butach na wysokiej powierzchnie) i w wypchanych kostiumach. Wszystko
to charakteryzowało bohaterów.




"Antygona" Sofoklesa jako najdoskonalszy przykład tragedii antycznej

Dzieje domu Edypa

Edyp był synem Lajosa i Jokasty. Wyrocznia delficka przepowiedziała Lajosowi,
że zginie z ręki własnego syna, który ożeni się ze swoją matką. Rodzice
przekłuli Edypowi pięty żelaznymi kolcami, związali i porzucili w górach.
Dzieckiem zaopiekowali się pasterze i oddali w Koryncie bezdzietnej parze
królewskiej - Polibosowi i Moropie. Edyp był nazywany przez swoich rówieśników
podrzutkiem. W młodości dowiedział się, że jest przybranym synem króla. Udał
się więc do wyroczni aby to wyjaśnić. Dowiedział się, że zabije swojego ojca i
ożeni się z jego żoną. Myśląc, że Korynt jest jego ojczyzną postanowił założyć
rodzinę w innym kaju. Opuścił więc dom. Podczas podróży spotkał króla Teb i
jego podwładnych. Odmówiwszy ustąpienia drogi, wywiązała się pomiędzy nimi
walka, w której zginęli król i jego dworzanie. Rządy w Tebach objął szwagier
króla - Kreon. W tym czasie pojawił się także sfinks. Potwór nękał podróżnych
wędrujących do Teb. Kreon oświadczył, że odda rękę córki i swój tron temu, kto
rozwiąże zagadkę sfinksa, który wtedy przestanie porywać podróżnych. Edypowi
udało się tego dokonać a potwór rzucił się w przepaść. Bohater ożenił się z
córką Kreona i objął panowanie. Miał czworo dzieci, synów: Eteokesa i
Polinejkesa oraz córki: Antygonę i Ismenę. Po wielu latach panowania Edypa, Teb
nawiedziła zaraza. Wyrocznia powiedziała, że jest to kara za to, że mieszka tu
morderca Lajosa. Edyp dowiedział się wtedy, że zabitym rycerzem był jego
ojciec, a żona jest jego matką. Jakasta z rozpaczy odebrała sobie życie, a Edyp
oślepił się i udał w łachmanach w świat. Władzę przejęli jego synowie i zginęli
później w walce o nią. Na tronie zasiadł brat Jakasty - Kreon.

Charakterystyka postaw bohaterów tragedii

Konfrontacja Antygona - Ismena

Obie siostry są zupełnie różne. Antygona jest silna i honorowa w
przeciwieństwie do swej siostry. Jest odważna i energiczna. Chce uczcić śmierć
brata, chowając go. Ale aby to uczynić, musiałaby złamać zakaz Kreona. Jednak
Ismena jest inna. Obawia się o swoje życie i nie chce złamać zakazu króla. Boi
się władcy i sprzeciwu wobec niego. Jest oportunistką. Przyjmuje postawę
wygodniejszą dla siebie. Antygona płacze nad losem swoim i swoich bliskich.
Godzi się na śmierć. Nie buntuje się gdyż nie chce upokorzyć się przed Kreonem.
Okazałaby się wówczas słabą i przeciętną osobą.


Konfrontacja Kreon - Hajmon

Kreonjest prawowitym władcą Teb. Jgo decyzja spowodowana była chęcią
udowodnienia poddanym, że potrafi być sprawiedliwy i okrutny dla wrogów.
Podejrzewając iż poddani mogliby lekcewarzyć jego władzę, kazał stosować wobec
nich terror, jako środek zapobiegawczy. Przykładem może być zakaz pochówku
wrogów (Polinejkesa) oraz zamurowanie Antygony. Jest on rządny władzy. Chce
umocnić ją i swój autorytet. Bezwzględny dla wrogów i zdrajców. Jest tyranem,
którego należy słuchać i wypełniać rozkazy. Jest konsekwentny. Podczas
konfrontacji z synem Hajmon pokazuje mu jego błędy i przewagę dumy nad
rozsadkiem.


Hajmon pragnie zrzucić zasłonę gniewu, chce by ojciec zobaczył prawdziwy obraz
sytuacji. Uważa, że Kreon jest władcą dla włąsnych korzyści. Ostrzega swojego
ojca przed karą za złamanie praw boskich, które są ważniejsze od niego.
Odwołuje się do jego ludzkich uczuć. Chce by spojrzał na to jak zwykły
człowiek, a nie król. Wycofanie się z decyzji uczyni go władcą bardziej
szanowanym, człowiekiem, a nie potworem. Mimo, że Hajmon występuje w obronie
demokracji w państwie, jego ojciec go nie słucha. Kreon uważa się za
nieomylnego. Nie zważa na wskazówki syna, który jest młodszy od niego. W
przypływie gniewu Hajmon nazywa ojca tyranem.




Tragizm jako kategoria estetyczna w utworze

Rozumienie tragizmu jako kategorii estetycznej łączy się z istnieniem konfliktu
wyboru. Jednostka wybitna zostaje postawiona wobec konieczności wyboru wartości
przeciwstawnych ale jednakowo ważnych. Działania bohatera są z góry skazane na
niepowodzenie a sam akt wyboru, niezależnie od tego, które z wartości zostanie
wybrana musi doprowadzić do katastrofy.

W "Antygonie", oboje głównych bohaterów to postacie tragiczne:


1. Antygona
2. Wybiera pomiędzy prawem ludzkim a boskim. Prawo boskie nakazuje jej
pochowanie zwłok brata bez względu na karę, jaka może ją spotkać za strony
władcy. Prawo ludzkie wydane przez Kreona nie pozwala pochowania zwłok
zdrajcy. Antygona podlega obu prawom. Wybór jednego powoduje kolizję
drugiego. Złamanie prawa boskiego to klątwa i przekleństwo, ludzkiego -
śmierć.
3. Kreon


Także jest bohaterem tragicznym. Wydał rozkaz obowiązujący w kraju, ale
jednocześnie złamał prawo boskie. Dlatego zginęli jego bliscy. Gdyby uniewinnił
i uwolnił Antygonę, mógł stracić cały swój autorytet a to mogło doprowadzić do
anarchii i zguby Teb.

"Antygona" jako utwór o państwie i władzy

Kreon reprezentując losy państwa wydał zakaz pochowania Polinejkesa. Chciał
pokazać, że jest władcą bezwzględnym dla innych. Kreon występował jako władca,
który chciał przestrzec innych władców przed jakąkolwiek formą przeciwstawiania
się władzy. Kreon nie zmienił decyzji za namową ludu, gdyż nie chciał pokazać,
że jest człowiekiem, który łatwo, za namową innych zmienia zdanie. Boi się
ludu. Chce pokazać, że on jest władcą i panem. Podporządkowuje sobie całe
państwo zamiast się nim opiekować. Hajman uważa natomiast, że Kreon nadużył
swojej władzy, oraz że wycofanie się z tej decyzji mogłoby podnieść autorytet
władzy.

Ogólnoludzkie prawdy w stasimonach "Antygony"

Stasimon pierwszy

Pochwała rozumu ludzkiego i państwa. Ludzki rozum jest zdolny pokonywać trudy i
czynić ziemię poddaną człowiekowi. Dzięki rozumowi człowiek stworzył państwo i
musi przestrzegać jego praw.
Stasimon drugi


To pieśń o winie i karze. Chór wskazuje, że wina jest źródłem cierpienia, ale
została ona wpisana w ludzki los.
Stasimon trzeci


Jest pieśnią o potędze miłości. Nikt się przed miłością nie uchroni, ani
bogowie, ani śmiertelnicy. Miłość nie idzie jednak w parze z rozsądkiem.

"Szczęśliwi, których życie nie zna cierpienia"

"Niezwyciężona twoja moc, Herosie"

"Wiele jest mocy natury, lecz nie ma większej nad człowieka"

Formalne wyznaczniki dramatu antycznego

Elementy budowy dramatu antycznego:

1. parodos - pieśń na wejście chóru

2. sksodos - pieśń na zejście chóru

3. komos - scena lamentu i żalu

4. stasimon - pieśń chóru

5. epejsodion - dialogi bohaterów



Istotą budowy dramatu antycznego jest wzajemne przeplatanie się stasimonów i
epejsodionów. Epejsodiony tworzą akcję utworu.
Kompozycja tragedii antycznej:


1. prolog - wprowadzenie akcji i problematyki utworu

2. rozwinięcie akcji - wszystkie wydarzenia w utworze
a) perypetie - punkt kulminacyjny
b) katastrofa - śmierć głównego bohatera

3. epilog - ogólne rozwiązanie akcji



Chór spełnia rolę opinii publicznej w utworze i pełni następujące funkcje:

1. wypowiadanie ogólnych refleksji
2. komentowanie wydarzeń akcji
3. zapowiada pojawienie się bohatera na scenie


Za czasów Sofoklesa w tragedii antycznej na scenie było tylko trzech aktorów.
Scen zbiorowych nie było, a o zdarzeniach, w których bierze udział wiele osób
opowiadała specjalnie do tego przeznaczona osoba.
Główna zasada dramatu antycznego to zasada trzech jedności:


1. jedność czasu (akcja krótsza niż jedną dobę)

2. jedność miejsca (akcja rozgrywa się w jednym miejscu)

3. jedność akcji (jest tylko jedna akcja)



Zasada Decorum polega na wykorzystaniu w tragedii stylu językowego pełnego
wzniosłości i patosu, zaś w komedii średniego lub niskiego, z wykorzystaniem
mowy potocznej.
Zasada jedności stylowej wymaga utrzymania całości utworu w jednym nastroju.
Nie mogły występować sceny tragiczne i komiczne w jednym utworze.


Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

CYNK!3l 08 kwietnia 2008, z IP: 83.16.124.194     Zgłoś komentarz do skasowania
xxx
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0168 sekund.