“Faraon" Bolesława Prusa

Dodał: ~gość
Data dodania: 02 września 2001
Średnia ocen: 2,8
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


Powieść, ukończona, jak głosi data na jej rękopisie, 2 maja 1895 r. o godz. 3
po południu, była drukowana w "Tygodniku Ilustrowanym" od dnia 5 października
1895 r. do końca roku następnego. Wydanie książkowe ukazało się w roku 1897.
Powieść zaskoczyła zarówno czytelników jak i krytyków. Znano bowiem Prusa jako
zdeklarowanego przeciwnika powieści o tematyce historycznej, namiętnego
natomiast obserwatora współczesności, dążącego do jej poznania, zrozumienia i
znalezienia dróg naprawy. Szybko jednak przekonano się, że co prawda inspiracją
do napisania utworu były zainteresowania pisarza Egiptem, ojczyzną najstarszej
cywilizacji świata, ale w rzeczywistości jest on nie powieścią historyczna,
lecz traktatem o państwie i władzy.

Czas i miejsce akcji

Wydarzenia toczą się w XI w. p. n.e., w okresie panowania dwudziestej dynastii
faraonów i okresie zwycięstwa nad nimi kasty kapłańskiej.

Miejscem akcji jest Egipt, egzotyczna kraina rozciągająca się wzdłuż Nilu, w
której panuje politeizm, kult zwierząt (wół Apis, krokodyle, skarabeusze), a
kapłani są monoteistami. Powszechne przekonanie, że zniszczenie ciała
uniemożliwia unieśmiertelnienie się duszy stało przyczyną powstania tradycji i
obrzędowości (m. in. balsamowanie, piramidy). Faraon uznawany jest za "syna
Słońca", a zatem istotę równą bogom.

Ramzes XII i jego syn to postacie wykreowane przez pisarza (rzeczywistości
Herhor objął władzę po Ramzesie XI). W powieści Ramzes XIII jest młodszym,
czwartym synem, jego starsze rodzeństwo nie wykazało potrzebnych władcy
przymiotów umysłowych i fizycznych, jedynie im, wnuk arcykapłana, jest silny i
mądry.

Fabuła utworu

Głównym problemem powieści jest walka faraona z kastą kapłańską o władzę w
państwie:
Manewry wojskowe młodego księcia stanowiące dla niego egzamin na
odpowiedzialnego wodza;
Spotkanie z Żydówka, Sarą;
Narada w pałacu i odroczenie terminu mianowania księcia dowódcą korpusu;
Napad na folwark Sary;
Podróże księcia po kraju i jego obserwacje;
Sprawa żydowskiego syna księcia i zamordowanie dziecka;
Wojna z Libią. Młody książę faraonem Ramzesem XIII;
Uroczystości pogrzebowe starego faraona;
Lykon w roli obłąkanego;
Ramzes w otwartej walce z kapłanami. Prowokacja Herhora;
Klęska i śmierć Ramzesa.
Państwo egipskie


Prus ukazuje państwo u schyłku jego świetności. Przyczyna upadku są:
- wyniszczające kraj wojny (brak rąk do pracy, jałowienie ziemi, zniszczenie
rzemiosła powszechne zubożenie),
- zubożenie skarbca,
- niewystarczająca liczba wojsk,
- brak jedności etnicznej (Fenicjanie, Żydzi, Grecy),
- rosnące zadłużenie u cudzoziemskich lichwiarzy, pociągające za sobą zależność
polityczną,
- wzrost potęgi ekonomicznej Felicjan,
- nadmierny rozrost biurokracji,
- walka kapłanów z faraonami o władzę,
- rozrzutny tryb życia możnych,


Społeczeństwo egipskie jest wyraźnie podzielone:
- arystokracja religijna i świecka;
- szlachta,
- kapłani,
- lud (chłopi, niewolnicy).


Chłopi (Prus nie odróżnia wyraźnie chłopów od niewolników):

* są ciemni, wyzyskiwani, krzywdzeni, bici, gnębieni przez poborców
podatkowych;
* cierpią nędzę, głód, niedolę; muszą dźwigać całkowity ciężar faraona, jego
dworu, arystokracji i kapłanów;
* pracą swoją tworzą fundament materialny dla rozwoju kultury, ale cierpią
największe upokorzenia:


- epizod ukazujący chłopa, który przez 10 lat kopał kanał, by zdobyć wolność
osobistą. Obity popełnił samobójstwo,
- po napadzie na willę Sary na więzienie skazano kilkuset niewinnych chłopów,
bez udowodnienia im winy,
- obrazy katowania chłopów w posiadłości wydzierżawionej przez księcia Dagonowi
w zamian za pożyczkę finansową,
- opis piramidy Cheopsa jako krwawego owocu pracy i niedoli setek tysięcy
ludzi,


Arystokracja:

* opanowała najwyższe stanowiska w administracji państwowej i wywiera wpływ na
całe społeczeństwo;
* dzięki autorytetowi religii ma doskonale zorganizowany aparat szpiegostwa i
zdrady;
* żyje w przepychu, myśli tylko o używaniu i własnych korzyściach.


Kapłani

* dzięki religii utrzymują w posłuszeństwie klasy panujące i uciskane;
* elitarny charakter nauki sprawia, że mogą wykorzystywać ją dla spotęgowania
swojej władzy (znajomość astronomii pozwala im wytyczać kierunek podróży
okrętów, budowę kanałów, wykorzystywać zaćmienie słońca dla potrzeb
politycznych; znajomość prawa pozwala Mentezefisowi bezkarnie zabijać jeńców
pod nieobecność faraona, aby wzbudzić tym nienawiść Libijczyków do władcy;
znajomość mediumizmu pozwala wykorzystać do swych celów Lykona);
* skupili olbrzymi majątek (od wieków gromadzony w Labiryncie), którym mogą
dysponować według woli;
* są egoistyczni, samolubni; mają ogromne doświadczenie w zarządzeniu sprawami
państwowymi.




Herhor: ambitny, wykwintny i opanowany polityk, nie kryje żądzy władzy; w jego
przekonaniu interes państwa łączy się z interesem kapłaństwa; umie precyzyjnie
i przebiegle obmyślać i realizować swe plany.


Mefres: jeden z najbliższych współpracowników Herhora; uparty, okrutny i mściwy
starzec; nie przebiera w środkach, by zniszczyć znienawidzonego Ramzesa XIII
(on nakazuje Lykonowi zabić faraona).


Mentezufis:drugi współpracownik wielkiego kapłana; zręczny polityk.


Pentuer: jedna z najszlachetniejszych postaci kasty kapłańskiej; syn chłopski;
bezinteresowny obrońca ludu; sympatyzuje z młodym faraonem i służy mu rada.


Ramzes XIII

Młody następca tronu jest reformatorem: pragnie bronić ludu, którego los i
krzywda żywo go porusza; chce przywrócić Egiptowi dawną potęgę mają do wyboru
pogodzić się z kastą kapłanów i podporządkować ich woli lub rozpocząć z nimi
walkę, wybiera drogę konfrontacji; uniezależnić się od oligarchii kapłańskiej i
znaleźć oparcie u szlachty i niższych urzędników i kapłanów; planuje sięgnięcie
do skarbów Labiryntu, by spożytkować je dla dobra kraju;

Popada w otwarty konflikt z kapłanami (- czyni Herhorowi uwagi odnośnie ureusza
zdobiącego jego głowę, - Pentuer odmawia mu swego współudziału w walce z
kapłanami, - kapłani odmawiają mu pożyczki, - wykorzystują sobowtóra jako
narzędzia skompromitowania Ramzesa).

Decydujaca rozgrywka ma nastąpić dnia 23 Paofi (wydobycie skarbów z Labiryntu i
zbrojne wystąpienie wiernego wojsk, ludu i niższych kapłanów; Ramzes liczy też
na przyjaźń Penteura i Tutmozisa).

Wystąpienie kończy się klęską: - zaćmienie słońca, - śmierć Ramzesa XIII.

Młody faraon przegrał ponieważ:

* nie docenił roli nauki, a wierzył tylko w siłę oręża (lekceważy doniesienie
uczonego Menesa),
* jest bezmyślny, porywczy, niecierpliwy, zmysłowy, lekkomyślny i gwałtowny;
kierował się emocjami zamiast rozwagą i trzeźwym przewidywaniem taktyki.
* W historii zapisał się jako nieodpowiedzialny młodzieniec i "łowca kobiet".
Pozostanie niedoceniony i bezimienny, ale jego idea pozostanie - reformy, o
które walczył, zostana przeprowadzone przez Herhora.


Wątki miłosne

Sara, Żydówka, postać bardzo szlachetna. Miłość do Ramzesa stała się treścią
jej życia; nie pamięta mu upokorzenia i odepchnięcia, dla ratowania ukochanego
przyjmuje na siebie domniemaną zbrodnię i umiera obłąkana.

Kama, kapłanka fenicka, to zawistna, próżna i ambitna kobieta, która chce
upokorzyć rywalkę.

Hebron, córka króla Teb jest lekkomyślną i próżną dziewczyną, dbającą tylko o
własnych korzyściach.

Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Maq 10 października 2007, z IP: 83.19.67.154     Zgłoś komentarz do skasowania
lol
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.006 sekund.