Finanse publiczne

Dodał: ~gość
Data dodania: 17 marca 2001
Średnia ocen: 4,1
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


Egzamin - 3 zagadnienia ; 1 do wyboru

1. Struktura finansów publicznych w gospodarce rynkowej
2. Budżet państwa
3. Wydatki i dochody budżetowe
4. Budżet samorządowy i terytorialny


Literatura:

1. St. Owsiak "Finanse publiczne - teoria i praktyka" 1999
2. E. Denek "Finanse publiczne" praca zbiorowa 1997 PWN
J. Wierzbicki

J. Sobiecki

J. Borowiak

3. A. Komar "Finanse publiczne w gospodarce rynkowej"
4. Z. Gilowska "Stan i kierunki reformy sektora publicznego w Polsce"


a. Mierzwa


W. Misiąg



1. B. Brzeziński "Zarys prawa finansów publicznych"


Ustawa z 26.XI.1998 o finansach publicznych - akt prawny.

System funkcjonowania gospodarki jest ustalony prawnie.



Na system finansów publicznych składa się :

* system podatkowy
* polityka banku centralnego (główne zadanie - emisja pieniądza)




Funkcje pieniądza:

* środek obiegowy
* dobro płynne
* jednostka miary (miernik wartości)
* gromadzenie skarbu (tezauryzacja)
* pieniądz narodowy




Pieniądz jest przyjmowanym środkiem zapłaty i ma moc zwalniania z zobowiązań
(środek rozrachunkowy.



Środek płatniczy

- gdy występuje luka czasowa między momentem zakupu i zapłaty (np.

wynagrodzenia).



Dobro płynne

- płynność określa zakres swobody sprzedaży, związane jest to z czasem,
kosztami i znalezieniem nabywcy. Pieniądz łatwo zamienić na dowolny towar lub
usługę.

Funkcja ta realizuje się głównie na poziomie

Producent - konsument





Zastosowanie sposoby efekty zakupy oszczędności czynników organizacji
gospodarowania (decydują o wyborze

produkcji i zarządzania (w tym źródła swobodnej decyzji)

pokrycia ewentualnych strat)



Pieniądz może być także bezterminowo przekazywany z rąk do rąk.

Jednostka miary

- wartość wyrażona w pieniądzu to cena.

Pieniądz ewidencyjny (bezgotówkowy - techniczna miara ceny) - umożliwiło to
wprowadzenie rachunkowości.



Pieniądz narodowy

- każda waluta narodowa ma cenę wyrażoną w walutach innych krajów, czyli kurs
walutowy; umożliwia to wymianę międzynarodową.



Pieniądz światowy

- np. USD, EURO



Pieniądz jest najważniejszym elementem systemu pieniężnego każdego kraju, zaś
system pieniężny jest to zespół norm ustalony przez prawo, który określa
następujące regulacje:

* nazwa jednostki pieniężnej i jednostek pomocniczych
* wartość w stosunku do kruszców szlachetnych (parytet)
* zakres




Finanse publiczne można rozpatrywać w ujęciu:

* dynamicznym (proces wydatkowania środków pieniężnych) - dla jakiegoś okresu
* statycznym (zasób - zgromadzone środki pieniężne, którymi dysponują publiczne
i prywatne podmioty gospodarcze)


Zjawiska finansowe obejmują te zjawiska, które związane są z ruchem pieniądza,
natomiast nie zajmują się kosztami podmiotów gospodarczych, czy gospodarstw
domowych, miarami jak stopa procentowa, stopa podatkowa.

Klasyfikacje finansów:

1. przedmiotowa
2. podmiotowa


Ad. 1. Kryterium jest tytuł, z którego pochodzą wydatki i przychody

Finanse



_____________________________________________________________________________
|Przychody i | Związane z | Płatności |Subwencje,|Opłaty za| Usługi |
| wydatki | pracą i |transferowe (ma | dotacje | usługi | finansowe |
| związane z |wynagrodzeniem| charakter |(zasiłki, |społeczne|związane z |
| wymianą | za pracę |nieekwiwalentny)| renty, |(oświata,|przychodami|
| towarów i | |decydują o nich |emerytury)|kultura, |i wydatkami|
| usług | | normy prawne | | zdrowie |kredytowymi|
|(materialne)| | | | | i |
| | | | | |ubezpiecz. |
|____________|______________|________________|__________|_________|___________|



Wydatki materialne i osobowe mają charakter ekwiwalentny, czyli ich poziom
kształtuje prawo popytu i podaży.

Ad 2. Finanse :

* przedsiębiorstw
* publiczne
* banków i instytucji kredytów
* instytucji ubezpieczeniowych
* gospodarstw domowych




Finanse publiczne

wyodrębniły się jako osobna dyscyplina na przełomie XIX i XX w.

Kryterium społeczne - korzyść w tym samym czasie może odnosić wiele osób (przy
dobrach publicznych)

Kryterium ekonomiczne - są nieodpłatne lub częściowo odpłatne (dobra publiczne)

Dobra ekonomiczne:

* wolne (lasy, wody) - dobra występujące w przyrodzie w nieograniczonej
dostępności
* różne - publiczne, prywatne




Potrzeby są zawsze większe od dóbr, dobra nie są nieograniczone.

Wpływ na podział mamy pośredni np. poprzez wybory parlamentarne.

Zaspokajanie potrzeb zbiorowo - potrzeby publiczne.

Finanse publiczne obejmują:

a) w ujęciu węższym:

* budżet państwa
* budżet samorządów terytorialnych
* dług publiczny




b) w ujęciu szerszym:

* finanse wszystkich jednostek organizacyjnych realizujących zadania publiczne,
które są finansowane z finansów publicznych (zakłady budżetowe, środki
specjalne, fundusze celowe)


Finanse publiczne:

a. w ujęciu statycznym - zasoby pieniężne państwa (budżet państwa, budżety
samorządowe, fundusze celowe, zasoby pieniężne ubezpieczeń społecznych,
fundacji)
b. w ujęciu dynamicznym - procesy, zdarzenia związane z gromadzeniem dochodu
(dochody z prywatyzacji, kredytów, emisji papierów wartościowych,
obligacji, akcji). Wszystko to odbywa się w jakimś czasie i przestrzeni.




Zarządzanie środkami i długiem publicznym

Rok 1999 Polska




Finanse publiczne Dochody Wydatki Wynik

255 mld 270 mld -14,7 mld

(100 %) (100 %) ? -15 mld




PKB = 595 mld zł (planowany na rok bieżący)



-------------------------------------------------------------------------------
-------------------------------------------------------------------------------
255 mld system 270 mld



na wejściu finansów na wyjściu

publicznych




Struktura Struktura Wynik

dochodów wydatków

budżetowych budżetowych

(finansowanie)

50,5% 28,7% -12,8 mld
1. Budżet
2. Fundusz celowy 26,1% 37,6% -0,27 mld
3. Państwowa
gospodarka 1,7% 1,3% 0,13~0,14 mld (+)
pozabudżetowa
4. Kasa chorych 7% 8,2% 0
5. Budżety
samorządów 11,2% 20,1% -2,0 mld
6. Samorządowe
gosp. pozabudż. 3,5% 14,2% 0,2 mld (+)




Dochód budżetu państwa 129 mld w 1999r.

Wydatki budżetowe 142 mld w 1999r.

bezpośrednie 77,5 mld - rok bieżący

środki transportowe 85,6 mld

Rozłoży się na :

- fundusze celowe 27,9 mld



- kasę chorych 2,5 mld

- samorządy terytorialne 34,2 mld



- państw. gosp. pozabudż. 21 mld

Dług publiczny 250 mld => 41% PKB

- krajowy 121 mld

- zagraniczny 129 mld

30 mld - bony skarbowe



50 mld - obligacje - dług publiczny krajowy

reszta - kredyty

Inwestycje zagraniczne :

* bezpośrednie - np. zakup przedsiębiorstwa państwowego, wykup akcji => ok.36
mld USD
* lokaty portfelowe - wykup krajowych papierów wartościowych skarbowych -
obligacje (długoterminowe), akcje (krótkoterminowe).




Funkcje finansów publicznych

a. redystrybucyjna - korygowanie dochodów podmiotów gospodarczych oraz
ludności.
Dochód w kontekście wydatków nie ma z góry swojego przeznaczenia.

Są to kredyty, pożyczki, dotacje, subwencje, gwarancje, poręczenia.

Cel regionalny : wyrównywanie pozycji wśród różnych regionów.

b. alokacyjna - przenoszenie czynników wytwórczych (siły roboczej, kapitałów,
innowacyjność, przepływy międzynarodowe)
c. fiskalna - ściągnięcie jak największego dochodu do budżetu państwa
d. stabilizacyjna - kształtowanie koniunktury, stabilności, inflacji.
Potrzebne, gdy ma miejsce kryzys lub stagnacja gospodarcza. Przeciwdziała
załamaniom, a jeśli już są, to mocne działanie.
Tworzenie popytu poprzez zamówienia rządowe lub zwiększenie wypłat w
sferze budżetowej, zwiększanie rent i emerytur

e. kontrolna - kontroli podlega zarówno budżet, jak i czynniki pozabudżetowe
i parabudżetowe . Kontrola rozdysponowania środków publicznych.




Budżet państwa

- roczny plan dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów, którymi
dysponują organy państwowe, kontroli i ochrony prawa, sądy i trybunały, a także
administracje rządowe.

Budżet państwa zawiera :

1. Źródła rozdysponowania :


* rozchody
* wydatki


1. Zestawienia


* przychodów środków specjalnych, jednostek pomocniczych
* wydatków środków specjalnych, jednostek pomocniczych


1. Plan przychodów i wydatków państwowych, funduszy celowych oraz zestawienie
dotacji




dla państwowych agencji i funduszy z udziałem Skarbu Państwa.



System budżetowy

- dot. Budżetu państwa - budżetu centralnego.



Gospodarka budżetowa

- wszystkie działania, czynności podejmowane przez organy władzy państwa,
administracji państwowej (rząd, wojewodowie) i wszystkich jednostek im
podporządkowanych w zakresie :


* planowania dochodów
* wydatków budżetowych
* pozyskiwania dochodów
* dysponowania środkami budżetowymi.

Chodzi o wszelkie zadania wynikające z budżetu państwa i finansowane ze środków
budżetowych.

System budżetowy obejmuje elementy :

a. podmiotowe
b. prawne
c. instrumentalne
d. techniczne


Ad a)


Podmioty realizujące politykę budżetową

czynne (aktywne) bierne

te, które oddziaływują na kształtowanie te, które w jakimś stopniu stykają się
dochodu i wydatków (ich wielkość, w swojej działalności z budżetem :
struktura) :
* podmioty gospodarcze
* parlament (planuje, ocenia, * osoby fizyczne, które uiszczają
kontroluje) daniny publiczne (podatki)
* prezydent (podpisuje ustawę
budżetową)
* rząd (przygotowuje projekty,
odpowiada za realizację ustawy
budżetowej)
* NIK (zaleca korekty)



Ad b)



Podmioty bezpośrednie - jednostki organizacyjne sfery budżetowej występujące w
4 formach organizacyjno-prawnych :

1. jednostka budżetowa
2. - bezpośrednio związana z budżetem tzn dochody jednostki są dochodem
budżetu i analogicznie wydatki są to wszystkie organy administracji
państwowej : urzędy centralne, wojewódzkie, ministerstwa, a mogą być
szkoły, przedszkola, teatry. Na swoją działalność otrzymują one środki z
budżetu państwa (bieżące, wynagrodzenia, inwestycje, itp.)
3. zakład budżetowy
4. - najczęściej teatry, muzea, szkoły, przedszkola (kulturalno-oświatowe,
socjalne, itp.), ich celem nie jest zysk, lecz zaspokojenie potrzeb o
charakterze publicznym. Koszty swojej działalności pokrywają z dochodów,
może jednak otrzymywać dotacje przedmiotowe (dopłata do pewnego rodzaju
usług), z kolei jeśli osiągną nadwyżkę to dzielą się nią z budżetem, na
inwestycje, bieżące. Opracowują swoje plany finansowe. Dotacje nie mogą
być wyższe niż 50% wydatków. Powiązanie z budżetem ma charakter pośredni
(wynikowy).
5. Gospodarstwa pomocnicze
6. - tworzy kierownictwo jednostki budżetowej, wyodrębniając część
działalności podstawowej lub działalność uboczną np. sfera socjalna -
ośrodki wypoczynkowe, stołówki, a także warsztaty naprawcze, kolumny
transportu. Koszty pokrywane są z dochodu. Jeśli jest strata to można
dostać dotację, jeśli zysk to minimum 50% oddaje do jednostek budżetowych.
Jest to także powiązane z budżetem pośrednio.
7. Środki specjalne
8. - wyodrębnione konto. Prawo określa jakie środki tam wpływają i na co je
można przeznaczyć (ustawa).





Wpływy Wydatki


* darowizny, spadki, zapisy * cele wskazane przez darczyńcę
* odszkodowania, rekompensaty za mienie * tworzenie rezerw mobilizacyjnych
będące w dyspozycji jednostek * remonty, niewielkie inwestycje
gospodarczych
* środki ze sprzedaży rezerw
mobilizacyjnych (żywność, sanitarne,
itp.)


Ad c)

* dotacje
* poręczenia- narzędzia (instrumenty) finansów publicznych
* zasiłki


Ad d) Klasyfikacja budżetowa

W budżecie nie wolno łączyć określonych dochodów z określonymi wydatkami.

Wyjątki : dochody z kredytów zagranicznych i dochody zagraniczne nie
podlegające zwrotowi (fundusze pomocowe).



Fundusze parabudżetowe

- przeznaczone na konkretne cele.



Zasady jakimi powinien się cechować budżet :

a. jedności
b. - polega na tym, że powinno się umieszczać dochody i wydatki wszystkich
podmiotów i jednostek budżetowych (naruszają je jednak zakłady budżetowe,
gospodarstwa pomocy i środki specjalne)
c. powszechności
d. - łączy się z pierwszą zasadą . obowiązują tu 2 metody finansowania:
bezpośrednia - jednostki budżetowe (netto) i pośrednia -reszta
e. roczności
f. - ustala się budżet na 1 rok (niekoniecznie rok kalendarzowy). Postulat,
by budżet ustalać na dłużej trudny do zrealizowania, bo to plany, które
trudno przewidzieć. Na razie odnosi się do : inwestycji centralnych i
restrukturyzacji
g. równowagi
h. - nadwyżka => oszczędność (tworzy się)
niedobór -musi mieć źródło finansowania (deficyt)

deficyt nie powinien przekraczać 3% PKB (wg Unii Europejskiej) np. w
Polsce planowany na 1999 = 2,15% 2000 = 1,97%

i. szczegółowości (specjalizacji)
j. - jak szczegółowy powinien być budżet uwzględnia strukturę terytorialną,
organizacyjną.


Struktura budżetu ma wymiar :



* podmiotowy - budżet podzielony na podmioty odpowiedzialne za jego realizację
(ministerstwa, urzędy centralne, wojewodowie) mają oznaczenia 01, 02, 03 ...
itd. + rezerwy celowe
* przedmiotowy - podział gospodarki na działy (29) handel, przemysł, oświata,
obrona narodowa itd. -są to działy




rozdziały tworzą się na podstawie podziału na poszczególne rodzaje wpływów
(cła, podatki) i wydatków (dotacje, zasiłki)

Budżet państwa powinien być na tyle szczegółowy, by parlament i organy
kontrolne mogły rozróżnić rodzaj działalności

a. jawności
b. - realizowane przez :


* Ustawa publikowana w Dz. Ustaw
* jawność debaty budżetowej
* obowiązek podawania przez Ministra Finansów okresowo parametrów realizacji
budżetu (długu publicznego, krajowych i zagranicznych dotacji)
* stosowanie jednolitych norm dla wszystkich jednostek w oparciu o te same
zasady rachunkowości




Część budżetu jest niejawna

(np. wydatki służb specjalnych) - jest jednak kontrolowana przez parlament.

Budżet państwa to przede wszystkim plan :

* dochodów (także zagraniczne) i wydatków
* przychodów i rozchodów
* organów władzy państwa, kontroli, sądów, trybunałów oraz administracji
państwowej.




Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Twój może być pierwszy!
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0035 sekund.