Znaczenie utworzenia monarchii konstytucyjnej w Anglii

Dodał: ~gość
Data dodania: 09 października 2001
Średnia ocen: 3,4
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


Chcąc wykazać znaczenie utworzenia monarchii konstytucyjnej w Anglii należy,
moim zdaniem, poznać jej rozwój i kształtowanie się na przełomie wieków.Anglia
z epooki średniowiecza wyszła z już ukształtowanym parlamentem wybieranym na
podstawie cenzusu majątkowego. Organ państwowy formalnie składał się z trzech
członów: króla (królowej), Izby Lordów i Izby Gmin. Początkowo był to organ
doradczy panującego monarchy. Podwalinę parlamentu angielskiego stanowiła
wydana w 1215 r. pod naciskiem baronów i rycerstwa "Wielka Karta Swobód".
Niektóre jej punkty już wówczas były przejawem oporu feudalnej oligarchii
przeciw silnej władzy królewskiej (musiała być zgoda baronów i biskupów na
zbieranie podatków), inne gwarantowały nienaruszalność praw kościoła,
mniejszych feudałów, a nawet zamożniejszych chłopów (prawo własności) i
mieszczan (wysunięto żądanie stałej siedziby trybunału). Bez wyroku sądowego
nie wolno było karać wolnego człowieka. To właśnie Wielka Karta Swobód
stanowiła podwalinę do ukształtowania się przyszłego ustroju parlamentarnego..
Po śmierci w 1603 roku królwej Elżbiety I ostatniej z dynastii Tudorów tron
objęła szkocka dynastaia Stuatrów, która panowała w latach 1603-1714. Okres
panowania Stuartów charakteryzował się dążeniem do sprawowania rządów
absolutnych, co powodowało narastanie konfliktów między monarchią a
parlamentem. Pierwsi Stuartowie znajdowali oparcie w arystokracji i szlachcie
rodowej zasiadającej w Izbie Lordów. Niższą izbę parlamentu stanowiła Izba Gmin
reprezentująca interesy i dążenia klasy średniej, którą tworzyło kilka grup,
spośród których najważniejszą stała się tzw. Nowa szlachta- gentry, która w
wyniku przemian politycznych i gospodarczych potrafiła przestawić się na nowe
sposoby gospodarowania i osiągała dochody zarówno z ziemi, jak i z
rozwijających się nowych gałęzi przemysłu i handlu (górnictwo, wytop żelaza,
budowa statków, sukiennictwo). Na równi z bogatym mieszczaństwem popierała
podboje kolonialne i handel zagraniczny, czerpiąc z niego ogromne zyski. W okół
Izby Gmin zaczęła skupiać się opozycja przeciw nieliczącemu się z parlamentem
królowi i konserwatywnym sferom dworskim. W tym okresie część społeczeństwa
pozostawała katolicka. Arystokracja i szlachta w wiekszości należy do kościoła
anglikańskiego, w opozycji do którego znajdowali się wyznawcy radykalnego
kalwinizmu- purytanie. Purytanizm był nie tylko wyznaniem lecz także ideologią
społeczno- polityczną i ekonomiczną oraz znajdując wielu wyznawców wśród
angielskiej gentry stał się partią opozycyjną wobec dworu królewskiego, głosząc
walkę z feudalizmem i przywilejami stanowymi, próżniactwem i pychą. Dlatego
przedmiotem sporu pomiędzy Stuartami a parlamentem stały się nie tylko kwestie
podatkowe ale i wyznaniowe. W tej sytuacji król zwołał dwa kolejne parlamenty.
Jeden zwany Parlamentem Krótkim miał uchwalać podatki, lecz po 23 dniach wobec
opozycji posłów król go rozwiązał. Drugi zwany Długim doprowadził do wojny
domowej (rewolucji) między stronnikami króla, a parlamentem popieranym przez
mieszczaństwo i nową szlachtę. Po stronie króla opowiedzieli się anglikanie i
katolicy, a po stronie parlamentu purytanie. Dowództwo nad siłami zbrojnymi
objął purytanin pochadzący ze średniej szlachty- Oliver Cromwell. Umiejętnie
wykorzystując żarliwość purytańskich żołnierzy, pokonał wojsko królewskie. Sam
sięgnął po władzę dyktatorską i tytuł lorda protektora. Sprawował władzę
opierając się na Radzie Stanu, w skład której wchodziło 18 najbardziej
zaufanych oficerów. Dokonał czystki w Izbie Gmin, usuwając z niej zwolenników
króla zwanych rojalistami. Po śmierci Cornwella w 1658 r. stworzony przez niego
system załamał się. W 1660 r. władzę w Anglii objął Karol II, przywrócono
monarchię, co nie uszczupliło znaczenia parlamentu, w którym wytworzył się
układ sił. Powstały patie polityczne. Toryści- skupieni wokół monarchy,
reprezentowali poglądy zachowawcze i opozycja zwana wigami. Wielkim sukcesem
wigów było ustalenie ustawy, zgodnie z którą nikt nie mół zostać aresztowany
bez pisemnego nakazu sądu, a zarzuty przeciwko niemu powinny być sformułowane w
ciągu jednej doby (Habeas Corpus Act). Kolejny przewrót władzy spowodowała
polityka następcy Karola II- Jakuba II, dążącego do przywrócenia pełnych praw
katolicyzmu i ograniczenia roli parlamentu. Wywołało to bezkrwawy przewrót-
rewolucję zwaną "Wspaniałą Rewolucją" (1688-89), który to spowodował zmianę
dynastii oraz zwycięstwo parlamentu. Zwołany po przewrocie parlament uchwalił
Deklarację o prawach ("Declaration of Rights"), która stała się Ustawą o
prawach- "Bill of Rights" określającą uprawnienia parlamentu i króla.Odtąd
tylko parlament miał prawo nakładania podatków, bez jego zgody, królowi nie
wolno było stanowić praw i utrzymywać stałej armii w 1701 r., uchwalono akt o
następstwie tronu (Act of setlemant) ustanawiający, że panujący muszą być
wyznania anglikańskiego. Utworzenie monarchii konstytucyjnej w Anglii dało
początek współczesnej monarchii parlamentarnej, w której władza całkowicie
sprawowana jest przez parlament, monarcha zaś pełni funcję reprezentacyjne i
ideowe symbolizując jedność państwową i ciągłość tradycji. Wprowadziła
odpowiedzialność ministrów przed parlamentem. Odtąd monarchowie angielscy
musieli dobierać członków spośród tego stronnictwa politycznego, które miało
większość w parlamencie, co prowadziło do rywalizacji stronnictw, które
wyrażały (reprezentowały) interesy różnych grup społecznych. Istotnym
ograniczeniem był cenzus, czyli zespół warunków uprawniających do korzystania z
pewnych praw i przywilejów, np: majątkowy i warunku posiadania dóbr ziemskich
dla kandydatów na posłów. W okresie nowożytnym przynależność do Izby Lordów
wiąże się z dziedziczonym tytułem pana Anglii. Zasiadają w niej też dostojnicy
Kościoła anglikańskiego i wybrani panowie szkoccy (od 1958 r. także kobiety)
Izba Gmin zdobyła pełnię władzy ustawodawczej, a reformy systemu wyborczego
uczyniły z niej reprezentację całego społeczeństwa angielskiego. Kadencja Izby
Gmin trwa pięć lat, obradom przewodniczy Spiker, który nie może faworyzować
żadnej partii. Wytworzony w Anglii system rządów parlamentarno- gabinetowych
posłużył za wzór dla wielu państw XVIII i XIX wieku, które wydały walkę
absolutyzmowi. Na rozwiązaniach angielskich w znacznej mierze wzorował się nasz
król Stanisław August Poniatowski w swych projektach reformatorskich. Niektóre
z nich wprowdzono do Konstytucji 3. maja.

Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Twój może być pierwszy!
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0069 sekund.