“Chłopi” – epopeja wsi.

Dodał: ~gość
Data dodania: 28 sierpnia 2001
Średnia ocen: 1,3
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


Epopeja jest najstarszym gatunkiem epickim. Jej tematem są zawsze losy
większych zbiorowości lub ich reprezentatywni przedstawiciele. Epopeja ukazuje
je na ogół w dłuższej perspektywie czasowej oraz w szczególnie ważnych dla tych
zbiorowości momentach. Osadza fabułę w szerokim kontekście tradycji, kultury i
obyczaju. Epopeja to gatunek nobilitujący swoich bohaterów i na ogół była ona
zastrzeżona dla wyższych warstw społecznych. W tym sensie powieść nobilituje
upośledzoną dotąd warstwę chłopską. Chłopi w jego książce przemawiają własnym
głosem (w przenośni - narrator patrzy na społeczność lipecką oczyma swoich
bohaterów, dosłownie - autor posługuje się gwarą).



Szczegółowość obserwacji obyczajowej

Mimo niewątpliwej idealizacji, mitologizacji bytowania wiejskiego obraz życia
Lipiec, szczególnie w dwóch pierwszych tomach obfituje w pełne realizmu
obserwacje, i to nie tylko dotyczące obyczajowości czy psychologii, ale także
układów społecznych i sytuacji ekonomicznej polskiej wsi.

Reymont bardzo dokładnie scharakteryzował poszczególne warstwy chłopskie,
przedstawił ich problemy, opisał smutki i radości, pozwolił nam poznać ich
codzienne życie. Bardzo dokładnie opisał ubiory, domostwa, prace, przebieg
świąt i uroczystości.



Dokładny zapis folkloru

Wiejskiemu folklorowi Reymont poświęca bardzo dużo miejsca. Są to różnego
rodzaju zwyczaje, wróżby, przesądy, uroczystości rodzinne i towarzyskie,
związane często z rozbudowanym rytuałem pieśniowo - teatralnym. W tym względzie
są Chłopi kopalnią wiedzy na temat folkloru i obyczajowości polskiej wsi u
schyłku XIX wieku.





Odwołanie do mitów:


* mit o Demeter i Korze (agrarny)
* bajka Goreckiego o Bogu i Diable (z "Dziadów") - Bóg zostawia ziarno, aby
Adam nie umarł z głodu; przychodzi diabeł - zakopuje je i pluje na nie - to
kwitnie;
* mit dionizyjski





Kult ziemi i pracy

ziemia

- warsztat pracy, uprawiana starannie, jest świętością (przyp. śmierć Boryny)

praca -

podstawowa wartość i dobro człowieka

Reymont przedstawia nam społeczność, która ma szczególny stosunek do pracy i
ziemi. Wynika to przede wszystkim z faktu, że ziemia jest ich jedynym
warsztatem pracy, to ona dając owoce ciężkiej pracy pozwala przetrwać do
następnego roku. Inne zajęcia chłopi traktują już tylko jako ewentualne,
poboczne źródła dochodu.



















Związek z przyrodą

Stylistyczne mistrzostwo Reymonta dochodzi najpełniej do głosu w opisach
przyrody. Mają one charakter liryczno - nastrojowy. Reymont w Chłopach jest
jednym z najlepszych polskich pejzażystów literackich. Jego opisy odznaczają
się bardzo celną metaforyką i sugestywnymi porównaniami. Wyrażają te środki
literackie głównie dynamikę przemian w przyrodzie, służą podkreśleniu filozofii
wiecznej przemienności i cykliczności świata ożywionego, którego częścią jest
również człowiek. Przyroda stanowi nierozerwalne tło ludzkiej egzystencji. Jej
rytm wyznacza również ramy kompozycyjne powieści. Tworzą je poszczególne pory
roku, od jesieni do lata.

Kalendarz



_____________________________________________________________________________
|OBRZĘDY |OBYCZAJE |PRACE |ŚWIĘTA |
| | | | |
|_________________|___________________|___________________|___________________|
| |
| |
| JESIEŃ |
| |
| |
| |
|_____________________________________________________________________________|
| |- zmówiny |- zbieranie kapusty|- zaduszki |
| | |i ziemniaków | |
| |- obieranie kapusty| | |
| | |- mielenie lnu | |
| | | | |
| | |- obieranie kapusty| |
| | | | |
| | |- ogacanie chałupy | |
| | | | |
|_________________|___________________|___________________|___________________|
| ZIMA |
| |
|_____________________________________________________________________________|
|- święcenie |- chodzenie po |- pokrywanie |- Boże Narodzenie i|
|budynków |kolędzie |dechami miejsc |wigilia |
| | |zabłoconych | |
|- czekanie na |- hulanka po | |- Święto Trzech |
|pierwszą gwiazdkę|ostatkach |-pilnowanie |Króli |
| | |ziemniaków by nie | |
| | |zamarzły | |
| | | | |
| | |- pieczenie pączków| |
| | | | |
| | |-wypiekanie | |
| | |opłatków | |
| | | | |
|_________________|___________________|___________________|___________________|
| WIOSNA |
| |
|_____________________________________________________________________________|
|- zamawianie |- częstowanie |- przebieranie |- Niedziela Palmowa|
| |znajomych po ubiciu|ziemniaków do | |
| |prosięta |sadzenia |- Wielkanoc |
| | | | |
| |- wylewanie żuru na|- ssadzenie grochu | |
| |głowę | | |
| | | | |
| |- zakopywanie | | |
| |śledzia w ziemi | | |
| | | | |
|_________________|___________________|___________________|___________________|
| LATO |
| |
|_____________________________________________________________________________|
|- pielgrzymka do |- sobótka - odpust |- kobiety piorą w | |
|Częstochowy |w kościele |rzece | |
| | | | |
| |- przygotowanie do |- żniwa | |
| |żniw | | |
| | |- pieczenie chleba | |
| | |na powierzchni | |
| | | | |
|_________________|___________________|___________________|___________________|



















Obraz społeczności wiejskiej - przynależność do różnych warstw pod wzg.:

pokoleniowym

- starsze pokolenie - Boryna, Bylica, Dominikowa - są seniorami, przychodzi się
do nich po radę, jednak muszą troszczyć się o własne interesy, mają wiele
problemów wynikających raczej ze swego stanu posiadania

- młode pokolenie - Antek, Hanka, Szymek - wkraczają dopiero w życie wsi, muszą
wiele rzeczy zacząć od początku, niektórzy na początku nie mają nic, inni
odziedziczyli gospodarkę po rodzicach.

- dzieci - te z rodzin biednych muszą ciężko pracować na życie, przymierają
głodem, bogatsi mogą spędzać czas na zabawach



majątkowym

- bogaci - Boryna, wójt, młynarz, kowal


* średniozamożni - Dominikowa, Kłębowie, Balcerkowie, Paczesiowie, Grzelowie,
Płoszka`

- chłopi - Bylica, Wachnik, Gabas



- biedota - Kuba, Witek, Agata, Jagustynka, Kobusowie,
Kozłowie





zawodowym

- społeczność wiejska to głównie chłopi uprawiający ziemię. Nie obdarowują oni
dużym szacunkiem wykonawców innych zawodów (np. młynarz), uważają się od niego
lepsi, gdyż mają ziemię

- młynarz

- kowal

- służba wiejska, bezrolni i komornicy

- ksiądz

- ...



Konflikty między ludźmi

- ziemia oraz pragnienie jej posiadania jest głównym powodem konfliktów na wsi
(Antek i Boryna, Szymek i matka, Bartek i jego zięć)

- walka o ziemię jest bardzo brutalna. Antek myśli nawet o zabiciu ojca, lecz
powstrzymuje się.

- konflikt wsi z dworem o serwituty, prawo do korzystania z dworskich łąk,
lasów, pastwisk.

- konflikt z Niemcami, którzy chcieli zamieszkać w okolicy



Problemy wsi

- duże różnice majątkowe między mieszkańcami

- brak oświaty(wojna o polską szkołę)



- brak ziemi

- brak nowoczesnej techniki uprawy roli

- mała świadomość społeczna

- koloniści niemieccy





Przemiany świadomości warstwy chłopskiej i ich przejawy

- wzrost świadomości społecznej - walka o las

- wzrost świadomości narodowej - walka z kolonistami niemieckimi

- pojawienie się myśli o emigracji zarobkowej.









Motyw powstania styczniowego i sprawy narodowej w powieści

Mimo świadomego zacierania informacji o czasie opisywanych wydarzeń jeden z
wątków pozwala przypuszczać, że akcja Chłopów dzieje się w jakiś czas po
powstaniu styczniowym. Uczestnikiem był stryjeczny brat dziedzica i Kuba Socha,
towarzysz jego bojów powstańczych.

Innym motywem narodowym w powieści jest sprawa oświaty. Podburzeni przez Rocha
chłopi z Antkiem na czele domagają się polskiej szkoły. Jednak obawa przed
władzą sprawiła, że nic nie wywalczyli.



Dramaty ludzkie w Chłopach.

Magda -

wyrzucona od organistów rodzi dziecko na mrozie, ono umiera, a ona zastaje
pozbawiona godności

Witek -

sierota z Warszawy, bity mieszka w stajni, śpi pod kożuchem. Brakuje mu osób
bliskich, ratuje przyjaźń z Kubą. Ksiądz zabiera mu bociana.

Tereska -

związana z Mateuszem po powrocie męża uzyskuje od niego przebaczenie.

Bartek zza wody

- zrzeka się ziemi na rzecz córki i zięcia, potem zięć go pobił kijem

Bylica

- ojciec Hanki, głodny pozbawiony opieki córek, w czasie wichury zawalił mu
się dom, pod którego ruinami zginął pies.

Weronika

- biedna córka Bylicy, bezdomna ma na utrzymaniu ojca



Synowie Dominikowej

- są uzależnieni od matki, dbają o dom

Szymek -

matka nie daje mu gruntu, sam buduje dom, kupuje ziemię, matka nie wyraża
zgody na ślub z Nastką

Jagna

- odczuwa brak miłości

Agata

- kołdra którą sobie przygotowała do śmierci została zniszczona

Hanka

- Antek kocha Jagnę

Antek -

zabił Borowego, widzi ślub swojego ojca z Jagną - jego ukochaną

Kuba

- nie chce poddać się leczeniu nogi i umiera



Jednostka i gromada

Relacje jednostka - grupa

*** grupa niszczy jednostkę

*** Antek "z gromadą jestem, z gromadą trzymam"

samotny

jest mu źle

potrzeba akceptacji

Jednostki nieakceptowane

*** Jagna - wyrzucona poza wieś, poniżona, zazdrość o jej urodę. Jednak
podrywając Jaśka naruszyła świętość. Jej inność wzbudziła agresję społeczności.
Jagna została odrzucona przez grupę, jak wszystkie słabe, inne jednostki.



Poszczególni bohaterowie są zdeterminowani swoim środowiskiem, ograniczeni i
naznaczeni wytworzonymi przez wiele lat prawami, zwyczajami i obrzędami















Ludzie starzy, biedni, wydziedziczeni na wsi i ich los

- ubodzy chłopi

- Bylica, Wachnik, Gabas; żyją w nędzy, zatrudniając się sezonowo u bogatych
chłopów.

- biedota

- służba wiejska, bezrolni i komornicy - Kuba, Witek, Agata, Jagustynka,
Kobusowie, Kozłowie; bezrolni są w najgorszej sytuacji materialnej na wsi i
pracują również sezonowo na tzw. "odrobku"; w porównaniu z nimi służba wiejska,
bytująca na marginesie egzystencji, jest o tyle lepszym położeniu, że ma
zapewniony dach nad głową, względny przydzionek i posiłki, nie przymiera głodem
i nie odczuwa przednówka ani okresów bez pracy. Natomiast w hierarchii
społeczno - towarzyskiej parobcy stoją najniżej, są całkowicie wyłączeni z
bezpośredniego wpływu na życie gromady.

- stosunek gospodarza do służby - Boryna źle traktuje parobków, mało im płaci,
bije, wyzyskuje

- bogaci gardzą biednymi, uważają ich za coś gorszego od siebie

- w kościele bogaci zajmują pierwsze ławy, a biedni stoją w tyle

- na weselu Boryny nie było przedstawicieli biedoty wiejskiej

- pomoc sąsiedzka jaka nadchodzi, gdy lipeccy chłopi są w więzieniu,
przeznaczona jest jedynie dla bogatych

- jedynymi momentami kiedy wieś łączy się w jedność była walka o las, walka z
kolonistami niemieckimi i samosąd na Jagnie.



Naturalizm, impresjonizm i symbolizm w powieści



Naturalizm

:

- Reymont wyraźnie podkreśla biologiczny aspekt życia

- związek swoich bohaterów z ziemią i przyrodą

- podporządkowuje wszystkie czynności rytmowi zmian w przyrodzie



Symbolizm :


* praca jako podstawowa wartość i dobro człowieka - symbolizuje to Antek
opuszczając Jagnę i idąc na żniwa.
* porównanie Jagny do ziemi (Jagna jest "czysta")





Impresjonizm :

- wspaniałe opisy Reymonta (przyroda, stroje, wieś)



Narracja w Chłopach

Narrator w trzech osobach

1. Stylizator młodopolski - poetyckie opisy przyrody

2. Wsiowy gaduła - przedstawia wydarzenia wsi z pkt. widzenia gromady

3. Rzeczowy realista - Obiektywnie ocenia zdarzenia.













Stylizacja gwarowa w Chłopach

Autor na wielką skalę zastosował gwarę, u poprzedników stosowaną jedynie w
dialogach. Używał jej w całej powieści, a więc również w opisach, z tym jednak,
że urównorzędnił ją z językiem literackim, tworząc z obydwu składników język
swój własny, jednakowo przydatny w opisach przyrody, jak i w zwykłym
opowiadaniu, jak wreszcie w częściach dialogowych. W dialogach zachował
niezwykłą wyrazistość i jędrność gwary potocznej z jej naturalną metaforyką.

Gwara obejmuje słownictwo, fonetykę, składnię i frazeologię. Jest to gwara z
okolic Łowicza.

Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Twój może być pierwszy!
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0128 sekund.