Wojny religijne.

Dodał: ~gość
Data dodania: 27 września 2001
Średnia ocen: 3,6
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


Wojny religijne to temat aktualny , niestety także dzisiaj : niedawne wypadki w
byłej Jugosławii czy konflikt islandzko angielski w dużej mierze mają podtekst
wyznaniowy. Tego typu zawieruchy towarzyszą ludzkości od bardzo dawna. Czy były
to na pocztu edykty cesarskie w Starożytnym Rzymie, potyczki różnych grup , czy
regularne wojny jak wyprawy krzyżowe wszystkie te zjawiska miały wspólny cel:
zniszczenie jednego lub wielu wyznań i jego wyznawców , podporządkowanie innej
ideologii , wierze , wszystkie charakteryzowały się okrutnością i rozlewem krwi
, często niewinnych ludzi. I tak było w przypadku konfliktu o charakterze
religijnym w XV i XVI w. W okresie wielu przemian , które zachodziły w owym
czasie w Europie ,wojen znalazły również swe miejsce wojny religijne , które
zmieniły wyznaniową mapę Europy aż do dnia dzisiejszego. Przyczyn konfliktów
XV-wiecznych należy zapewne upatrywać w tzw. Kryzysie kościoła zachodniego. Już
w XIV w. Dochodziło do demoralizacji kleru. Mnisi przechodzili z klasztoru do
klasztoru w zależności od jego bogactwa , zakony toczyły z klerem świec kim
walki o wpływy z duszpasterstwa i dziesięciny. Na dworach biskupich a i
papieskim rozprzestrzeniało się przekupstwo i troska o ściąganie opłat od
wiernych. Doszło do Wielkiej Schizmy Zachodniej: urzędowało dwóch papieży w
Awinionie i Rzymie. Poza tym kryzys gospodarczy spotęgowany klęskami
elementarnymi , zmiany światopoglądowe. Zaczęto coraz bardziej interesować się
śmiercią a przez to rozwinął się proceder sprzedaży odpustów. Religijność
zamieniła się w dewację a ta w zabobony: dochodziło do palenia olbrzymiej
ilości niewinnych kobiet oskarżonych o czary. Oskarżenia o herezję potęgowały
się a inkwizycja zbierała swe żniwo. Nic dziwnego że w takiej sytuacji krzewiły
się duchy nawołujące do życia religijnego i społecznego.


Kryzys gos. I społ. Dosięgał również Europę i Czechy: feudałowie zwiększali
obciążenia chłopów, przeciwstawności narodowe , w rękach duchowieństwa było 1
do 1/3 dochodu narodowego , a wyższa hierarchia kościelna głównie cudzoziemcy
prowadziło to ku fermentowi w społeczeństwie. Za rządów panowania Wacława
Luksemburskiego do wybuchu rewolucji antyfeudalnej o aspekcie antykościelnym i
narodowościowym. Jon Hus był tym duchownym czeskim , który walcząc o j. czeski
w Kościele stał się propagoterem nauki Wiklefa z Oxfordu: występował przeciw
świeckiej władzy papiestwa , potępiał kupczenie odpustami , wypominał wady
duchowieństwa , stał się zwolennikiem predestynacji , w Piśmie św. Widział
jedyny wykładnik wiary. Za swe wypowiedzi Hus atakowany był najpierw przez kler
niemiecki a potem obłożony klątwą , zatwierdzoną przez papieża. Mimo to wciąż
głosił swe idee , powołany zatem został przed sobór w Konstancji z zapewnieniem
bezpieczeństwa osobistego , 6 VII 1415 został spalony na stosie. Ta śmierć
wywołała wzburzenie w Czechach będące początkiem rewolucji Husyckiej.

Ogłoszono tzw. cztery artykuły praskie 1. Prawa swobodnego głoszenia słowa
Bożego 2. Komunie pod dwiema postaciami 3. Sekularyzacji dóbr kościelnych 4.
Karania grzechów śmiertelnych przez władzę świecką. Husyci obejmowali w swe
posiadanie coraz więcej świątyń usuwając z nich wierne papiestwu duchowieństwo.
W 1419 obalono w Pradze wrogą Husytom radę miejską . A gdy zmarł Wacław IV
Husyci odmówili uznania praw do korony czeskiej Zygmuntowi Luksemburskiemu. Ten
rozpoczął wyprawy odwetowe (od 1420) , Husyci nie tylko oparli się nim ale od
1427 przeszły do kontruderzenia . Swe zwycięstwa zawdzięczają doskonale
zorganizowanej armii przez Jana Żiżkę z Trocnova. Ich wyprawy spustoszyły
Morawy , zach. Węgry , Śląsk , Saksonię oraz posiadłości brandenburskie i
zakonu Krzyżackiego. Wszędzie gdzie przeszły wojska Husyckie budziły ruchy
antypapieskie i antyfeudalne. Z czasem doszło do rozwarstwienia w samym ruchu
Husyckim: a. Kalisktyni- ograniczali swe postulaty do czterech artykułów
praskich była to szlachta , mieszczanie , bogate chłopstwo. b. Toboryci
radykalni za zniesieniem wszystkich obrzędów , odrzucali własność , byli za
równością . Oparcie mieli w armii Husyckiej bo to oni byli jej trzonem: ubodzy
rzemieślnicy , biedota. Po śmierci Żiżki (1424) doszło do sporu w obozie
Husyckim. Rewolucję uratował jednak Prokop Wielki zainicjował przeniesienie
walk na teren nieprzyjacielski : uchronił kraj od wojny domowej i zmusił do
ustępów Zygmunta Luksemburczyka w celu porozumienia , doszło do soboru w
Bazylei: Gdy kalikstyni byli gotowi na kompromis taboryci byli nieprzejednani.
Doszło więc do walki pod Lipanami (1434) gdzie kalikstyni zdradziecko
zaatakowali toborytów i zwyciężyli. Mimo to do uspokojenia z katolikami doszło
dopiero w 1436 kiedy zatwierdzono tzw. kompakty , które gwarantowałyby Czechom
liturgię w j. narodowym , komunię pod dwoma postaciami , sankcjonowały dokonaną
już sekularyzację dóbr kościelnych. W zamian czesi uznali prawa Zygmunta
Luksemburczyka do korony. Niedobitki toborystów stworzyły kościół braci
czeskich , który przetrwał do reformacji. Pomimo długiego okresu wojen
Husyckich nie przyniosły one Czechom ani definitywnego zerwania z Papiestwem
ani dogłębnej reformy stosunków kościelnych. Czechami wstrząsnęła jeszcze walka
o koronę była to jednak walka o władzę między stronnictwami. Mówiąc o XV w.
Można jeszcze wspomnieć o krucjatach przeciw Turkom. Rozejm między Węgrami a
turcją został zerwany na skutek nacisku Papiestwa obawiającego się zwrócenia
potęgi tureckiej przeciw sobie. Armia chrześcijańska pod wodzą króla Władysława
rozpoczęła obleganie Warny. 10 XI 1444 doszło do decydującej bitwy , która
zakończyła się klęską wojsk chrześcijańskich i śmiercią Władysława. Zwycięstwa
Turków doprowadziły ich w końcu 1453 do opanowania Konstantynopola , jednak w
1456 pod Belgradem udało się Węgrom powstrzymać napór turecki. Ambitne plany
koalicji antytureckiej miał król Węgier Maciej Korwin jednak jego śmierć
obróciła je w niwecz. Państwa europejskie powoli gnały ku renesansowi-
odrodzeniu. W sztuce powrócono do dorobku starożytności , zaczęto zajmować się
człowiekiem jego wyjątkowym miejscem na ziemi. Powstały nowożytne ideologie
traktujące o ludzkości i władzy. Dążono zatem do konfrontacji nowych prądów
umysłowych z wszechpotężną niemal monopolistyczną ideą Kościoła mimo, iż sami
humaniści nie zerwali z kościołem , ich myśli i pisma były wykorzystywane przez
innych. Pierwszym wyrazicielem tych sprzeczności stali się Niemcy.

Postępujący kryzys społeczny , brak poprawy w Kościele rewolucji husyckiej :
demoralizacja kleru, wzrost bogactwa , ignorowanie konstruktywnej krytyki
humanistów były to główne problemy nurtujące świat katolicki. Niemcy stały się
punktem zapalnym. Kraj wielu partykularyzmów , rozbiły politycznie i
gospodarczo z opozycją chłopską a i niekiedy mieszczańską i rycerską. Jeżeli
chodzi o duchowieństwo reprezentowało ono niski poziom moralny i ucisk fiskalny
. A ponieważ to kościół i religia miały decydujący wpływ na wszystkie dziedziny
ówczesnego życia ludzkiego zatem wszelkie antagonizmy znalazły ujście w
wystąpieniach o charakterze religijnym. Do tych wystąpień pociągnął lud Marcin
Luter. Marcin Luter będąc mnichem często rozmyślał nad problemami religijnymi ,
głównym Źródłem dla niego stała się Biblia. W niej znalazł podstawę do swej
doktryny o zbawieniu: najważniejsza jest wiara w boga i jego słowa ewangelii bo
natura ludzka jako ułomna zawsze prowadzi do grzechu. Jednak to nie ta doktryna
a sprawa odpustów zadecydowały o wystąpieniu Lutra przeciw Kościołowi w 1517 r.
W Witenberdze Luter ogłosił swe tezy . Od razu pojawiali się zwolennicy i
przeciwnicy . Luter rozpoczął polemiki , potępił uznanie Husa za heretyka. W
1520 Luter przedstawił się Kościołowi Katolickiemu. Ogłosił prymat władzy
świeckiej nad kościelna i możliwość interwencji władców w sprawy kościelne ,
ewangelię uznał za jedyne śródło prawdy i wiary. W odpowiedzi na to papież Leon
X podpisał potępiającą reformatora bullę Exsurgedomina . Wkrótce też spalono
książki Lutra na stosie (bulle ogłosił cesarz Kort V ale elektorzy niemieccy
tego nie zrobili). Mimo to zwolenników Lutra rosła . Rzym chcąc wrócić tę
swawolę żądał od cesarza radykalnych kroków , ten zatem w 1521 r. w Wormacji
podpisał edykt uznające Lutra jako heretyka i skazujący go na bonicę (Luter
ukrył się u swego protektora elektora Sobieskiego Fryderyka Wordburga). Mimo to
nauka Lutra nadal się szerzyła , zwolennicy jej rozpoczęli rozruchy o podłożu
społecznym. Na to Luter sformułował dogmatykę , liturgię swego Kościoła i
nawoływał do posłuszeństwa wobec władców świeckich. Mimo to nie udało się
powstrzymać wybuchów społecznych. Rozpoczął się ruch antyfeudalny wśród chłopów
, a na swe hasło wybrał on sprawiedliwość bożą chodziło głównie o oddanie ziemi
kościelnej , skasowanie dziesięcin. Powstanie to przerodziło się w wojnę
chłopską na czele której stał Tomasz Munzer (uważał on iż jedyną forma kultu
jest czytanie św. , zaprzeczał on wszelkim instytucją kościoła). Był on za
chrztem dorosłych- stąd nazwa jego zwolenników anabaptyści. Wojna trwało od
1524-1526 i rozprzestrzeniła się na Tyrol , Solzburg , Stynię , Karyntię ,
Szwabię , Wintenbergię , Alzację , Hesję aż po Turyngię i Saksonię . Lud
odnosił szereg zwycięstw domagając się zmiany istniejącego porządku . Wojna
miła bardzo okrutny charakter gdyż panowie mścili się krwawo na zbuntowanych
chłopach. W wyniku jednak złej organizacji oddziałów chłopskich zaczęły one
ponosić klęski. Wsie zostały spalone a wielu z uczestników zginęła z ręki kata.
Mima tego zwycięstwa nad chłopami w Niemczech nie doszło do pokoju . Nauki
Lutra stawały się popularne także wśród książąt Rzeszy z powodu nadziei na
sekularyzację dóbr kościelnych. W 1529 część książąt

Rzeszy złożyła protest przeciw żądaniu cesarza Karola V a nie wprowadzaniu
żadnych zmian w sprawach kościelnych (stąd nazwa protestanci) . W 1531 r.
zawarli związek obrony w Schmolkolden . Mimo to do wojny jednak nie doszło z
powodu niebezpieczeństwa tureckiego. Z niesnasek religijnych dochodziło do
niesnasek politycznych. Doprowadziło to do walk pomiędzy książętami by 1555 r.
doszło do zwołania sejmu w Augsburgi i uchwalenia pokoju religijnego . Wyznanie
protestanckie uznane zostało jako prawnie a jego wyznawcy uzyskali prawo do
wolnego kultu. Jednak najważniejszym postanowieniem była zasada czyj kraj tego
religia (cuius regio eius religio) czyni faktycznie nie było żadnej wolności
religijnej dla poddanych. Prócz Niemiec do wystąpienia przeciw kościołowi
katolickiemu doszło też w innych krajach.

W Szwajcarii reformacja związana jest z osobą Ulricha Zwingliego. I w tym kraju
doszło do wojny 1529 - 31 , która zakończyła się równouprawnieniem
protestantyzmu i katolicyzmu. Inny reformator Szwajcarii Jan Kalwin za jedyne
źródło wiary uznał Biblię i ogłosił teorię o predestynacji . W Genewie
zorganizował gminę ewangelicką i ogłosił zasadę nietolerancji wobec wszelkich
przeciwników. Wielu się to nie podobało nie doszło jednak do walk. Inaczej
natomiast było we Francji. Tutaj polityka religijna Franciszka I była nieco
zmienna z jednej strony popierał on protestantów ze względu na swych
sprzymierzeńców w Niemczech , z którymi zwalczał Karola V w polityce
wewnętrznej , z drugiej strony był ich przeciwnikiem. Przyczynił się do
okrutnych prześladowań wszelkich heretyków. Także następca Henryk II był wrogo
nastawiony do reformacji i powołał izbę do zwalczania herezji. 1551 edyktem
królewskim zakazano wszystkiego co związane było z reformacją. Mimo to
francuscy kalwini wciąż poszerzali swoje szeregi min. należeli do nich księża
de Baurbon. Próbowano pewnego uspokojenia poprzez nadawanie edyktów
tolerancyjnych nie podobało się to jednak katolikom. 1562 doszło do rzezi
hugenotów w Wassy na co i ci odpowiedzieli siłą . Rozpoczęła się długa wojna
domowa (1562-1594) która mimo iż prowadzona była pod hasłami religijnymi była w
istocie konfliktem różnych interesów politycznych i gospodarczych. Był to okres
nietolerancji , gwałtów , okrucieństw. Jedną z prób było małżeństwo Henryka de
Bourbon z siostrą królewską Małgorzatą Valais.

W czasie wesela jednak w tzw. Noc św. Bartłomieja (23/24 VIII 1572) doszło do
masakry przybyłych do Paryża Hugetów (za sprawą króla Karola IX i jego matki
Katarzyny Medycejskiej). Od 1574 wojna na skutek śmierci Karola IX przerodziła
się w wojnę o tron tzw. wojnę trzech heretyków. O Władzę walczyli bowiem brat
Karola IX Henryk de Valois , nowy szwagier Henryk z Nawary (mąż Małgorzaty) i
Henryk ks. De Guise. Po zamordowaniu Henryka de Guise i Henryka de Valois
pozostał Henryk de Bourbon z Nawary. Jako Henryk IV pokonał katolików i po
oblężeniu Paryża przeszedł na katolicyzm. Jeszcze innymi torami potoczyły się
konflikty religijne w Anglii. Początkowo Henryk VIII był zdecydowanym
przeciwnikiem reformacji obawiając się o autorytet swej władzy . Z czasem to
się jednak zmieniło , gdyż Henryk VIII zaczął się obawiać coraz to silniejszego
Karola V (cesarz) i chciał rozwodu z jego córką Katarzyną Aragońską. Papież
Klemens VII będący w całkowitej zależności od cesarza nie wyraził na to zgody.
Henryk VIII wystąpił przeciw Rzymowi a większość społeczeństwa poparła go. W
1534 zalegalizowano w Parlamencie oderwanie od kościoła Rzymskiego akt
supremacji a w Anglii powstał niezależny , narodowy Kościół zwany Anglikańskim
z królem na czele. Rozpoczął się krwawy terror. Posłuszeństwo nowej konfesji
pozwoliła Henrykowi VIII na wzmożenie terroru politycznego dzięki czemu mógł
pozbyć się opozycji.

Sytuacja zmieniła się radykalnie w okresie panowania Moni córki Henryka , która
powracając do katolicyzmu rozpoczęła odwet na odstępcach od prawdziwej wiary.
Sytuacja znów się odmieniła po objęciu tronu przez Elżbietę I . Jednakże nigdy
nie doszło do wojen religijnych w XVI w. Ważnym konfliktem , pozornie
religijnym była walka narodowowyzwoleńcza w Niderlandach. W kraju rządzonym
przez znienawidzonych Habsburgów reformacja znalazła licznych zwolenników.
Kalwinizm i Luteranizm idealnie wyrażały dążenia bogatego mieszczaństwa. Do
protestantów przyłączyła się także katolicka szlachta tworząc wspólnie
stronnictwo gezów. Rozpoczęła się walka z rządami hiszpańskimi. Wilhelm Orański
doprowadził do układu między protestantami i katolikami dla zjednoczenia sił w
wojnie o niepodległość. Południowa część Niderlandów głównie katolicka
posiłkowała wojska hiszpańskie . Doszło do podziału kraju na niepodległą
(protestancką) - Północ i wierne Habsburgom - Południe . W 1588 proklamowano
Republikę Zjednoczonych Prowincji Niderlandów .

Konflikty religijne XV i VI wieku pochłonęły wiele istnień ludzkich. Jednakże
nie należy w nich upatrywać włączenia zmagań ideologicznych. Pod ich przykrywką
doszło do pierwszych buntów społecznych (Niemcy) , narodowowyzwoleńczych
(Czechy , Niderlandy) czy umacniających władzę królewską (Anglia). Co prawda
pokój religijny z 1555 nie rozwinął problemów to jednak dzięki reformacji
powstało wiele dzieł a skostniały katolicyzm rozpoczął swą naprawę (sobór
trydencki 1545-1563) . Można wymienić wiele za i przeciw i na pewno należy
potępić krwawe wojny ale na ówczesnym etapie rozwoju społeczeństw były chyba
niestety nieuchronne gdyż religia ściśle łączyła się z polityką a właśnie
twórcy humanistyczni i reformacja powoli to zmieniły. O trwałości owych zmian
świadczy fakt , iż i luteranizm , kalwinizm i anglikanizm trwają do dziś.
Niestety czasami trzeba zgodzić się , iż cel uświęca środki ale miejmy mimo to
nadzieję , iż środkami tymi przestaną być wojny.

Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Twój może być pierwszy!
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0037 sekund.