Różnorodność tematyczna liryki M. Konopnickiej i Asnyka.

Dodał: ~gość
Data dodania: 19 lutego 2001
Średnia ocen: 4,7
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat
a Asnyk i Konopnicka - poeci czasów niepoetyckich.



Epokę pozytywizmu często określa się mianem czasów niepoetyckich. W tym okresie
proza odgrywała znaczną rolę w literaturze. Zamiarem pozytywistów było dotarcie
za swoim programem do jak najszerszego grona ludzi a proza, będąca bardziej
komunikatywną, mająca więcej odbiorców, umożliwiała to bardziej niż poezja.
Poezja była właściwie niepopularna. Jedynymi jej przedstawicielami w epoce
pozytywizmu byli Adam Asnyk i Maria Konopnicka.

Zróżnicowaną tematycznie i gatunkowo twórczośćAsnyka można podzielić na dwa
okresy: lwowski i krakowski, co wiązało się z miejscem zamieszkania poety. Jest
to podział w dużym stopniu umowny. Uzasadnieniem może być fakt, że w okresie
lwowskim Asnyk pisywał głównie lirykę osobistą, potem dominującym gatunkiem w
jego poezji stała się liryka filozoficzna. W pierwszej fazie pisarskiej
wyraźnie widać ciążące na poecie dziedzictwo poezji romantycznej, szczególnie
Słowackiego. W utworach z tego okresu odzwierciedliło się tragiczne przeżycie
pokoleniowe, jakim była klęska Powstania Styczniowego. Widoczny jest głęboki
pesymizm i krytycyzm wobec przeszłości. W symbolicznym poemacie "Sen grobów"
dokonał Asnyk politycznego rozrachunku z postawami wobec zrywu narodowego.
Poeta, podobnie jak inni pozytywiści, uważał, że wykrwawionemu narodowi
potrzebna jest cnota wytrwania. Lata następne przyniosły istotną zmianę w
twórczości poety. Nastąpił odwrót od rozpamiętywania klęski powstańczej oraz
zainteresowanie przemianami zachodzącymi w społeczeństwie. Duża część wierszy
stanowiła dialog ze współczesnością. Asnyk próbował określić miejsce poezji w
nowej epoce, ocenić przeszłość, która stwarzała warunki rozwoju sztuki i
wyznaczała poecie uprzywilejowane miejsce w społeczeństwie. Niekiedy Asnyk
występował jako Herold nowych haseł. Nigdy nie wypowiedział się bez zastrzeżeń
do owych założeń, nigdy nie przestawał żałować czasów "rapsodów sławy i
miecza". Taka postawa sceptyka przekonanego o względności wszelkich ideałów, o
ustawicznym przemijaniu wszystkiego, co ludzkość uważała za świętość, zaważyła
na swoistym charakterze programowych utworów Asnyka. W pierwszej strofie
wiersza "Do młodych" poeta wzywał do "szukania prawdy jasnego płomienia", w
ostatniej zaś zapowiadał "młodym zdobywcom" zmierzch ich żywota i zmierzch
zdobytych w trudzie prawd. Na takiej właśnie zasadzie kontrastowania tego, co
było, z tym, co jest, oparta została rozprawa wierszowana w dwóch częściach:
"Publiczność do poetów" i "Poeci do publiczności". W pierwszej części
przedstawione są zarzuty stawiane poetom. Publiczność jest znużona wizją
miłości cierpiętniczej, "wyblakłej i krwawej", pełnej bólu i cierpienia,
znużona monotematycznością i szablonowością poezji, "pieśniami na tą samą nutę
śpiewanymi". Krytykuje także poetów romantycznych, jako że pogardzają światem,
nauką, zabawą "i tylko się gorzko uśmiechają i basta". Wzywa ich, żeby byli
"skromni, zrozumiali, prości", żeby panowali myślą nad "słuchaczy gminem", żeby
budzili w sercach pragnienie piękności. "Poeci do publiczności" to odpowiedź na
stawiane zarzuty - charakterystyka publiczności i odpowiedź na pytanie,
dlaczego poezja cierpi na bezkrwistość i jest taka, jaka jest. Pointa
zamieszczona jest w słowach; "Tacy poeci, jaka publiczność". Asnyk przywołuje
wielkich autorów i stwierdza, że to właśnie publiczność uczyniła ich wielkimi,
stanowiła dla nich natchnienie. Dziś wszystkie wartości (np. miłość do
ojczyzny) zostały zburzone, a przypominanie ich nie tylko nie porywa słuchaczy,
ale także naraża poetę na śmieszność.

Dążenie do połączenia postępu z tradycją zaowocowało historiograficznym cyklem
30 sonetów "Nad głębiami". Poeta zawarł w nich własną koncepcję ewolucji
dziejów, która dokonuje się nie według planu bożego, lecz według koniecznych
zasad postępu i moralnego doskonalenia się ludzkości. Stworzył tu Asnyk cały
system filozoficzny - jednolitą, doskonale przemyślaną całość. Potrafił
zharmonizować swój dawny, idealny pogląd na świat z czynnikami nauki
nowoczesnej i dążeniami społeczeństw nowożytnych, wykorzystując najróżniejsze
wątki myśli filozoficznej XIX wieku, od myśli romantycznej poczynając a kończąc
na pozytywizmie. Poeta uznaje istnienie prawdziwego bytu poza światem zjawisk
dostrzegalnych zmysłami. W rozumieniu Asnyka współczesna epoka nie zrywa więzi
z przeszłością, ale kontynuując jej dzieło, przygotowuje grunt dla epoki
następnej. To przekonanie o koniecznej jedności postępu i tradycji wyłożył w
m.in.: "Daremne żale", "Do młodych". Sformułował w nich nakaz "trzeba z żywymi
naprzód iść, po życie sięgać nowe", ale nie pozwolić "deptać przeszłości
ołtarzy".

Jakby odrębny dział twórczości Asnyka stanowi liryka miłosna. Poeta potrafił
"ucodziennić", "sprowadzić na ziemię" wzorce miłości stworzonej przez
romantyków, ale też przedstawić cały dramat człowieka, któremu miłość wypełnia
świat, dokonuje w nim spustoszeń.

Drugą po Adamie Asnyku poetką epoki pozytywistycznej była Maria (Wasiłowska)
Konopnicka, także autorka noweli i bajek dla dzieci.

W swojej twórczości poetyckiej poruszała następujące tematy:


* niedola wsi i polskiego chłopa



"Wolny najmita"



- poetka pokazuje skutki uwłaszczenia chłopów, które nie poprawiło doli
wieśniaków, bowiem dało im wolność, ale pozbawiło opieki pana:

"Chce - niechaj żyje,

a chce - niech umiera,

czy się powiesi, czy chwyci się pracy,

nikt się nie spiera..."

Reforma uwłaszczeniowa dała chłopu ziemię, ale nie dała środków na jej
utrzymanie.


* biedne dziecko



"Przed sądem"



- autorka pokazuje 12-letniego chłopca, który ukradł chleb i jest postawiony
przed sądem. Sędzia lituje się nad dzieckiem i darowuje mu winę ze słowami:
"Pójdź, dziecię, ja cię uczyć każę...". Refleksje sędziego przed podjęciem
decyzji są bardzo liryczne (autorka stara się wzruszyć czytelnika losem
dziecka).

"Jaś nie doczekał"

- Jaś umarł, bo ojca wyrobnika nie stać było na zapewnienie dziecku
podstawowych warunków życia - ciepłej izby, pożywnego jedzenia, lekarza. Jaś
umarł nie doczekawszy wiosny, słońca, które mogło go wzmocnić. W sposób bardzo
wzruszający autorka opisuje wygląd umierającego dziecka i rozpacz ojca:

"Patrzy ojciec oczami wielkimi,

jak ci, co nie śmią mówić, że są głodni."

Autorka kończy wiersz konkluzją, że winę za śmierć takich dzieci ponosi całe
społeczeństwo:

"O bracia, czy w nas nie ma winy,

że słonka Jaś nie doczekał..."


* ojczyzna i miłość do kraju

"Września"

- mówi o dzieciach z Wrześni, które odmówiły modlenia się w języku niemieckim
i zostały za to zbite (wieść o tym wywołała wielki skandal w całej Europie -
"Prusak polskie dzieci bije...")

"Dom"

- dom można rozumieć jako ten ojczysty, lub ten rodzinny. W domu może człowiek
znaleźć życzliwych sobie ludzi i schronić się przed burzami.







"Rota"

- wiersz, który pretendował do roli naszego hymnu narodowego. "Rota" stała się
pieśnią śpiewaną przed bitwami w okresie I i II Wojny światowej (nawet Ludowe
Wojsko Polskie w ZSRR śpiewało tę pieśń). Autorka oddziałuje na uczucia
patriotyczne, odwołuje się do honoru, do umiłowania wolności. Powołuje się na
chlubną przeszłość Polski. Słowa "Tak nam dopomóż Bóg" stanowią refren i
odwołują się do religijności narodu polskiego. Utwór pisany jest językiem
prostym i komunikatywnym.


* Konopnicka jest także autorką wierszy okolicznościowych - "Wisła", "Wiatr",
"Lipy kwitną".


Wszystkie wiersze Konopnickiej odwołują się do uczuć, apelują do serca, są
przepojone sentymentalizmem.



Wiersze Asnyka i Konopnickiej pisane są językiem prostym i komunikatywnym,
przedstawiają świat prawdziwych uczuć, są nieskomplikowane, łatwe do
przyswojenia, adresowane do szerokiego kręgu czytelników. Metafory, jakkolwiek
piękne, nie są wyeksponowane i liczne.



_____________________________________________________________________________
| |
| a. O B R A Z M I Ł O Ś C I |
|_____________________________________________________________________________|
|Liryki Asnyka |"Ojciec Goriot" Honore de|"Lalka" Bolesław Prus |
| |Balzac | |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|
|Poeta potrafił |Światem arystokracji |Wokulski doskonale |
|"ucodziennić, |rządzą pieniądze, nie ma |rozumie to co dzieje się |
|uzwyczajnić", "sprowadzić|w nim miejsca na |w ekonomice, zna zasady |
|na ziemię" wzorce miłości|prawdziwe, szczere i |rynku, działa skutecznie,|
|stworzonej przez |bezinteresowne uczucia. |bogaci się z każdym |
|romantyków, ale też |Nie istnieją takie |dniem. Miłość jednakże |
|przedstawić cały dramat |wartości jak przyjaźń, |narzuca mu nową |
|człowieka, któremu miłość|zasady moralne, |hierarchię wartości, każe|
|wypełnia świat, dokonuje |rozróżnienie dobra i zła.|zapomnieć o wielu |
|w nim spustoszeń. |Wszystko jest grą |pozytywistycznych |
| |pozorów, fałszem, |hasłach. Próbuje ją |
|Była to miłość jakby |wynikającym z chęci |"kupować" w sposób |
|sprowadzona z nieba na |wzbogacenia się za |niekiedy nazbyt |
|ziemię, miłość, która |wszelką cenę. Bowiem |natarczywy, ale |
|może zdarzyć się każdemu,|tylko człowiek bogaty |równocześnie jego |
|miłość "oswojona", |może zaistnieć w |stosunek do panny Łęckiej|
|przystosowana do świata, |salonach. Bogacze |jest w wielu momentach |
|w którym boginie noszą |otaczani są powszechna |bardzo romantyczny: |
|perkalikowe sukienki |czcią i szacunkiem; |uwielbienie, idealizacja |
|(Abdykacja), róże pachną |biednymi się pogardza i |tej kobiety żywo |
|jak róże (Różowa |eliminuje z życia |przypomina romantyczny |
|chwilka), a nad społeczną|towarzyskiego. |model uczuciowości. |
|przepaścią można | | |
|ostatecznie przejść do |Światem u Balzaca | |
|porządku dziennego |nieodwołalnie rządzi | |
|(Karmelkowy wiersz). |pieniądz, to on motywuje | |
|Takiej miłości nie kończy|postępowanie bohaterów, | |
|się gestem samobójcy. Po |on sprawia, że jedni | |
|rozstaniu "na wieki" |ludzie są bardziej | |
|idzie się do - cukierni |cenieni niż inni. | |
|(Oświadczyny). | | |
| | | |
|Kształt tej miłości a | | |
|zarazem jej bieguny | | |
|oznaczają z jednej strony| | |
|smutek i melancholia, z | | |
|drugiej - subtelna | | |
|ironia. | | |
| | | |
| | | |
|_________________________|_________________________|_________________________|

Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Twój może być pierwszy!
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0089 sekund.