Teatr grecki

Dodał: Karol
Data dodania: 11 lipca 2005
Średnia ocen: 2,4
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat
Początki teatru
Teatr grecki, uważany za źródło europejskiej sztuki dramatycznej, wiele zawdzięcza kulturze egipskiej, która oddziaływała w znacznym stopniu na rozmaite dziedziny życia Grecji archaicznej. Początków teatru starożytnego należy szukać u zarania epoki dynastycznej (ok. 3000 w.p.n.e.). Przedstawienia tako form teatralnych Jak balet, pantomima czy widowisko religijno-obrzędowe odnajdujemy na malowidłach egipskich świątyń l w tekstach poświęconych bóstwom. Niepoślednią rolę odgrywały tu misteria o śmierci l zmartwychwstaniu Ozyrysa, wystawiane w Abydos, oraz np. "Dramat memficki".

Tradycję "teatru" egipskiego przejęła kultura Krety, za pośrednictwem, której elementy sztuki teatralnej przeniknęły do Grecji. Tu spotkały się z obchodzonymi ku czci boga Dionizosa obrzędami religijnymi. Z obrzędów tych wykształciły się klasyczne formy teatralne, takie Jak tragedia l komedia, a także charakterystyczny dla starożytnej kultury greckiej dramat satyrowy. Ponadto - szczególnie w okresie hellenistycznym i rzymskim- wielką popularnością cieszyła się pantomima.

Amfiteatr i budowle teatralne

Widowiska, jakie narodziły się w starożytnej Grecji z uroczystości religijnych ku czci Dionizosa przyczyniły się do u kształtowania specyficznej formy budowlanej, a Jej podstawowe części składowe zachowały się do dziś. Budynek teatralny, także dziś - Jak przed wiekami - dzieli się na część, gdzie za siadaj ą widzowie, uczestnicy wydarzenia teatralnego, oraz na część, gdzie aktorzy odgrywają swoje role. Niekiedy współczesne budynki teatralne nawiązuj ą wręcz do dawnego kształtu budowli, mimo że zmieniły się konwencje, mody i style.

Symbolika teatralna

Przedstawienia teatralne nie mogły odbywać się bez dodatkowych efektów scenicznych. Niektóre z ruch były stosowane tradycyjnie l nabrały charakteru skonwencjonalizowanych symboli.

Taką konwencją znaczeniową objęto drzwi, które znajdowały się na skene teatru. Największe, środkowe drzwi zwane były królewskimi. Było to wejście do pałacu. Wchodził tędy protagonista w dramacie. Po prawej stronie znajdowały się drzwi, którymi wychodził drugi aktor. Mogły drzwi te prowadzić do komnat gościnnych. Drzwi po lewej miały najmniejsze znaczenie w dramacie. Wychodziły nimi pomniejsze osoby dramatu. Mogły też oznaczać ruinę świątyni, więzienie lub nawet odludzie.

Używano również pewnego rodzaju efektów scenograficznych. Wspomniane wcześniej pinakes były początkowo deskami, pomalowanymi Jednolicie. Ich zadaniem było stworzenie tła dla grających aktorów. Starożytni historycy przypisują wynalezienie scenografii albo Ajschylosowi, albo, Sofoklesowi. Potem zamiast desek pojawiły się trójkątne graniastosłupy ('pehaktos') osadzane na czapach, które można było odwracać. Na takich bokach graniastosłupa można było namalować sceny, odpowiadające charakterowi granej sztuki, l te graniastosłupy miały swoją skonwencjonalizowaną treść l wymowę. Lewy przedstawiał dalekie sceny wiejskie, prawy zaś ukazywał części miasta.

Stałą konwencją był początkowo religijny, a potem tradycyjny zakaz pokazywania morderstwa l gwałtownych wydarzeń na scenie. O takich wydarzeniach mógł Jedynie relacjonować posłaniec - świadek wydarzeń. Było to bardzo nieefektowne i czasem wręcz nudne. Dopiero, gdy pojawił się budynek sceniczny, można było próbować obejść dawny zakaz. Zamiast sceny morderstwa widzowie mogli usłyszeć krzyk mordowanej osoby. To w dużym stopniu potęgowało efekt dramatyczny. Kolejnym zabiegiem było wprowadzenie machiny ze zwłokami zabitego. Pozwoliło to obejść zakaz religijny i utrwaliło się jako stała konwencja.

Machiny teatralne

Aby lepiej przedstawić treść sztuki, realizatorzy używali machin teatralnych. Jedną z najczęściej używanych była, enkyklema, czyli rodzaj platformy z ustawionym na niej tronem Platforma wtaczana była na scenę na kołach. Wykorzystywano ją do przedstawienia rezultatu akcji, która rozgrywała się poza sceną.

Równie często stosowano właściwą machinę ('mechane'). Był to rodzaj haka l bloku, umieszczonego na szczycie skene. Za Jej pomocą można było podnosić l opuszczać aktora grającego bóstwo. Z takiego użytkowania owej mechane narodziło się znane w wersji łacińskiej określenie "deus ex machina", czyli nagłe pojawienie się bóstwa, które w sposób sztuczny l jednocześnie szybki rozwiązywało nierozwiązywalny konflikt.

Ważna rolę pełniły machiny do błyskawic ('keraunoskopelon'). Być może były to pomalowane na czarno graniastosłupy z nakreśloną Jasnym kolorem błyskawicą. Nierozłącznie z tą machiną musiała Istnieć machina do grzmotów ('brontelon'), czyli dzbany napełnione kamieniami, które z hałasem wysypywano do miedzianego naczynia.

Ważną rolę pełnił tzw. półokrąg, rodzaj długiego obrazu, który znajdował się przy orchestrze i przedstawiał w zależności od sztuki rozległy pejzaż miejski lub żeglarzy na morzu.

Istniały również zapadnie, zwane 'stopniami Charona’, którymi ukazywały się zjawy i duchy. Początkowo było to bardzo proste urządzenie, które z biegiem czasu zamieniło się nawet w rodzaj windy. Do ukazywania bohaterów przyjętych do grona bogów oraz tych, którzy ponieśli śmierć na morzu, służyła machina obrotowa zwana strophelonem.

Kostiumy i maski

Teatr grecki różnił się od teatru współczesnego tym, że jego przed stawienia odbywały się na otwartej przestrzeni. Dlatego też grający aktorzy musieli wykorzystywać środki do tego, aby być widocznymi l słyszalnymi na duże odległości.

Kostiumy aktorów były ustalone pewną konwencją. Nie stosowano przy odtwarzaniu wydarzeń sprzed wieków ubiorów ludzi z tamtej epoki. Kostium tragiczny ustalił się już w czasach Ajschylosa i przetrwał niezmieniony do czasów rzymskich. Podstawowym Jego składnikiem był długi chiton, który różnił się kilkoma szczegółami od chitonów noszonych, na co dzień. Chiton sceniczny miał rękawy l był podpasany wysoko pod piersiami. Szyto go z barwnych materiałów i zdobiono malowanymi wzorami w postaci figur symbolicznych lub zwierząt. Na chiton narzucano płaszcz- himation lub chlamidę. Himation konwencjonalnie narzucano na prawe ramię, a chlamidę na lewe. Kolory szat miały znaczenie symboliczne. Ciemne oznaczały smutek lub żałobę. Królowie nosili szaty farbowane purpurą, a głowy przystrajali koronami. Postacie z gminu nosiły szaty zbliżone do codziennych.
Aby aktor był lepiej widoczny na scenie, wkładał specjalne obuwie. Były to koturny, obuwie z ciężką drewniana podeszwą, która również była malowana. Wysokość koturnu odpowiadała randze postaci, a najwyższe koturny mieli monarchowie.

Kolejnym sposobem na powiększenie postaci aktora tragicznego był onkos- było to wysokie przybranie głowy wznoszące się ponad maską. Mogło razem z koturnami podwyższyć aktora nawet o jedną piątą jego wzrostu. Aby zaś figura aktora nie wydawała się widzom zbyt wiotka, pod chiton wdziewano specjalną pogrubiającą, watowana szatę.

Jednak najbardziej charakterystyczną dla greckiego aktora była maska. Ta konwencjonalna cześć ubioru narodziła się wczasach, gdy mała liczba aktorów musiała obsłużyć kilka postaci scenicznych. Poza tym odległość aktora do widza była w teatrze greckim tak duża, że niewidoczna byłaby mimika twarzy aktora. Prócz tego szeroko wykrojony otwór na usta pełnił rolę pudła rezonansowego, wzmacniającego głos. Były też ważne powody natury religijnej, wywodzące się jeszcze z pierwotnych obrzędów na część Dionizosa, które przyczyniły się do tego, że maska stała się najtrwalszą konwencja teatralną.

Maski wykonywano z płótna lub drewna. Ich wygląd od razu dawał widzowi obeznanemu z konwencją, z jaką postacią teatralna miał do czynienia. Maski dzieliły się na tragiczne i komiczne. Z kolei było wiele pod rodzajów masek, mówiących o charakterze postaci. Jej pozycji społecznej, wieku czy płci. Kolor włosów maski wskazywał na wiek. Maski kobiet malowano na biało, zaś satyrów zwykle na czerwono. Wszystko to spowodowało, że maski stały się mniej realistyczne i mniej indywidualne. Do tego dodawano tradycyjne atrybuty postaci. Król występował z berłem, błagalnicy z gałązkami oliwnymi.

Na scenie znajdował się cały czas fletnista, akompaniujący chórowi. Był on ubrany w dostojne szaty, takiej niemal jak kapłan. Za to muzyk grający na lirze jako akompaniament dla aktora wykonującego solowe partie nigdy nie pokazywał się widzom.

W komedii aktor ubierał się odmienne od swego kolegi odtwarzającego tragedię. Tutaj strój zmierzał do wywołania dodatkowego efektu komicznego. Bardzo krótki chiton, wywatowanie, szczególnie wielkiego brzucha, wystający spod chitonu sztuczny fallus, wszystko to mówiło o swobodzie panującej na scenie komediowej. W późniejszym etapie rozwoju komedii, w tak zwanej komedii nowej, ubiory aktorów naśladowały stroje noszone na ówczesnej ulicy.

Aktor komiczny nosił również maskę, ale bez onkosu, charakterystycznego, tylko dla aktora grającego w tragedii. Komedia wytworzyła swoje typy masek, które stopniowo skonwencjonalizowały się. Ustaliły się też pewne charakterystyczne typy postaci, przewijające się przez cały okres istnienia komedii starożytnej l utrwalone w stałej konwencji. W ten sposób konwencja utrwaliła pewne cechy dramatu starożytnego l przechowała do czasów nowożytnych.
Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Caroline 03 grudnia 2007, z IP: 83.29.60.23     Zgłoś komentarz do skasowania
to jest z programu o Starożytnej Grecji.
Kasia 25 października 2007, z IP: 213.199.204.66     Zgłoś komentarz do skasowania
Nioo fakt... to jest spisane słowo w słowo z książki... Mi też pani rozdawala ten tekst. więc to nic
wspaniałego. dodajcie coś ambitniejszego!
mala 16 października 2007, z IP: 83.11.142.31     Zgłoś komentarz do skasowania
dziwne.. nie chce nikogo oskarzac ani nic w tym stylu ale identyczna prace rozdala nam pani od polskiego jako
informacje o teatrze greckim... i to bylo skserowane z jakiejs ksiazki..
Mysia_Pysia 14 października 2007, z IP: 83.28.196.56     Zgłoś komentarz do skasowania
Stary uratowałeś mi życie. ;)
Edycia 23 września 2007, z IP: 83.8.24.235     Zgłoś komentarz do skasowania
Wspaniałe informacje...
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0113 sekund.