“Wesele” Wyspańskiego jako dramat symboliczny

Dodał: ~gość
Data dodania: 07 czerwca 2001
Średnia ocen: 2,0
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


Stanisław Wyspiański - charakterystyka

Stanisław Wyspiański reprezentuje dramat symboliczny. Debiut wiązał się z
utworem "Warszawianka". Był to tekst realistyczny bez elementów symbolicznych.
Inne utwory to "Wesele", "Wyzwolenie". Dramaty ludowe o tematyce współczesnej
to "Sędziowie", "Klątwa". Dramaty o temacie antycznym to "Achilles",
"Protesilos_i_Laodamia". Nawiązanie do powstania listopadowego w "Nocy
listopadowej" i "Lelewelu". Miał wielostronne zainteresowania. Wszechstronnie
działał i był pracowity. Dramat "Wyzwolenie" to utwór współczesny. Uważany jest
za jego jeden z najlepszych utworów. Oryginalny kształt. Główny bohater Konrad
jest reżyserem przedstawienia. W kręgu wydarzeń utworu pojawiają się sprawy
Polski i polityki. Konrad podobny jest do Wyspiańskiego, który przybył by
wyzwolić ludzi z mitów, legend od narzuconego pewnego sposobu myślenia. Jest
autorem różnych luźnych wierszy o charakterze osobistym. Autor poematów i
didaskaliów (np. w "Weselu", pisane są wierszem i traktowane są jako oddzielny
utwór liryczny). Oryginalny malarz. Malował portrety_dzieci_i_cykl
macierzyństwo. Uprawiał malarstwo sztalugowe czyli w pracowni. Używał farb
pastelowych. Uprawiał rysunek piórkiem, kredką i węglem. Zajmował się też
malarstwem ściennym -Polichromie. Projektował meble,_witraże,_tkaniny,_elementy
użytkowe. Wykonywał kilka płaskorzeźb_i_litografii (rzeźbienie rysunku w
metalu, a później odbicie na papierze). Jego działa sztuki nie należy
rozdzielać jest to bowiem wizja pewnej casłości - "Teatr mój widzę ogromny".
Wizje teatralne. Munumentalizm syntetycznych wizji.


"Skarby_Sezamu" to jeden z obrazów Wyspiańskiego - największy. Łączy w nim dwa
światy. Reprodukcje jedynie fragmentów obrazu. Oddziaływuje nastrojem,
tajemniczością i grozą.


Do napisania tego utworu zainspirowało go wesele i ślub przyjaciela. W
Krakowie, w pierwszym okresie impresjonizmu, młodzież zainteresowała się
światłem. Malowali często za miastem wykorzystując elementy świetlne. Ludzie z
pod Krakowskich wsi uchodzili za szczerych, uczciwych, malowano ich portrety.
Moda na styl ludowy - "ludomania" czyli bratanie się z chłopami. Artyści
skierowali się w stronę ludu, chcieli dotrzeć do ich szczerości i moralności. W
1920 roku Boy-Żeleński napisał "Plotkę_o_"Weselu"" by zachować dla potomności
jak doszło do powstania tego dzieła. W "Weselu" umieścil ludzi, których znał -
ich odpowiedniki:


1. Gospodarz - Włodzimierz Tetmajer, malarz

2. Gospodyni - Anna Mikołajczykówna

3. Pan Młody - Lucjan Rydel - gaduła

4. Pani Młoda -Jadwiia Mikołajczykówna

5. Radczyni - profesor Domańska

6. Haneczka - Hanna Mikołajczykówna

7. Nos - Noskowski

8. Dziennikarz - Starzewski

9. Poeta - Kazimierz Przerwa-Tetmajer

10. Zosia i Maryna - córki lekarza - Poreńskie

11. Klimina - swatka
12. Czepiec - amant wiejski


Ślub ten był szokiem dla społeczeństwa krakowskiego. Mieszkali w Bronowicach,
gdzie toczy się akcja utworu. Skandal. Wyspiański był na tym ślubie.
Fascynowała go prostota, życie zamienił w poezję. Każda postać ma znane cechy.
Prapremiera była skandalem bo sztuka była nietypowa (gwara ludowa), wystawiono
ją w Teatrze Starym. Na afiszu chciał podać prawdziwe nazwiska. Wiele osób
opuściło salę.

Akcja utworu dotyczy dwóch stanów. Inteligencji ze strony pana młodego oraz
chłopstwa ze strony panny młodej. Brak przedstawicieli arystokracji czy
proletariatu. Wyróżnia się tu dwa rodzaje scen:

1. realistyczne - osoby, bohaterowie tworzą nurt satyryczny

2. symboliczno-irracjonalne - obok realistycznej rzeczywistości występuje
metafizyka, osoby-duchy. Ukazane uczucia konkretnych osób.



Ze_scen_realistycznych_wyczytać_można_stosunek_Wyspiańskiego_do_zjawisk_i
uczuć.

Stosunek przedstawicieli inteligencji do chłopów

Zwracanie uwagi na piękno zewnętrzne. Pan Młody odnalazł tu żywą urodę,
odnajduje tu życie, spontaniczność, chodzi mu głównie o wygląd. Stylizuje się
zewnętrznie (chodzi boso, z gołą głową). Zwraca uwagę na ubiór panny młodej.
Zafascynowany swym strojem, który i tak zrzuci. Fascynacja dźwiękami muzyki
ludowej. Nie zna chłopskich obyczajów, np. Dziennikarz lekceważył chłopów. Nie
zna życia na wsi. Inteligencja nie liczy się z prawami chłopskimi. Zapominają o
niedawnej przeszłości, o powodach krwawego wystąpienia chłopów. Nie interesuje
go, że chłopi są żądni władzy. Chce tylko odpoczywać. Idealizacja chłopów i ich
życia wiejskiego. Myśli on, że życie to siedzenie wśród zieleni, odnajduje tu
ucieczkę od codzienności. Mówi o pospolitości, o swym pokoleniu, że są
przeklęci, ubezwłasnowolnieni, dekadenci. To co ludzie z miasta widzą na wsi to
fantastyczne poszukiwanie celu i sensu życia. Odmiany od pospolitej części
mieszczucha. Podoba im się wieś odświętna, kolorowa, bez ciężkiej pracy. Nie
dociekają marzeń chłopskich. Nie interesuje ich to. Podoba im się
powierzchowność. Chłopi to widzą i rozumieją. Czepiec widzi to nieszczere
bratanie się z chłopami. Żyd też traktuje tę stylizację za zabawę, bałamuctwo w
wielkim stylu. Jest to szopka, chwilowy kaprys, znudzeni są bowiem zwykłym
życiem. Chłopi odczuwają, że nie są rozumiani, czują obcość. Chłopi nie są
ufni.

Inteligencja

1. Niezdolni do czynu. Pomimo ataku chłopów na szlachtę, bawią się razem z
nimi, chwilowo zapomnieli o tym wydarzeniu.
2. Przeklinają przeszłość, ale nic nie robią. Żałują tego co było lecz nic
nie robią by to zmienić. Uważają, że poprzez przeszłość są niewolnikami.
3. Brak aktywności działania. Dziennikarz wspomina dzwon Zygmunta, stare
stroje. Wszystko uśpione. Inteligencja czeka na coś lub na kogoś.
4. Pospolici, niedojrzali politycznie. Np. Gospodarz powierza róg Jaśkowi, a
to przecież on miał na nim grać.
5. Pogarda dla współczesnych. Pokolenie skazane na degenerację, tylko sztuka,
a ona też nie jest na czasie. Poezja nie o tym co żywotne - spokojna jest.
Usypia, znieczula, nie pobudza emocji, które mają być domeną. Błahe sprawy
są poruszane. Utwory są identyczne. Powierzchowna, bezideowa, słowa bez
pokrycia. Nie zmieniają się w czyn. Opieszała poezja.


Chłopi

1. Gotowi do walki, ale potrzebują przywódcy
2. Podatni na walkę chętnie będą uczestniczyyć w działaniu
3. Zawzięci, odwołują się do chlubnych kart historii
4. Zżyci ze sobą. Oczekują, że ktoś poprowadzi ich do walki. Chłop czuje
potrzebę działania, decyzję o podjęcie działań pozostawia inteligencji.
Chętni do walki, ale mierzi ich apatia.
5. Uważają, że ludzi z miasta trzeba trzymać krótko by nie przejęli kontroli
nad chłopami
6. Widzą własną potęgę, ale nie są przygotowani bo wartości materialne
stanowią dla nich większe znaczenie.
7. Nie umieją dobrze gospodarować i zaciągają długi
8. Nie boją się zawstydzić panów, nieufni, krytycznie nastawieni do
inteligencji.
9. Otwarci, spontaniczni, szczerzy w reakcjach, garną się do wiedzy, znają
swą potęgę i moc, wartość. Garną się do działania, ale nie dorośli do
czynu. Zapalni jak słoma. Trzeźwo i realnie oceniają.
10. Skorzy do bójek, porywczy, dążą do bogactwa, stają się próżni.


Podczas wesela spotykają się dwa różne światy. Ludzie ci nie potrafią się
porozumieć. Prowadzi to do rozbieżności, do oceny przeszłości i różnego
widzenia narodu. Chłopi skorzy do działania, konkretnej walki, ale to
inteligencja ma przodować bo chłopi są za słabi. "Wesele" to satyra na
współczesność. Nie zdolność do czynu całego pokolenia. Rzekomy solidaryzm.
Stylizowanie się na poszczególną modę. Pod maską przyjaźni i braterstwa kryje
się niechęć, urazy, nie zrozumienie.

Symbole w "Weselu"

Po koniec aktu I młoda para zaprasza na wesele chochoła, który przybywa. Jest
on twórcą urojeń. W_utworze_tym_występują_trzy_rodzaje_symboli:


1. rzeczy
2. postaci
3. sceny


Chochoł rzuca czar na zebranych, budzą się w nich ukryte uczucia. Uosobienia
utajnionych pragnień.

Widmo

Narzeczony Marysi, który zmarł na suchoty. Malarz francuski. Jego duch przybył
na wesele. Rozpamiętuje chwile gdy byli razem, gdy istniała między nimi jakaś
więź. Jest to upostaciowanie wnętrza Marysi. Z jednej strony cieszy się ona z
jego przybycia, a z drugiej obawia. Pogodziła się z jego śmiercią. Jest to
symbol utraconej miłości. Marysia przypomina sobie te chwile i boi się
stabilizacji z mężem. Nie wie czy ma zostać z Wojtkiem,. Wesele sprowokowało ją
do tych rozważań. Raz się cieszy z przybycia ukochanego, a raz nie.

Stańczyk

Dziennikarz "Czasu" należy do organizacji "Stańczyków". Stańczyk to symbol
mądrości. Głos wewnętrzny dziennikarza. Wie on, że dziennikarz jako inteligent
powinien przewodzić narodowi. Jest też symbolem postawy patriotycznej. Ukazanie
niebezpieczeństwa zaniku walki. Zarzuca dziennikarzowi słowne deklaracje.
Przyznaje się do bezczynności, obwinia za sytuację przeszłość. Jawi się jako
dekadent, pragnie śmierci i to jest jego słowna deklaracja. Stańczyk przypomina
czasy Jagiellonów. Nie wierzy w deklaracje społeczne. Dziennikarz pragnie
katastrofy by wstrząsnąć społeczeństwem, by wyrwać ich z marazmu. Cena jest
świętość tradycji. Nie widzi przyszłości dla Polski widzi, że złą obrał drogę.
Stańczyk wręcza mu kaduceusz Polski. Dziennikarz wyraża pogardę dla bratania
się z ludem. Widzi fałsz solidaryzmu. Stańczyk to jego sumienie i dla tego z
ironią wręcza mu kaduceusz. Dziennikarz jako przywódca narodu.


Rycerz

Symbol honoru i patriotyzmu. Jest uosobieniem pragnień poety. Poeta ma odczucie
siły. Dekadentyzm, a poeta tęskni do mocy i siły. Rycerz jakosymbol mocy,
odwagi i zwycięstwa. Zwiastun odrodzenia. Nazywa poetę nędzarzem. Poeta cierpi
bo to co tworzy jest odzwierciedleniem ducha czasu. Rycerz przypomina czasy
Jagiełły. Poeta ma szansę prowadzenia ludu do walki. Osądzona jest
zdegenerowana poezja młodo polska. Poeta nie chce napisać wielkiego dzieła.
Poeta nie jest w stanie podołać przywództwu narodu. Rycerz to symbol siły
poezji oddziałującej na społeczeństwo.


Hetman

Duch hetmana Branickiego, który gardził chłopami. Symbol fałszu, zdrady,
magnackiego egoizmu. I to mu zarzuca pan młody. Hetman jest butny, dumny,
dominuje nad chłopami. Polska mu nie pomoże bo zaprzedał on kraj szatanowi. Pan
młody żeniąc się z chłopką zdradził swój stan. Tłumaczy mu, że to moda, a nie
szczere bratanie się z ludem.


Upiór

Jakub Szela stanął na czele powstania chłopskiego. Jest on cały we krwi bo
wielu zabił. Chce się obmyć wodą. Dziad stara się go odpędzić. Upiór jako zimny
trup. Dla Szeli ważne są dobra materialne. Przypomina, że bratanie się chłopów
i szlachty jest niedorzeczne. Jest symbolem krwawej zemsty na panach.


Wernyhora

Ofiarowuje złoty róg gospodarzowi. Zszedł on z obrazu Matejki. Przewiduje
przyszłość. Zwiastun czynu i niepodległości.

1. Złoty róg to symbol walki, znak czynu, ma ruszyć społeczeństwo. Do walki
nie dochodzi bo gospodarz oddał róg Jaśkowi, który go gubi. Wernyhora
atakuje inne powstania gdzie oczekiwano cudu. Utracona szansa . Braterstwo
i solidaryzm chłopstwa. Nie spełni się to.

2. Czapka z piór to symbol przywiązania do rzeczy błachych i matrerialnych.
Ostrzeżenie by nie przekładać wartości prywatnych nad państwowe.

3. Sznur to symbol niewoli

4. Dzwon Zygmunta symbol wielkości Polski

5. Kosy nasadzone na sztorc to mit racławicki, gotowość walki

6. Taniec chocholi symbol zniewolenia, marazmu i niemocy narodowej



Ponownie pojawia się chochoł, który jest symbolem całego narodu. Scena
najbardziej smutna. Goście weselni symbolizują naród, chata to Polska w której
krzyżują się wszystkie problemy. Osoby dramatu to symbole tradycji i
przeszłości. "Wesele" to diagnoza polskiego społeczeństwa. Końcowy taniec
chochoła to kwintesencja myśli zawartej w utworze. Krzak bez życia otulony
słomą na zimę. Oznacza uśpione wartości narodu. Na wiosnę się obudzi i latem
rozkwitnie, jest to nadzieja na odzyskanie niepodległości.


Artyzm w "Weselu"

Są tu dwa różne wątki sceniczne:

1. realistyczne
2. wizyjno-symboliczne


Finał polega na spleceniu obu wątków. Zrośnięcie komedii obyczajowo społecznej.
Wyspiański to satyryk ideolog i wieszcz. Poezja okresu Młodej Polski wytwarza
nastrój. W "Weselu" mamy do czynienia z nastrojem sztuki:

* Malarstwo


1. W wypowiedziach, np opis stroju panny młodej
2. Didaskalia - jest tu impresjonizm czyli:


* precyzja operowania barwą
* zatarcie szczegułów
* gra światła


1. Rola światła: odbijanie się go od twarzy. Osoby zmieniają cienie co
umożliwia gra światła
2. Barwy o charakterze symbolicznym
3. Didaskalia, pisane dużą literą. Światło i czar. Symbolem jest wstawanie
nowego dnia, czas ten nie stanie się bo Jasiek zgubił złoty róg.
4. Ważne są elementy plastyczne


* Muzyka


1. weselna
2. chochoła
3. zawodzenie wiatru
4. odgłosy tańczących ludzi
5. odgłosy wsi (pianie koguta)
6. tętent konia
7. cisza
8. szelest słomy chochoła
9. świergot ptaków
10. piosenka Jaśka
11. melodyjność utworu, liczne powtórzenia


Elementy te po złączeniu tworzą pewien nastrój

Akt I to rozmowy o rzecach błachych, miłostki, flirty. Motyw polityczny i
rozmowa o niej. Motyw sztuki i poezji. Rozmowa o nich.


- chłopi ubrani na kolorowo

- inteligencja: panowie na czarno, panie na biało

Akt II to zmiana nastroju. Inaczej się mówi w tym akcie. Słowa dosadne i
dobitne. W ciemności pojawiają się osoby dramatu. Słychać skrzypienie podłogi,
nastrój grozy i tajemnicy.


Akt III oparty na poczuciu nie mocy. Nastrój otępienia i apatii. Oczekiwanie na
cud. Nastrój podkreśla jakość słów. Uważne wypowiedzi. Pokój jest ciemny to
świt zmienia sytuację.


Utwór poprzez syntezę sztuk w połączeniu z wydarzeniami zmierza nastrój z aktu
do aktu. Akt II to rozpamiętywanie, rozmowa samego ze sobą. Akt III to marazm,
niemoc, zmęczenie i otępienie. W "Weselu" mamy przewidziane przez aktora
intencje autorskie. Sens komediowy i metaforyczny.

Dramat romantyczny - porównanie z "Dziadami"

_____________________________________________________________________________
| PROBLEM | "DZIADY" | "WESELE" |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Podobna problematyka |Przedstawienie poetyckie |Nie możność połączenia się|
| |przyczyn upadku Polski. |społecznie by odzyskać |
| |Charakterystyka |niepodległość. |
| |poszczególnych środowisk | |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Takie samo pokazanie |Treść ukazana poprzez |Odwołanie do historii: |
|tematu |perspektywę czasu, |Stańczyk to król Zygmunt, |
| |historię. Rozrachunek z |Hrabia to Targowica, |
| |teraźniejszością poprzez |Rycerz to Grunwald, widmo |
| |przeszłość. |to Szela. Ma to pobudzić |
| | |świadomość narodową. |
| | |Pouczenie. Historia to |
| | |ukazanie chwalebnych i |
| | |haniebnych kart. |
| | |Teraźniejszość to wesele, |
| | |przyszłość to perspektywa |
| | |walki zbrojnej. |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Przesłanie treści |Oskarżenie społeczeństwa |Oskarżenie inteligencji i |
| |o klęskę, antidotum to |chłopów o brak |
| |mesjanizm |zjednoczenia. Nie dojrzali|
| | |do przywództwa. Wskazuje |
| | |drogę: solidaryzm. |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Rodzaj dramatu |Romantyczny |Realistyczno-symboliczny |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Sceny mistyczne |Oba światy istnieją na |Oba światy istnieją na |
| |równych prawach |równych prawach |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Ludowość |Ludowe obrzęd, ludzie |Wesele ludowe, sposób |
| |prości biorą w nim |odbycia (oczepiny), , |
| |udział, na wsi. |udział biorą mieszkańcy |
| | |wsi, na wsi się odbywa, |
| | |stylizacja ludowa języka. |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Synkretyzm formy |III błahych rozmów, |I pogodny, radosny, wesoły|
|zastąpiony przez syntezę|bezczynność, nuda. | |
|sztuk. Nastrój. | |II trwogi, przerażenia, |
| |II tajemniczość, groza |respekt przed duchami, |
| | |tajemniczość, jest ciszej |
| |IV sielski nastrój, | |
| |podobny do wesołości, |III bezsilność, apatia, |
| |potem przygnębienia i |senne zachowanie, |
| |tajemniczości. |uśpienie, oczekiwanie. |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Czas Akcji |Noc zaduszkowa - listopad|23 listopada |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Kompozycja taneczna |"Bal u senatora" - para |Wesele, tańce |
| |za parą tańczy Menueta. | |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Postać Wernychory |U Słowackiego też |Symbol postaci, |
| |Wernyhora |przyszłości, odzyskania |
| | |niepodległości. |
|________________________|_________________________|__________________________|
|Odpowiedniki postaci |Widmo |Hetman Branicki |
|________________________|_________________________|__________________________|

Te podobieństwa to świadomy zabieg autora. Chciał uwydatnić problem o którym
mówi, pokazać, że ktoś już poruszył ten problem. Mimo klęsk trzeba próbować
dalej. "Dziady" mówią o problemach patriotycznych, narodu. Nie chce by była to
plotkarska treść o weselu Rydla. Głębokie przemyślenia. "Wesele" na równi z
"Dziadami". Tekst oparty na sytuacji bieżącej. Dotyczy całego narodu. Tak to
odebrano. Wyspiański nazwany został "czterdzieści i cztery". Został wieszczem.


Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Martita 20 maja 2010, z IP: 83.7.247.10     Zgłoś komentarz do skasowania
Jak dla mnie bardzo dobra praca. Szczegolnie jesli chodzi o wesele jego symbole, przyda mi sie na mature :)
dzieki
gość 06 października 2008, z IP: 77.253.117.126     Zgłoś komentarz do skasowania
bez ładu i składu; kompletna beznadzieja
maturzystka 25 kwietnia 2007, z IP: 83.26.32.48     Zgłoś komentarz do skasowania
Co to za kiepska praca np: Haneczka to siostra Rydla, Pana Młodego; Panny Pareńskie, a nie Poreńskie.Dalej już
mi się nie chciało czytać
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0039 sekund.