Powtórzenie treści “Mitologii” J. Parandowskiego.

Dodał: ~gość
Data dodania: 06 września 2001
Średnia ocen: 4,8
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat



a. Bogowie:


* Zeus (Dzeus; Jowisz w Rzymie): -
* najwyższy Bóg; pan błyskawic i piorunów; potem też opiekun praw;


* Hera (Junona w Rzymie): -
* żona Zeusa; Zeus ulega jej często, ale nie zawsze. Gdy mu brakuje
cierpliwości daje jej odczuć swoją wyższość w sposób nieco gwałtowny. Raz
związał ją złotym łańcuchem i powiesił za ręce u szczytu Olimpu, a dla
większej męczarni do nóg przywiązał jej dwa ciężkie kowadła. Wrażliwa na
wszystko co mówiono o jej urodzie. Patronka niewiast. Do nie modliły się
panny w dniu ślubu, opiekuje się macierzyństwem i niesie pociechę wdowom.


* Posejdon (Neptun w Rzymie):
* - brat Zeusa i Hadesa; jego żona to Amfitryta; Posejdon wie wszystko co się
dzieje w morzu, podlegały jego władzy też wyspy, nadbrzeża i przystanie;
trzęsienia ziemi to objawy jego gniewu; we wszystkich większych i mniejszych
miastach przybrzeżnych miał swoje kaplice; w ofierze składano mu białego
konia lub delfina.






* Hades (Pluton):
* - rządzi Hadesem (Orcusem), krainą umarłych; rzadko pojawia się na ziemi, a
jeśli nawet to jest niewidzialny; na ofiarę: czarny baran; jego żona to
Persefona (= Kora, Prozerpina), córka Demeter; pilnuje go Cerber (Kerberos)i
Erynie;






* Demeter (Ceres):
* - " gleba-matka"; bóstwo dobroczynne, opiekuje się osadami rolników, ich
życiem i obyczajami; jej imienia wzywano przy zawieraniu układów, a urzędnicy
i sędziowie składali przysięgę Demeter, iż przestrzegać będą praw pisanych i
zwyczajowych; atrybutami jej i Kory są kłosy i maki, narcyz i owoc granatu;
składano im w ofierze krowę lub maciorę;






* Dionizos (Bachus):
* - syn Zeusa i Semele; wychowywany przez nimfy góry Nysy; jako pacholę brał
udział w wojnie z gigantami (jako lew); jako pierwszy z bogów mieszkał na
ziemi, stawiając ją nad Olimp; dobry i łagodny; nie boją się go zwierzęta;
dobroczynny duch wina, dusza wszystkiego co żyje; śpi w zimie, budzi się na
wiosnę; pod jego wezwaniem odbywały się w Atenach: Małe_Dionizje(jesień-
święto winobrania), Lenaje(styczeń- święto wytłaczania wina), Antesterie
(koniec lutego- święto otwierania beczek z młodym winem), Wielkie_Dionizje
(koniec marca, początek kwietnia; najbardziej okazałe);






* Afrodyta (Wenus):
* - nie miała ani ojca, ani matki, wyłoniła się po prostu z piany morskiej,
niedaleko Cypru; nosi na sobie cudowną przepaskę, dzięki której szybko
podbija serca innych bogów; zostaje boginią miłości; jej największa miłość to
Adonis (zabity przez dzika; na prośbę Afrodyty spędza 6 mieś. przy jej boku,
a pozostałe 6 w Hadesie; dzięki niej ożywa Galatea, ukochana Pigmaliona (ten
wyrzeźbił ją w kamieniu, potem zakochał się w niej);






* Eros (Amor):
* - syn i nieodłączny towarzysz Afrodyty; najmłodszy z bogów, który nie miał
czasu wyrosnąć i dojrzeć, pozostał na zawsze małym i psotnym łobuzem; jego
miłość to Psyche (królewna, która była tak piękna, że poddani modlili się do
niej; Eros miał w jej sercu obudzić miłość do najszkaradniejszego potwora,
jaki się znajdzie na ziemi, niestety sam się w niej zakochał; dał jej piękny
pałac; przychodził do niej nocą i upominał, aby nigdy nie starała się
dowiedzieć, kim on jest; Psyche, pod wpływem sióstr, złamała zakaz; Eros
odszedł, a Afrodyta zesłała na nią ból i mękę; Zeus ulitował się nad nią i
Erosem);






* Tanatos:
* - syn Nocy; złotym nożem przecina konającemu pukiel włosów i w ten sposób na
zawsze odrywa człowieka od ziemi; świątynię miał w Sparcie; starano się nie
wypowiadać jego imienia;






* Ares (Mars):
* - syn Zeusa i Hery; jako dziecko nie objawiał żadnych zdolności, więc oddano
go na wychowanie jednemu z tytanów, który zresztą też niewiele umiał, wyrobił
mu silne muskuły i wpoił przekonanie, że najpiękniejszym zajęciem jest wojna;
przez niego ludzie poznali co to wojna; gdy wybuchł bunt gigantów i wszyscy
bogowie zostali powołani pod broń, Ares niczego nie dokonał;






* Artemida (Diana):
* - siostra bliźniaczka Apollina; królowa lasów; bogini płodności i śmierci;
modlono się do niej o zdrowie, o ochronę przed złodziejami;






* Apollo:-
* syn Zeusa i Latony; najpiękniejszy z bogów, z darem wiecznej młodości; bóg
wyroczni i wróżb; patron wieszczów, śpiewaków, poetów; mistrz gry na cytrze
(zawody z Marsjasem - Apollo wygrywa, a Marsjasa przywiązuje do drzewa i
żywcem obdziera ze skóry); chętnie przebywa na ziemi; uważał się za
niedoścignionego łucznika (szydził z Erosa - ten mści się na nim - strzała
miłości dla Apolla i nienawiści dla Dafne; Apollo kocha Dafne, ta przed nim
ucieka; gdy już miał ją złapać ta zwróciła się do matki Ziemi, która ją
natychmiast zmieniła w drzewo laurowe); zwierzchnik muz, dziewięciu córek
Zeusa i Mnemosyne (Pamięć): 1.) Kalliope (Pięknolica) - muza pieśni
bohaterskiej (rylec + tabliczka do pisania) 2.) Klio (Głosząca sławę) -
historia (pergamin) 3.)Euterpe (Radosna) - patronka liryki (gra na flecie)
4.) Taleja (Rozkoszna ) -muza komedii (maska komiczna) 5.) Melpomene
(Śpiewająca) - muza tragedii (smutna maska) 6.) Terpsychora (Kochająca
taniec) - taniec (lira w ręku) 7.) Erato (Umiłowana) - muza pieśni miłosnych
(cytra) 8.) Polihymnia - natchnienie dla piszących hymny i pieśni pobożne
(zasłona) 9.) Urania (Niebiańska) - gwiaździarstwo (globus astralny);


* Hermes (Merkury):
* - syn Zeusa i Mai; zawsze ma przy sobie KADUCEUSZ (laska z leszczyny, którą
dostał od Apolla za cytrę ze skorupy żółwia; laska miała właściwość godzenia
nieprzyjaciół i uśmierzania sporów, gdy Hermes rzucił ją między dwa walczące
węże, te przestały się gryźć i zgodnie oplotły się wokół laski, nachylając do
siebie głowy); bóg złodziei (Aresowi - miecz, Posejdonowi - trójząb,
Afrodycie - przepaskę na biodra, Hefajstosowi - obcęgi); goniec; wynalazca
ćwiczeń gimnastycznych;






* Hefajstos (Wulkan):
* - najpracowitszy z bogów; kuje pioruny dla Zeusa, naprawia rydwan Słońca,
....; syn Zeusa i Hery; jego żona to Afrodyta, co Hefajstos uważa za kpinę ze
swojej brzydoty;






* Atena-Partenos (Minerwa):
* - wyskoczyła z głowy Zeusa; bóstwo mądrości; surowa i niedostępna dziewica;
zamiłowanie do wojny; pięknie tka - pierwszeństwo na Olimpie (na ziemi staje
do zawodów z Arachne i przegrywa, drze pracę dziewczyny, ta wiesza się z
rozpaczy; Atena poznaje swój błąd, wraca życie A. I zamienia ją w pająka);






* RESZTA:







o Nimfy
o : istoty pośrednie między bogiem, a
człowiekiem; mieszkały w źródłach
albo grotach; wodne = najady,
górskie = oready, łąki wilgotne =
lejmoniady, lasy = driady, drzewa =
hamadriady; (Narcyz - wszystkie się
w nim kochały);
o Muzy
o : *patrz Apollo
o Bogowie
o :














o Charyty
(Gracje):-
o boginie
wdzięku;
o Helios (Sol):-
o słońce; jego
syn to Faeton,
ten co zginął
jadąc rydwanem
ojca;
o Eos (Aurora):-
o jutrzenka;
o Selene (Luna):-
o księżyc;
o Iris:-
o pokojówka Hery;
lata szybciej
od Hermesa;
o Wiatry :
Boreasz, Notos,
Zefir, Euros;
o Hestia (Westa):
-
o siostra Zeusa i
Hery; opiekunka
ogniska
domowego;
















o Asklepios
(Eskulap):-
o syn Apollina i
nimfy Koronis;
uczył go
Chejron; bóg-
lekarz;









a. Postaci:


* Odyseusz:-
* gdy wybucha wojna trojańska rodzi się mu syn. Opuszcza Penelopę i Telemacha,
obiecuje jak najszybciej wrócić. Po zakończeniu wojny wraca do domu (liczy,
że zajmie mu to niecałe 2-a tyg.). Tymczasem na morzu burza. Po naprawieniu
statku przepływają całe Morze Egejskie, zrywa się wiatr i znosi ich do kraju
LOTOFAGÓW. Zamiast zboża rosną tam lotosy. Kilku towarzyszy Odysa zjada parę
lotosów i nie chcą wracać do domu, chcą zostać. Potem żeglują po Morzu
Sycylijskim. Przybijają do wyspy, gdzie mieszkają cyklopy. Odys chce poznać
wyspę i jej mieszkańców. Znajduje, wraz z towarzyszami, pieczarę CYKLOPA
POLIFEMA, syna Posejdona. Tam czekają na niego, aby go poznać. Gdy nadchodzi,
Odys mówi mu, że nazywa się Nikt, ale cyklop nie słucha go, tylko porywa
dwóch z jego towarzyszy i rozszarpuje ich. Na śniadanie zjada następnych
dwóch. Odysowi obiecuje, że zje go na końcu. Odys upija olbrzyma i gdy ten
jest nieprzytomny wypala mu oko. Polifem ślepy. Odys i towarzysze uciekają z
jego pieczary przywiązani pod brzuchami baranów. Cyklop wzywa na pomoc
znajomych, ci myślą, że oszalał, bo na pytanie, kto mu wypalił oko krzyczy :
"Nikt, Nikt". Inne cyklopy odchodzą do swoich domów. Tymczasem Odys jest już
na okręcie. Nieopatrznie, gdy odpływał od brzegu, pewny wygranej, krzyknął
Polifemowi swoje imię. Ten prosi swojego ojca, Posejdona, aby Odys długo
tułał się po świecie, zanim wróci do domu. Ojciec spełnia jego prośbę.
Odyseusz, po tyg. podróży dociera do kraju LAJSTRYGONÓW. Ci niszczą okręty
(11). Ocalał tylko okręt Odysa. Ucieczka. Statek dociera do wyspy,
zamieszkanej przez uroczą czarodziejkę KIRKE. Zostaje u niej przez rok. Ta
wyjawia mu gdzie ma dalej płynąć: zachód, tam gdzie wejście do podziemia,
wywołać duszę wróżbity TEREZJASZA. Ten daje mu wskazówki. Odys musi znaleźć
taki lud, co nie zna morza. Gdy spotka człowieka, który widząc go z wiosłem
na ramieniu, stwierdzi, że niesie łopatę do przesiewania zboża, to ma wbić
wiosło w ziemię, złożyć ofiarę Posejdonowi i wrócić do domu. Po drodze ma
przygody z SYRENAMI (te, co wabiły swoim śpiewem - każe się przywiązać do
masztu, a załodze zalepia uszy woskiem), ze SKYLLĄ i CHARYBDĄ. Potem
dopływają do wysp BOGA SŁOŃCA. Tam zabijają najlepsze woły boga. Ten zabija
ich, żyje tylko Odys, który sprzeciwiał się zatrzymywaniu się na wyspie.
Rozbitka znajduje NIMFA KALIPSO. Zakochuje się w nim. Odys zostaje tam przez
osiem lat. Potem z nakazu Zeusa, Kalipso pozwala mu odpłynąć. Dociera do
SCHERII, wyspy FEAKÓW. Ci pomagają mu wrócić do domu. W domu musi się w
tajemnicy dostać do domu, aby nie dopadli go zalotnicy jego żony (Penelopy).
Pomaga mu Atena. Przemienia go w starca. Nikt go nie poznaje. W domu
przemienia się w siebie i wycina zalotników.






* Penelopa:
* - żona Odysa; wzór wierności małżeńskiej; gdy Odysa przez 10 lat nie było w
domu, ona czekała; miała wielu zalotników; powiedziała, że dopiero wtedy
wyjdzie ponownie za mąż, gdy skończy tkać (w dzień tkała, w nocy pruła);






* Jazon i Medea:
* - Jazon to ten od wyprawy argonautów; jego ojciec, Ajzon, był królem Jolkos,
został zrzucony z niego przez, jego brata, Peliasa, w dniu urodzin Jazona;
chłopak został oddany pod opiekę Chejrona; w wieku 20 lat wraca do rodzinnego
miasta - tam rządzi Pelias; król boi się Jazona, przez starą przepowiednię
(że zabije go młody chłopak, który wejdzie do miasta w jednym sandale; tak
wchodzi Jazon), wysyła go po ZŁOTE_RUNO ( jest to sierść baranka, który
uniósł Hellę i Fryksosa z Orchomenos; dziewczyna ginie po drodze, chłopak
szczęśliwie dociera do Kolchidy; baranek starzeje się, prosi w końcu
Fryksosa, aby go zabił, ten składa go w ofierze Zeusowi; król Kolchidy
umieszcza runo baranka na dębie, w świętym gaju Aresa - pod opieką smoka;
fraz. : cel trudny do osiągnięcia); Jazon buduje statek - Argo (=szybki),
zostaje jego dowódcą; po dopłynięciu do Kolchidy, udają się do króla Ajetesa,
ten stawia Jazonowi warunki, które ten ma wypełnić zanim zabierze runo; ma za
pomocą daru Hefajstosa - dwóch byków ziejących ogniem, zaorać Pole Aresa,
zasiać na nim smocze zęby i pokonać rycerzy, którzy się z nich narodzą;
pomaga mu w tym Medea, córka Ajetesa; ta daje mu balsam, dzięki któremu
ogniste byki nie mogą go zranić, z rycerzami radzi sobie we własnym zakresie
- rzuca w nich kamieniem, a ci wycinają się wzajemnie; zostaje tylko smok;
Medea usypia go;Jazon i Medea opuszczają miasto ( z runem); na statku, aby
opóźnić pościg, Medea zabija swojego młodszego brata (porwała go z pałacu), a
jego porąbane na kawałki ciało rzuca do morza; w domu Jazon jest uważany za
bohatera; Medea za pomocą swoich "czarów" uzdrawia i odmładza ojca Jazona,
Ajzona; córki Peliasa chcą aby też pomogła ich ojcu, Medea mści się za Jazona
i powoduje, że córki zabijają ojca; małżonkowie muszą uciekać z miasta;
wyjeżdżają do Koryntu, tam Jazon poznaje Kreuzę, zakochuje się i chce się z
nią ożenić, stwierdza, że ślub z Medeą jest nieważny; Medea zabija rywalkę
zatrutą szatą i ucieka, zabijając przed tym swoje dzieci; później Jazon i
Medea spotykają się i godzą, mieszkają w Kolchidzie;






* Herakles (Herkules) + Dejanira:-
* syn Zeusa i Alkmeny; Hera nienawidzi go; Jako 10- mieś. dziecko pokazuje swą
nadludzką siłę (wtedy, gdy Hera wysyła dwa potworne węże, aby zabiły
Herkulesa); mając 18 lat zabija lwa i robi sobie z jego skóry odzienie;
Hermes daje mu miecz, Apollo strzały, Hefajstos kołczan, a Atena pancerz;
sam, z drzewa oliwnego robi maczugę; gdy wybucha wojna, pomaga królowi Teb,
ten z wdzięczności daje mu swoją córkę za żonę; pewnego dnia dopada go
szaleństwo - morduje żonę i dzieci, aby odpokutować dostaje 12-e prac w
służbie króla Myken (1.przynieść lwa z Nemei 2.zabić hydrę lernejską
3.sprowadzić łanię ceryntyjską, ulubienicę Artemidy 4. zabić dzika z Erymantu
5. oczyścić stajnię Augiasza 6. zabić ptaki (dzioby z żelaza, ostre pióra) 7.
sprowadzić olbrzymiego byka z Krety 8. klacze króla Diomedesa 9. zabrać pas
królowej Amazonek - Hipolicie 10. sprowadzić woły Gerionesa 11. przynieść
złote jabłka z ogrodu bogów 12. sprowadzić Cerbera z piekła ); po wypełnieniu
pokuty, Herkules chce się ponownie ożenić - jego wybranka to Dejanira; raz
porywa ją centaur Nessos, Herkules zabija go, lecz ten przed śmiercią mówi
Dejanirze, aby zachowała flakonik z jego krwią, jako niezawodny środek na
wieczną miłość ukochanego do niej; w domu Dejanira pierze koszulę Herkulesa w
krwi Nessosa; Herkules płonie żywcem, tuż przed śmiercią, Zeus zabiera go na
Olimp i czyni nieśmiertelnym, Hera daje mu swoją córkę za żonę (Hebe);






* Tezeusz + Ariadna:
* - syn Egeusza i Ajtry; ojciec opuszcza jego matkę, zostawia jej miecz i
sandały, które ukrywa pod ogromnym głazem, gdy Tezeusz urośnie ma wziąć te
rzeczy i przybyć do ojca; w drodze spotyka Prokrustesa - tam ŁOŻE_PROKRUSTESA
(jeśli łoże za krótkie- obcinamy nóżki, jeśli za długie- wyciągamy w stawach;
fraz.:); przychodzi do Aten - Ajgeus poznaje syna; gdy przypływa statek z
Krety, od króla Minosa, z żądaniem haraczu (7 dziewcząt i 7 chłopców),
Tezeusz wyrusza, aby zabić Minotaura (potwór o byczej głowie); przed wyjazdem
ojciec daje mu czarny (jeśli zginie) i czerwony żagiel; na Krecie zakochuje
się w nim Ariadna i pomaga przejść LABIRYNT (wiele pokoi, przejść i sieni,
jak ktoś tam wlezie, to nie wylezie; zbudował Dedal, na polecenie Minosa, dla
Minotaura) dając mu tzw. NIĆ_ARIADNY ; Tezeusz przywiązuje początek nici u
wejścia do labiryntu, zabija Minotaura i dzięki nici udaje mu się wydostać;
potem odpływa wraz z Ariadną statkiem; po drodze porzuca ją na wyspie Naksos
(tam znajduje ją Dionizos i poślubia ); w drodze do Aten, Tezeusz zapomina
zmienić żagiel na czerwony i jego ojciec z żalu rzuca się do morza; król;






* Achilles:-
* syn Peleusa i Tetydy; gdy był mały matka chciała, aby był nieśmiertelny,
zanurzyła go, trzymając jedną ręką za piętę w wodach Styksu (stąd PIĘTA
ACHILLESA; fraz. słaby punkt) od niego zależał sukces wyprawy na Troję,
wiedząc to jego matka przebrała do za dziewczynę i ukryła na dworze
Likomedesa, wśród córek królewskich; odnalazł go Odys; przebrał się za
wędrownego kupca, podstępem odróżnił Achillesa od córek (miecz) i opowiedział
mu o wyprawie na troję, ten stwierdził, że będzie walczyć; ginie ugodzony
strzała Parysa w piętę;






* Hektor:-
* bohater trojański; ten co zabija Patroklosa, najlepszego przyjaciela
Achillesa i zabiera jego zbroję; w brutalny sposób zabija go Achilles;






* Parys + Helena:-
* winni wojny trojańskiej; na weselu Peleusa i Tetydy pojawiła się Eris, bogini
niezgody, mszcząc się za to, że nie została zaproszona, rzuciła na stół
jabłko z napisem: "Dla najpiękniejszej". O to miano ubiegały się trzy
boginie: Hera, Afrodyta, Atena. Rozsądzić spór miał Parys (syn króla Troi
Priama i Hekabe=Hekube - na kilka dni przed urodzeniem Parysa śniło się jej,
że urodziła płonącą żagiew, od której spłonęło całe miasto, dlatego dziecko
zostało oddane pasterzom, aby je porzucili, ci wzruszyli się, gdy zobaczyli,
że noworodka karmi niedźwiedzica i zabrali chłopca do domu; tam pasie trzody
i tam znalazł go Hermes, aby sądził boginie); te starały się go przekupić
(Hera - bogactwo, Atena - mądrość, Afrodyta - miłość Heleny); wybiera
Afrodytę; potem publiczne igrzyska w Troi, rodzice poznają go, zapominają o
złej wróżbie; wtedy rusza na dwór lacedemoński, król Menelaos żałuje, że
młodzieniec tak szybko wyjeżdża, tymczasem ten porywa mu żonę, Helenę
(siostra Kastora i Polideukesa i Klitajmestry; wykluła się z jajka;
najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Ledy ) i odjeżdża z nią do Troi;
potem wojna Parys ginie, a Helena wraca do męża;






* Dedal + Ikar:-
* Dedal to artysta i wynalazca (świder, grundwaga) , mistrz we wszystkich
sztukach, jego posągi sprawiały wrażenie poruszających się; prowadził budowę
labiryntu na Krecie; król pokochał go tak bardzo, że nie chciał mu zezwolić
na opuszczenie Krety; Dedal wymyśla sposób ucieczki; sporządza z ptasich piór
i wosku skrzydła dla siebie i swojego syna Ikara; ojciec nakazuje synowi
lecieć nie za wysoko, aby wosk się nie roztopił i nie za nisko, aby skrzydła
nie nasiąkły wilgocią; Ikar poleciał za wysoko - roztrzaskuje się na wyspie,
nazwanej potem Ikarią, a morze wokół niej Morzem Ikaryjskim; Dedal do końca
życia mieszka na Sycylii;




* Prometeusz +Pandora:-
* ten, który ulepił człowieka z gliny pomieszanej z łzami, duszę dał mu z
ognia niebieskiego; człowiek był zbyt słaby by bronić się przed zwierzętami -
Prometeusz ukradł dla niego z Olimpu ogień, który je odstraszał, nauczył też
człowieka posługiwać się ogniem; Zeus się wkurzył - kazał Hefajstosowi
stworzyć kobietę przecudnej urody; Atena nauczyła ją robót niewieścich,
Afrodyta dała jej wdzięk, Hermes pochlebczy charakter i dar wymowy; na imię
jej dano Pandora -dano jej też szczelnie zamkniętą puszkę w posagu; stawiają
ją na progu domu Prometeusza -ten ją odprawią, lecz jego przygłupi brat żeni
się z nią, a potem nie słuchając rad, uległ Pandorze i otworzył puszkę; na
świat wyleciały wtedy smutki, choroby, troski i nędze; Prometeusz chciał się
odwdzięczyć Zeusowi: zabił kiedyś wołu i podzielił go na dwie części: mięso +
skóra i kości + tłuszcz, potem powiedział Zeusowi, aby ten wybrał jedną
część, która potem już zawsze będzie składana bogom; Zeus wybrał tłuszcz, gdy
stwierdził, że nie ma pod nim mięsa, nakazał przywiesić Prometeusza do skały
Kaukazu, co dzień zgłodniały orzeł miał mu wyjadać wątrobę, która wciąż
odrastała;






* Orfeusz + Eurydyka:
* - król-śpiewak Tracji, młody, piękny, grał tak, że wszystko co żyło zbierało
się wokół niego by słuchać jego pieśni; jego żona to Eurydyka, nimfa drzewna,
hamadriada; była tak piękna, że każdy kto ją zobaczył musiał się w niej
zakochać - to przytrafiło się Aristajosem, kiedy zobaczył ją w dolinie Tempe;
zaczął ją gonić, podczas ucieczki żmija ukąsiła Eurydykę i ta zmarła; Orfeusz
idzie po żonę do podziemia, rozczula Hadesa swoją muzyką i ten oddaje mu żonę
z zastrzeżeniem, że wychodząc żadne z nich nie obejrzy się za siebie (pilnuje
Hermes); Orfeusz ogląda się i traci ukochaną na zawsze; potem tuła się po
polach i rozszarpują go menady;






* Edyp+ Antygona:
* - syn Jokasty i Lajosa; jego ojcu przepowiedziano, że zabije go własny syn,
który potem ożeni się ze swoją matką, dlatego rodzice przekłuli niemowlakowi
pięty i porzucili go w górach; tak znaleźli go pasterze i zanieśli do
Koryntu, na wychowanie królowej, która nie mogła mieć dzieci; chłopak dostał
na imię Edyp (=człowiek o spuchniętych nogach); dowiaduje się o przepowiedni,
że zabije własnego ojca wyrusza z Koryntu myśląc, że król i królowa Koryntu
są jego rodzicami; po drodze spotyka wóz, nie chce zejść z drogi, bójka, pan
z powozu (jego ojciec) ginie; Edyp dociera do stolicy tam rozpanoszył się
Sfinks (twarz i piersi kobiety, reszta ciała lwa, skrzydła ptasie), który
dopiero wtedy opuści miasto, gdy ktoś odgadnie jego zagadkę ("Co to za
zwierzę, obdarzone głosem, które z rana chodzi na czworakach, w południe na
dwóch nogach, a wieczorem na trzech?"); zagadkę rozwiązuje Edyp (człowiek),
który za to dostaje rękę, wdowy po królu Teb, Jokasty (jego matki); Edyp
panuje; ma dwóch synów: Eteoklesa i Polinejkesa i dwie córki: Antygonę i
Ismenę; Teby nawiedzają klęski; posyłają po wieszcza - ten wyjawia, że król
Teb jest winien ojcobójstwa i kazirodztwa; Jokasta wiesza się, a Edyp wykłuwa
sobie oczy i idzie szukać miejsca na grób (prowadzą go córki), umiera w
miejscowości Kolonos; w Tebach zostają dwaj bracia, umawiają się, że będą
władali co drugi rok - pierwszy Eteokles; po roku nie chce zejść z tronu -
jego brat ukrywa się w Argos, tam żeni się z córką króla i namawia teścia na
wyprawę na Teby, ten godzi się; wygrywają Tebiańczycy - w walce giną obaj
bracia; Kreon zabrania chować ciało zdrajcy Polinejkesa; zakaz łamie
Antygona, za karę zostaje zamurowana żywcem w sklepionej piwnicy;






* Klitajmestra:-
* siostra Heleny; żona Agamemnona; po skończeniu się wojny trojańskiej jej mąż
wraca do domu; żona myślała, że nie żyje więc oddała swoją rękę Egistowi;
kochankowie planują uśmiercić Agamemnona -robią to razem, gdy ten się kąpie
(siekierami); córka i syn Agamemnona planują zemstę - Orestes zabija ojczyma
i matkę;






* Eneasz +Dydona:-
* widział jak padała Troja, wraz z ojcem i nieliczną grupką ludzi, udało mu się
uniknąć śmierci i uciec na okrętach; bogowie obiecują mu nową ojczyznę;
tułaczka +wiele przygód; przeżywa to samo co Odyseusz, gdy ten gości u króla
Alkinoosa, Edyp ląduje w Kartaginie, która jest rządzona przez fenicką
księżniczkę Dydonę; ta zakochuje się w Eneaszu za sprawą Wenery i Amora; Edyp
ucieka w nocy, a Dydona z rozpaczy przekuwa się mieczem; Eneasz odwiedza
podziemie; ląduje w miejscu, gdzie Tyber styka się z morzem- to ziemia
obiecana; tam mieszkają ludzie - ich król, oddaje swoją córkę Lawinię za żonę
Eneaszowi, przedtem wojna (nowa Iliada); po ślubie zakłada miasto Lawinium;
cztery lata później znika bez śladu - rządy przejmuje jego syn Askaniusz,
zwany Julusem (syn Dydony);


a. Motywy:


* labirynt
* :- patrz: Tezeusz;
* kaduceusz
* :- patrz: Eskulap;
* nektar
* :-wino olimpijskie o niewysłowionym zapachu;
* ambrozja
* :- pokarm bogów; rozkoszna słodycz rozpływająca się w ustach; daje moc ciału,
pogodę myślom i nieśmiertelność duszy;
* egida
* :- puklerz, którego nie przebije żaden pocisk; cudowna tarcza, którą Zeus
brał zawsze do bitwy, powstała ze skóry kozy Almatei (po jej śmierci);
* Azyl
* :- Asylum; gaj na Kapitolu, gdzie Romulus ustanowił prawo, że każdy, kto się
tam schroni, choćby popełnił najcięższą zbrodnię, będzie bezpieczny;
* złoty wiek
* :- pierwszy z czterech wieków ludzkości; za panowania Kronosa; rzeki płyną
mlekiem, z drzew sączy się miód, ziemia rodzi wszystko w obfitości (bez pracy
rolników); ludzie żyją jak niebianie, bez trosk, trudów i smutków, ciała ich
się nie starzeją; koniec po śmierci Kronosa; potem wiek srebrny, spiżowy i
żelazny; współcześnie - różne epoki w historii i kulturze, np. czasy Zygmunta
Augusta i Zygmunta Starego w Polsce, lata panowania Peryklesa w V w. p.n.e. w
Grecji;
* Arkadia
* :- miasto czczące Zeusa; nazwa od imienia, syna Kallisto, Arkasa; tam rodzi
się Hermes; w miejscu miasta Euandia, w Arkadii, został zbudowany Rzym;






a. Związki frazeologiczne:


* złote runo:-
* patrz - Jazon;
* męki Tantala:-
* łoże Prokustesa:-
* patrz - Jazon;
* nić Ariadny:-
* patrz - Jazon;
* róg obfitości:-
* ułamany róg kozy Almatei, który pobłogosławiony przez Zeusa, uzyskał cudowną
właściwość napełniania się tym, czego zapragnął jego posiadacz;
* pięta Achillesa:-
* patrz - Achilles;
* Syzyfowa praca:-
* jabłko niezgody:-
* patrz - wojna trojańska;
* puszka Pandory:-
* patrz - Pandora;
* paniczny strach:-
* strach, jaki szerzył grecki bożek Pan, jeśli ktoś zakłócił mu sjestę w upalne
popołudnie;


a. stworzenie świata, narodziny bogów i człowieka, pojawienie się zła, potop


* stworzenie świata +narodziny bogów:-
* patrz p.18; na początku był chaos; z niego powstali Uranos (Niebo) i Gaja
(Matka); z ich małżeństwa wychodzi lud tytanów (najstarszy Okeanos),
kiklopowie (=cyklopi) i hekatonchejrowie (sturęcy); Uranos nie zadowolony z
dzieci- zrzuca je do Tartaru; Gaja snuje spisek, przekonuje najmłodszego z
tytanów Kronosa (jeszcze nie zrzuconego do Tartaru); Kronos atakuje ojca,
rani go (z krwi powstają Erynie, boginie zemsty) i zrzuca z tronu; światem
rządzi wraz z Reą; nie uwolnił braci; połyka swoje dzieci, ponieważ Uranos
przepowiedział mu, że zginie z ręki swojego syna- tak połyka 5-oro dzieci,
szóste ratuje Rea; ten bachor to Zeus, Rea ukrywa go na ziemi u nimf
górskich; nimfy karmią go mlekiem kozy Almatei; Zeus dorósł; karze matce dać
Kronosowi środek na wymioty (zwraca: Hadesa, Posejdona, Herę, Demeter i
Hestię); potem wojna - Kronos z tytanami zajmuje góry Otrys, Zeus ze
sprzymierzeńcami Olimp; po 10 latach walki żadnych rezultatów - więc Zeus
uwalnia cyklopów i sturękich; zwycięstwo Zeusa; potem wojna z gigantami
synami Ziemi - wygrywają dzięki Herkulesowi (tylko nieśmiertelny może zabić
gigantów); potem Gaja płodzi Tyfona - zabija go Zeus;
* zło na ziemi:
* - patrz Pandora;
* potop:
* - patrz p. 18;


a. obraz świata zmarłych, przemiany pór roku, zjawiska astronomiczne:


* świat zmarłych:-
* w przedsionku do Hadesu tłoczą się: Smutek, Troski, Choroby, Starość, Trwoga,
Nędza, Praca, Śmierć, Wojna i Niezgoda; na dziedzińcu rośnie ogromny wiąz, w
którego gałęziach siedzą Sny i Marzenia, a pod którym leży sturęki olbrzym
Briareus; dalej zaczynają się błota i grzęzawiska Acherontu (rzeka boleści),
którego wody łączą się ze Styksem, który dziewięć razy opływa podziemie;
dusza, która chce się dostać do świata umarłych, musi zapłacić przewoźnikowi
- Charonowi, jednego obola, aby ten przewiózł go na drugi brzeg; na drugim
brzegu czeka Cerber (pies o trzech paszczach), którego trzeba przekupić
ciastkiem pieczonym na miodzie (nie atakuje wchodzących, tylko wychodzących);
potem czeka się na sąd (trzej królowie: Minos, Ajakos, Radamantys); potem
cienie na miejsce przeznaczenia;


* przemiany pór roku:
* - mit o Demeter i Korze; Persefona - na powierzchnię = wiosna; do piekła =
zima;






* zjawiska astronomiczne
* :-





o Mleczna Droga: Zeus przykłada małego Herkulesa do
piersi Hery - ta go odtrąca, z mleka powstaje Droga M.
o Wielka Niedźwiedzica: królewna z Arkadii, o imieniu
Kallisto; Artemida przyjęła ją do swego orszaku - ta
spotyka się z Zeusem; Artemida zamienia ją w
niedźwiedzicę; Zeus umieszcza ją na nieboskłonie;
o Mała Niedźwiedzica: Kynosura - jedna z piastunek Zeusa;
o Smok (konstelacja): na ziemi pilnował ogrodu Hesperyd,
póki nie zabił go Herakles; jego męka nie kończy się
nigdy - przy nim widać klęczącego olbrzyma;
o Panna: z nadejściem wielu żelaznego weszła na niebo;
o Kastor + Polideukes: bliźniaczy bracia, którzy tak się
kochali, że nawet po śmierci, chcieli być razem;
o Kasjopeja, obok jej córka Andromeda (ta którą miał
zjeść smok), dalej Perseusz (który biegnie na pomoc
Andromedzie);
o Pegaz: skrzydlaty koń;






e.)

* założenie Rzymu
* - Askaniusz założył siedzibę dynastii Eneasza w mieście Alba Longa. Ostatni
z królów, Prokaz, miał dwóch synów. Starszy Numitor objął władzę po ojcu.
Zazdrosny Amulius strącił brata z tronu, a córkę Numitora uczynił westalką.
Ta niespodziewanie powiła bliźnięta: Romulusa i Remusa. Ich ojcem był Mars.
Dzieci w koszyku wrzucono do Tybru, którego fala wyniosła na brzeg. Wykarmiła
ich wilczyca i dzięcioł, ptak Marsa. Gdy dorośli, przypadkiem znaleźli się
przed swym dziadkiem Numitorem, który ich rozpoznał. Romulus i Remus obalili
władzę Amulusa i osadzili na tronie dziadka. Sami chcieli założyć miasto w
miejscu, gdzie wykarmiła ich wilczyca. Aby rozstrzygnąć, który z nich nada mu
imię, zdali się na wolę bogów. Zwyciężył Romulus. Wziął on pług i oborał
przestrzeń przyszłego miasta, Romy. Kiedy Remus przeskoczył granicę, jego
brat zabił go.







* wojna trojańska
* - sąd Parysa sprawił, że Helena została porwana, co było przyczyną wojny
trojańskiej (patrz Parys, Helena), na którą wyruszyło wielu bohaterów:
dowódca Agamemnon, Ajaks - syn Telamona, Ajaks - syn Oileusa, Diomedes,
Nestor, Odyseusz, Idomeneus, Menelaos, Achilles. Przybiwszy do Troi, posłano
poselstwo, żądając wydania Heleny. Jednak odmówiono. Zaczęła się wojna. Grecy
rozłożyli swój obóz na równinie przed Troją. Siły stron były wyrównane. Po
dziewięciu latach w obozie greckim wybuchła zaraza, którą sprowadził Apollo
za to, że Agamemnon porwał córkę jego kapłana. Agamemnon oddał brankę, w
wyniku czego wybuchła kłótnia między nim a Achillesem (patrz Achilles). Kiedy
Achilles powrócił do walki, zabił Hektora (patrz Hektor), a potem sam zginął
z rąk Parysa (patrz Achilles). Niedługo potem zginął Parys (patrz Parys).
Diomedes i Odyseusz, z pomocą Heleny, wykradli palladion, cudowny posąg
Ateny, dzięki któremu miasto nie mogło zostać zdobyte. Trojanie byli pewni
klęski. Jednak Grecy odpłynęli, pozostawiwszy ogromnego drewnianego konia,
którego Trojanie wciągnęli do miasta, uprzednio rozbierając wiązanie muru.
Wcześniej nie chciał im na to pozwolić kapłan Laokoon, który uważał to za
postęp. Został pożarty ze swoimi synami przez dwa ogromne węże. Sprzeciwiła
się również jasnowidząca Kasandra, lecz jej także nie usłuchali. Trojanie
świętowali zwycięstwo, a po hucznej zabawie wszystkich zmorzył sen. Wówczas z
konia wyszedł Odyseusz na czele dwunastu wojowników i otworzył bramy miasta.
Okręty z Grekami powróciły, a w mieście rozpoczęła się rzeź.

Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Twój może być pierwszy!
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0041 sekund.