Geneza powstania imperium hiszpańskiego

Dodał: ~gość
Data dodania: 05 października 2001
Średnia ocen: 4,8
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


Powstanie mocarstwa hiszpańskiego nierozerwalnie związane jest z rozkwitem
dynastii Habsburgów . Habsburgowie zaistnieli na scenie politycznej Europy
Środkowej w XV wieku, gdy rozbudowali swoje posiadłości wokół księstwa Austrii.
Od roku 1438 najbardziej wpływowi Habsburgowie byli także wybierani na tron
Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. W niespełna 100 lat później korzystne
związki z innymi rodami , oparte na małżeństwach dynastycznych , przy
jednoczesnym wygaśnięciu linii konkurencyjnych dynastii spowodowały , że
Habsburgowie niemal z dnia na dzień stali się najpotężniejszą dynastią w
Europie, a kolejne tytuły i terytoria przypadały młodszemu Arcyksięciu
Karolowi.

Hiszpanią przez ponad osiemdziesiąt lat rządziło dwóch znacznych władców :
ojciec i syn. Ojciec -Karol V , ustawicznie przemierzał Europę wzdłuż i wszerz
w sprawach swojego państwa. Z kolei jego samotny i introwertyczny syn , Filip
II, w wieku trzydziestu dwu lat osiadł w Hiszpanii i nie opuszczał już Półwyspu
Iberyjskiego.

Urodzony w 1500 roku , Karol został królem Hiszpanii w 1516 roku. Trzy lata
później odziedziczył posiadłości austriackie i księstwo Burgundii po swoim ojcu
Maksymilianie I, którego zastąpił także na tronie cesarstwa niemieckiego .
Razem z Hiszpanią Karol zyskał prawa do terytoriów w południowych Włoszech , na
Sycylii i Sardynii i ogromnego imperium zamorskiego , które Hiszpanie za wzorem
Portugalii , budowali w obu Amerykach.

Jako książę Burgundii , rządził on także Niderlandami . Te wszystkie
posiadłości uczyniły Karola V władcą największego imperium europejskiego od
czasów Karola Wielkiego w IX wieku.

Imperium Karola V było bogate , Niderlandy stały się centrum europejskiego
handlu, a z kopalń w Ameryce Południowej wkrótce zaczęło napływać złoto i
srebro. Karol rządził odległymi prowincjami przy pomocy lojalnych członków swej
blisko skoligaconej rodziny i pozostających w jej służbie wojsk hiszpańskich.





Karol V stanął jednak przed problemem związanym z ogromnymi obszarami swojego
imperium , które ze wszystkich stron otaczali wrogowie. Rujnującym okazały się
również nieustanne wydatki na ciągłe wojny prowadzone przez Karola oraz
panująca wówczas inflacja , co doprowadziło w konsekwencji do popadnięcia
Karola V w ogromne długi.

Problemy stojące przed Karolem V spotęgowane zostały jeszcze przez podziały,
które były wynikiem ruchu reformacyjnego, zapoczątkowanego przez Marcina Lutra
w 1517 r. W 1521 roku Karol poparł konserwatywną doktrynę katolicką i potępił
Lutra.

W 1555 roku zakończyła się kolejna wojna prowadzona przez Karola V przeciwko
niemieckim książentom protestanckim wspieranym finansowo, w końcowym okresie
wojny przez Francuzów , podpisaniem pokoju w Augsburgu. Po tych wydarzeniach
Karol V w 1556 roku oddał swe królestwo synowi Filipowi II, wraz z poważnym
problemem jakim był konflikt z Francją dotyczący sporu rywalizujących ze sobą
dynastii o Italię.

Miał również do rozstrzygnięcia spór o granice Niderlandów. Spór ten został
rozstrzygnięty w wyniku ustalenia ważnego pokoju w Cateau-Cambresis z królem
Francji. Na mocy tych porozumień Filip zwrócił Francji rozliczne miasta i
miasteczka wzdłuż jej północnej i wschodniej granicy , Francja natomiast uznała
pozycję Filipa w Mediolanie oraz oddała Korsykę , żywotny punkt na hiszpańskim
szlaku morskim do Neapolu. Traktat ten został podpisany w 1559 roku. W tym też
czasie Filip II ustanowił nową stolicę w leżącym w geograficzym środku półwyspu
Madrycie.

Wysoko zurbanizowany obszar Dolnych Prowincji (Niderlandów), gdzie źródłem
utrzymania był handel , a sąsiadem były protestanckie Niemcy , stanowił
urodzajny grunt dla doktryn reformatorskich z którymi musiał walczyć Filip II ,
którego wiara graniczyła z fanatyzmem . W 1566 roku doszło do otwartego
konfliktu . W następnym roku Filip posłał tam jednego z najbardziej okrutnych
generałów - Albę ,przez którego straciło życie kilka tysięcy ludzi. Niderlandom
jako najbogatszym europejskim prowincjom imperium hiszpańskiego narzucono
ogromnie ciężkie podatki , najwyższe od czasów wstąpienia Habsburgów na tron
Hiszpanii.



W 1572 roku Alba nałożył nowe , jeszcze wyższe podatki, a ponadto odebrał
Stanom Generalnym prawo rozłożenia tego ciężaru fiskalnego ,naruszając w ten
sposób przywileje tamtejszych potężnych elit. Ten rok przyniósł Hiszpanom nowe
,poważne niepowodzenia .

W 1578 roku pogłębił się rozłam pomiędzy katolikami a kalwińską ludnością miast
, której przewodniczył Wilhelm Milczący, książe orański. Sytuacja zaostrzyła
się gdy Filip II mianował namiestnikiem generała Aleksandra Farnesa, księcia
Parmy. Bunt Niderlandów , który zaczął się w latach sześćdziesiątych XVI w.
trwał jeszcze dwadzieścia lat po formalnej deklaracji niepodległości północnych
prowincji w 1581 r. ogłoszonej przez Wilhelma Milczącego, zamordowanego trzy
lata później . Hiszpania uznała niepodległość nowego państwa dopiero w
traktacie westfalskim w 1648r.

Kolejnym istotnym wydarzeniem w dziejach Imperium Hiszpanii było objęcie w
1580r. tronu portugalskiego przez Filipa II. Półwysep Iberyjski stał się na
okres 60 lat zarówno geograficzną jak i polityczną całością.

Portugalia w ciągu osiemdziesięciu lat poprzedzających panowanie Filipa
przetworzyła trud swoich podróżników i kupców , tworząc jedną z największych
potęg morskich świata.

Jednak dla tak małego kraju utrzymanie imperium okazało się katastrofą
gospodarczą . Innym ówczesnym problemem Portugalii było wykorzystywanie
ustawiczne swojej siły roboczej. Bogactwa Wschodu, były coraz bardziej trudne
do zdobycia i powodowały coraz to większe straty zarówno w ludziach jak i
sprzęcie.

Tak więc w połowie stulecia Portugalia importowała zarówno żywność jak i wielką
liczbę czarnych niewolników.W rezultacie w momencie podboju przez Hiszpanię
kraj był zbyt wycieńczony , aby stawić istotny opór.

Omawiając dzieje Imperium Hiszpańskiego nie sposób nie wspomnieć o instytucji
Inkwizycji, jaka zaistniała w Portugalii pod presją jej potężnego sąsiada. Już
za panowania Karola V stała się ona urzędem państwowym, a troska Filipa o
przywrócenie ortodoksyjnego katolicyzmu w Europie była jednoznaczna z
popieraniem rozwoju inkwizycji.



Filip uważał ją przy tym za ważny czynnik w wyplenieniu protestantyzmu na
Półwyspie Iberyjskim . Za jego panowania inkwizycja rozciągała swoje
uprawnienia na funkcję cenzorską .

W wojnach przeciw niewiernym Filip wraz z przyrodnim bratem don Juanem de
Austria stłumili bunt Morysków z Granady - potomków dawnego królestwa
muzułmańskiego, zmuszonych w 1562 roku do zmiany wiary. Po ostatecznym
stłumieniu rebelii , Morysków siłą rozproszono po obszarze całej Hiszpanii. Ich
ziemie przejęło 12000 chłopskich rodzin z chrześcijańskiej północy.

Ponadto Filip udzielił pomocy państwom chrześcijańskim wschodniej części basenu
Morza Śródziemnego przeciw siłom tureckim oblegającym Cypr. Flota
chrześcijańska pod dowództwem don Juana całkowicie zniszczyła flotę niewiernych
, a wieść o zwycięstwie obiegła całą Europę .

W tym okresie rozmiary terytoriów i siły zbrojne, którymi dysponował Filip II
okazały się być największe ustępujące jedynie potędze cesarza Chin. Jego cele
były jednak tak ogromne, że bez trudu pochłaniały wielkie zyski jakie napływały
co roku do skarbu hiszpańskiego. Filipowi II wydawało się wszakże , iż takie
wydatki są nieuchronne, jeśli miał się powieść jego zamiar zjednoczenia
chrześcijaństwa i Hiszpanii.

Kolejne niepokoje jakie dotykały Imperium Hiszpańskie powstały po nominacji
papieża Sykstusa V w 1585 roku.

Tak bowiem wielki był strach Sykstusa przed wpływem Hiszpanii poszerzonej o
królestwo północne , iż papież pierwotnie miał nadzieję za pomocą kompromisu
dyplomatycznego pozyskać z powrotem Elżbietę dla Rzymu.

W 1587 r. Filip II rozpoczął przygotowania armady do wojny z Anglią. Miały one
jednak od początku przewlekły i niekorzystny przebieg. Również sama walka- w
1588 roku ,choć miała heroiczny przebieg zakończyła się rozpędzeniem przez
brandery wielkiej armady na redzie Calais.

W tym też roku przyszło Filipowi II stłumić jeszcze bunt w Aragonii. Głównym
powodem niezadowolenia Aragończyków były tzw. fuerosodwieczne wolności
królestwa , podtrzymywane przez szlachtę , aby ochronić archaiczne przywileje
feudalne i jurysdykcję nad chłopstwem.


Początkowo Filip w całej pełni respektował prawa aragońskie, ale niecierpliwiła
go niesubordynacja drugiego krółestwa - Kastylijczyków.Tak więc w 1588 r.
zdecydował się narzucić krajowi wicekróla rodem spoza Aragonii. Sąd Najwyższy
Królestwa odmówił potwierdzenia ważności nominacji i lokalna opozycja stała się
faktem, a dwa lata później przerodziła się w rebelie. Przywódcą jej był Antonio
Perez. Filip II w walce z Perezem, który zbiegł do Aragonii , uciekł się do
pomocy inkwizycji , jedynej instytucji o sile większej niż fueros. Ostateczne
stłumienie buntu nastąpiło w 1590 roku.


Osiem lat później zmarł Filip II król Hiszpanii.

1598 rok to nie tylko rok śmierci Filipa II ale również rok w którym doszło do
pokoju w Vervins, kończącego wojnę z Francją.

Następca Filipa II mógł wykorzystać ten okres do uporządkowania spraw
wewnętrznych państwa hiszpańskiego. Jednak nie był on człowiekiem, który
wykorzystałby tę szansę. Podczas jego panowania (1598-1621) narastało
niezadowolenie społeczne wywołane bardzo złą sytuacją gospodarczą. Za jego
panowania miały miejsce takie wydarzenia jak: Królewskie bankructwo w 1607
roku, czy wypędzenie Morysków w 1609 roku, mające zdecydowany wpływ na dalsze
osłabienie ekonomiczne Hiszpanii. Filip III zmarł w 1621 roku pozostawiając
gospodarkę Hiszpanii w bardzo złym stanie. Następcą został jego syn Filip IV
,jednak faktyczne rządy prowadzone były przez jego ministra Olivaresa. Okres
rządów Filipa IV był dla Hiszpanii początkiem wielkiego rozpadu Imperium.

W 1640 roku Portugalczycy oderwali się od Hiszpanów, a w 1648 roku, w
pięćdziesiąt lat po śmierci Filipa II, Holendrzy formalnie zdobyli
niepodległość.W tym też okresie Francuzi opanowali hiszpańskie posiadłości
wzdłuż całego biegu Renu.

Pomimo heroicznych wysiłków i znaczących osiągnięć Filipa

II hiszpańskiego , stulecie jego śmierci było już świadkiem postępującego
upadku potęgi hiszpańskiej i zdominowania Europy przez jego arcywroga - Francję
. Historia Imperium Hiszpańskiego i jednocześnie Imperimu Habsburgów znalazła
swoje zakończenie, gdy w 1702 roku dynastia burbońska zasiadła na tronie
hiszpańskim.

Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Twój może być pierwszy!
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0078 sekund.