Średniowiecze: Zagadnienia ogólne.

Dodał: ~gość
Data dodania: 03 września 2001
Średnia ocen: 2,9
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


Geneza nazwy:



Ludzie średniowiecza nie określili epoki nazwy, w której żyli. Zrobili to
twórcy renesansu wprowadzając nazwę średniowiecza (tj. wieków średnich - łac.
media tempora). Określenie to było wyrazem lekceważenia podejścia do tej epoki
jako bezpłodnej, mrocznej, ciemnej. Zarzucano jej zniekształcenie, odejście od
kultury duchowej. Rehabilitacja tego okresu nastąpiła dopiero w wieku XVIII.
Nazwa epoki jednak pozostała.



______________________
|Czas trwania epoki dla|
| |
|______________________|
|Polski|X - XV w. |
| | |
|______|_______________|
|Europy|IV/V - XV w. |
| | |
|______|_______________|





_____________________________________________________________________________
|Daty umowne |
| |
|_____________________________________________________________________________|
|Początku epoki |końca epoki |
| | |
|_____________________________________|_______________________________________|
|476 r. - upadek cesarstwa zachodniego|1450 r. - wynalezienie druku przez Jana|
|i podbicie Rzymu przez plemiona |Gutenberga |
|germańskie | |
| |1453 r. - upadek Konstantynopola |
| | |
| |1492 r. - odkrycie Ameryki przez |
| |Krzysztofa Kolumba |
| | |
|_____________________________________|_______________________________________|





Okresy średniowiecza:

- koniec X - XIII wiek - okres adoptowania i kształtowania się wzorów kultury
łacińskiej, powstawania pierwszych utworów polskich, rozwoju stylu romańskiego
i początków gotyckiego;

- wiek XIV - stosunkowo ubogi w teksty, ale przynoszący wielkie zmiany w
rozwoju państwa i polskiej kultury gotyckiej;

- wiek XV - najbardziej bogaty w zabytki;



_____________________________________________________________________________
|Najważniejsze wydarzenia historyczne |
| |
|_____________________________________________________________________________|
|966 r. |Mieszko I (pierwszy historycznie poświadczony władca Polski) |
| |zdecydował się na przyjęcie chrztu Polski (za pośrednictwem czeskim).|
| |Chrzest miał: |
| | |
| | |
| |* zapewnić państwu miejsce wśród państw Europy chrześcijańskiej |
| |* zabezpieczyć państwo przed chrystianizacją |
| |* doprowadzić do wewnętrznego ujednolicenia |
| | |
|_______|_____________________________________________________________________|
|1000 r.|zjazd gnieźnieński, na którym był cesarz Otton III i Bolesław Chrobry|
| | |
|_______|_____________________________________________________________________|
|1025 r.|Bolesław Chrobry po uzyskaniu zgody papieża koronował się na |
| |pierwszego króla Polski |
| | |
|_______|_____________________________________________________________________|
|1364 r.|założenie Akademii Krakowskiej (jako 7 uniwersytet w Europie) |
| | |
|_______|_____________________________________________________________________|
|1410 r.|wielka wygrana z Krzyżakami pod Grunwaldem |
| | |
|_______|_____________________________________________________________________|







Przemiany społeczne i gospodarcze:

Polska kultura średniowieczna była kulturą drewna i takie budownictwo
przeważało do końca tej epoki. Polska ustępowała wyraźnie Zachodowi pod
względem rozwoju cywilizacyjno- kulturowego. Przed rozwinięciem się Akademii
Krakowskiej edukacji szukano za granicą. Brakowało w Polsce księgozbiorów,
środowisk literacko-naukowych, rozwiniętej instytucji mecenatu. Piśmiennictwo
miało charakter religijny. Przez długie lata literatura polska była literaturą
dwujęzyczną, natomiast średniowiecze to okres, w którym język polski pozostawał
w cieniu łaciny. Kościół był ośrodkiem, w którym rozwinęły się nauka, sztuka i
piśmiennictwo. Stało się to za sprawą jego dominującej roli.



Polska pierwszych Piastów:

W X i XI w. zdecydowaną większość ludności stanowili wolni chłopi, którzy
uprawiali własną ziemię. Możni stanowili raczej grupę nieliczną. Od XI w.
zaczęła rosnąć liczba feudałów świeckich i duchownych i co za tym idzie rosła
liczba ludzi od nich zależnych.

Podstawą utrzymania była uprawa roli i hodowla. Ludność żyła w rozproszeniu.
Wymiana handlowa była ograniczona, podobnie zresztą jak rzemiosło i transport.

W tym okresie pozycja kościoła była dość słaba. Wprawdzie w 1000 r. pojawiło
się arcybiskupstwo w Gnieźnie (+ 4 biskupstwa), to sieć kościelna była słaba, a
liczba duchowieństwa niewielka. Od XI w. zaczęto zakładać klasztory, a w jego
drugiej połowie własność kościelna usamodzielniła się. Biskupstwa
wykorzystywały dobra ziemskie i chłopa "ściągając" z niego daniny.



Polska dzielnicowa:

Od XI w. stopniowo wzrastało zaludnienie ziem polskich dzięki przyrostowi
naturalnemu i (od XIII w.) napływowi osadników z Niemiec. Przełom XII i XIII w.
to okres zmian w technice rolnej. Rozpowszechniło się użycie pługa, bron, a
także kosy. Owy wzrost liczby ludności i nowe techniki w rolnictwie umożliwiły
znaczne powiększenie obszaru ziemi uprawnej w Polsce. To z kolei doprowadziło
do kolonizacji (nowo wykorzystywanych terenów rolnych), która znacznie wpłynęła
na kształt osad polskich. W miejsce rozproszonych osiedli, powstały wsie
złożone z kilkunastu lub więcej gospodarstw, z regularnym układem pól.



Równolegle z rozwojem rolnictwa wzrastało znaczenie rzemiosła i handlu.
Pojawiły się targi (pełniące funkcje miejskie), które uzyskały odrębność prawną
miasta w XIII w. W ciągu XIII w. zreorganizowano ok. 100 miast.

W obliczu szybkiego rozwoju handlu brak Pomorza Gdańskiego był faktem nie
korzystnym (niemożność handlu na szlaku północ - południe). Miasta polskie
bogaciły się jednak handlując na szlaku Europa Zach. - M. Czarne. W mieście
pojawił się z czasem cech, czyli organizacja zrzeszająca rzemieślników z jednej
specjalności zawodowej.

Intensywna kolonizacja w XIII - XV w. spowodowała, że stworzona wówczas sieć
wsi i miast przetrwała w swoim zasadniczym kształcie aż do XIX w.

W tym okresie szczególną pozycję uzyskał kościół. Otrzymał on na początku XIII
w. własne sądownictwo, a obowiązek składania dziesięciny oraz nowa organizacja
majątków kościelnych wzmocniły jego pozycję majątkową. Reforma gregoriańska
dotarła do kościoła polskiego dopiero w końcu XII w.



Polska monarchia stanowa:

Był to okres podziału społeczeństwa polskiego na stany:





- duchowieństwo -





wykształciło się najwcześniej; był to stan silnie zróżnicowany społecznie i
majątkowo;

- rycerstwo-szlachta -

stan ten uformował się z możnowładztwa i rycerstwa; w XIV i początkach XV w.
nie był to jeszcze stan zamknięty;

- mieszczaństwo -

dzieliło się na patrycjat, pospólstwo i plebs; mieszkańcy miast mieli
zapewnioną całkowitą wolność osobistą; miasta głównie prowadziły politykę we
własnym interesie handlowym;

- chłopi - nie posiadali ziemi na własność, aczkolwiek przyznano im wolność
osobistą i prawo do dziedziczenia gospodarstw;

Każdy z wymienionych stanów posiadał własne sądownictwo. Jednak nie traktowało
ono winowajców jednakowo. Sytuacja jeszcze się pogorszyła, gdy szlachta
otrzymała przywilej nie stawiania się przed sądem innych stanów.



_____________________________________________________________________________
|Odkrycia naukowe, wynalazki techniczne |
| |
|_____________________________________________________________________________|
|1249 r.|początek górnictwa solnego w Polsce w związku z odkryciem pokładów |
| |soli w Bochni. W efekcie duży rozwój narzędzi pracy. Po raz pierwszy |
| |zastosowano metodę szybów głębinowych (za względu na wyczerpanie się |
| |zasobów powierzchniowych). |
| | |
|_______|_____________________________________________________________________|
|1272 r.|we Wrocławiu powstał pierwszy wodociąg |
| | |
|_______|_____________________________________________________________________|
|1410 r.|na rozkaz króla Władysława Jagiełły powstał pierwszy most pontonowy |
| |na Wiśle (którego użyto do transportu wojsk spieszących pod |
| |Grunwald). Jego budowniczym był mistrz Jarosław. |
| | |
|_______|_____________________________________________________________________|
|1474 r.|w Polsce wydano po raz pierwszy książkę drukiem |
| | |
|_______|_____________________________________________________________________|
|1490 r.|Wojciech z Brudzewa, profesor Akademii Krakowskiej, opracował tablice|
| |do obliczania położenia planet |
| | |
|_______|_____________________________________________________________________|





Poglądy filozoficzne i postawy:

Scholastyka

- kierunek filozoficzny dążący do rozumowego udowodnienia słuszności dogmatów
religijnych; wybitnymi przedstawicielami scholastyki byli Albert Wielki, Tomasz
z Akwinu (jego uczeń); złoty okres tej nauki przypadł na XIII wiek;

Augustynizm

- poglądy św. Augustyna, według którego jednostka rozważająca swoje miejsce w
świecie i czasie czuje się rozdarta wewnętrznie; pojawia się konflikt
cielesności i duchowości; św. Augustyn ujął swe poglądy w dziele "Wyznania";

Tomizm

- św. Tomasz (największy chrześcijański filozof), podobnie jak św. Augustyn,
rozważał nad miejscem człowieka w świecie; doszedł do wniosku, iż przeznaczony
człowiekowi szczebel hierarchii jest właściwy, celowo dlań przewidziany i
naturalny; filozofia tomizmu kładła nacisk na problemy etyki, która
stabilizowała ludzkie życie w społeczności ziemskiej;

Franciszkanizm

- zapoczątkował wielki ruch odnowy moralnej w świecie okrucieństwa; głosił
program wiary radosnej, prostej, płynącej z wszechogarniającej miłości do
świata i stworzenia; duchowym ojcem tego kierunku był św. Franciszek z Asyżu;





Typowe gatunki literackie:

- wierszowane legendy

- pieśni

- hymny

- kazania

- żywoty świętych

- kroniki kościelne



Prądy artystyczne i ich cechy:



Styl romański

(koniec X - koniec XIII w.) szerzył się głównie na południu Francji;
występował on w wielu odmianach. Dla polskiej wersji charakterystyczny jest
brak monumentalizmu, prostota rozwiązań konstrukcyjnych i zdobnictwo; styl
romański ogólnie lubował się w miękkich, pełnych łukach sklepień, a same
budowle wznoszone były z grubo ciosanych kamieni; główne zabytki tego stylu to:
katedra na Wawelu, kościół św. Andrzeja w Krakowie, katedra w Płocku, kolegiata
św. Marcina w Opatowie i inne;

Styl gotycki

(połowa XII - koniec XV w.) miał swoje zaczątki również we Francji; Cechował
się : lekkością i monumentalnością konstrukcji, ostrymi łukami, sklepieniami
krzyżowo-żebrowymi, wysokimi oknami z kolorowymi witrażami, harmonijnymi
połączeniami elementów zdobniczych; do gotyckich zabytków polskich zaliczamy:
kościół Mariacki w Krakowie, katedry w Gdańsku i Wrocławiu, Ratusz i Barbakan w
Krakowie i inne; w tym stylu tworzył Wit Stwosz.

Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

pandusia007 05 listopada 2007, z IP: 83.20.229.103     Zgłoś komentarz do skasowania
świetna praca:).Szkoda tylko,że o samej Polsce,przydałoby się dodać co nieco, ale ogółem praca dobra;]
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0073 sekund.