Indywidualności renesansu polskiego i europejskiego

Dodał: ~gość
Data dodania: 21 stycznia 2001
Średnia ocen: 2,4
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


DOKONANIA

DANTE ALIGHIERI (1265-1321)

"Boska_komedia"

Obszerny poemat w stu pieśniach i podzielony na trzy części (Piekło, Czyściec,
Raj). Dante podróżuje, a jego przewodnikiem jest Wergiliusz, potem przez raj
prowadzi go Beatrycze czyli ziemska, doskonała kobieta uosabiająca piękno,
dobroć, miłość, doskonała kobieta. Miłość do niej zbliża Dantego do Boga. W
piekle widzi przestępców (również własnych wrogów politycznych), dusze
cierpiące za grzechy, najpodlejsze występki, małostkowość, zdradę, fałszerstwo,
obłudę, chciwość. Po przez zobrazowanie ludzkich męk chciał przestrzec przed
grzeszeniem i ukazać konieczność wyrzeczenia się wojny. W czyśćcu skruszonych
pokutników (są tu też jego przyjaciele). W raju są zjawy zażywające wiecznego
szczęścia. Wędrówka ta jest o charakterze alegorycznym, ukazuje podniesienie
się człowieka z grzechu i upadku po przez poznanie swoich win oraz pokutę ku
świętości. Utwór napisany w średniowieczu. Pomysł wędrówki po zaświatach,
wymowa moralizatorska utworu są zgodne z programem poezji średniowiecznej.
Jednocześnie jednak w utworze przejawia się humanistyczna wiara w człowieka,
troska o jego ludzkie potrzeby i prawo do szczęścia. Renesansową tendencją jest
też to iż utwór napisany jest po włosku, a nie po łacinie. Obecność liczby 3 i
wielokrotność liczby 10 (3 księgi i 100 pieśni) to symbole doskonałości w
średniowieczu.

JAN BOCCACIO (1313 - 1375)

"Dekameron"

Zbiór stu nowel opowiadanych przez dziesięć dni w grupie siedmiu dam i trzech
kawalerów, którzy schronili się na wsi uciekając z miasta przez zarazą.
Opowiadają sobie historie znane im z autopsji. Głównym tematem ich historii
jest miłość cielesna, zmysłowa i namiętność przedstawiona jako przyjemność i
dobro. Nowele Boccaccia ukazują życie we wszystkich jej przejawach, są to
humor, ironia, troska, wzruszenie. Jest też erotyzm, zbrodnia, poświęcenie,
chciwość, cnota.

FRANCISZEK PETRARKA (1304 - 1375)

"Sonety_do_Laury"

Cykl ten składa się z około 317 utworów napisanych po włosku. Prezentuje tu
poezję miłosną - erotyki. Są to jej początki. W sonetach tych stara się on
opisać miłość, uczucie doczesne, zajmuje się własnymi uczuciami, analizuje
swoją psychikę. Jest szczery i spontaniczny. Opisuje kobietę ziemską czyli
ideał doskonałości i piękna. Zauważa harmonię jej ciała i ducha. Autor dzieł
naukowych, poświęconych kulturze starożytnego Rzymu.


MICHAŁ MONTAIGNE (1533 - 1592)

"Próby"

Zbiór luźnych przemyśleń o życiu (charakter autobiograficzny). Był inspirowany
przez starożytnych filozofów. Dzieło to stanowi główny dokument literatury
renesansowego sceptycyzmu powiązanego z hedonizmem i stoicyzmem. Ma ona
charakter antropocentryczny. Występuje tu afirmacja niezależności i swobodnego
rozwoju jednostki. Montaigne głosił tolerancję religijną, racjonalizmu i
relatywizmu etycznego oraz uznania naturalnego rozumu ludzkiego za instancję
rozstrzygającą. Zajmował on postawę laicką.

FRANCISZEK RABELAIS (1494 - 1553)

Francuzki pisarz i humanista, a z zawodu lekarz.

"Gargantua_i_Pantagruel"

Fantastyczno-satyryczna epopeja. Propagował on swobodny i wszechstronny rozwój
człowieka zgodnie z prawami i wymogami natury. W dziele swym zawarł obraz
współczesnego mu społeczeństwa, ostro wyszydzając przestarzałe instytucje
feudalne. Niezwykłe bogactwo wyobraźni, rubaszny humor przechodzący w groteskę
i parodię, realizm i często dosadność opisów, wielka swoboda słowotwórcza
stanowią o walorach artystycznych dzieła.

ERAZM Z ROTTERDAMU [Gerhard Gerhards] (1469 - 1536)

Był to holenderski filolog, filozof, literat, teolog i pedagog. Był też
czołowym humanistą renesansu. Piętnował nadużycia duchownych (korupcja, handel
relikwiami itp.). Głosił umiłowanie wolności, prostoty i pokoju. Zabiegał o
pogłębienie duchowej więzi z Jezusem Chrystusem przez modlitwę i dobre uczynki.
Nie przystąpił do reformacji i polemizował z Marcinem Lutrem broniąc wolności
woli ludzkiej i wartości uczynków człowieka. Wywarł duży wpływ na umysły swej
epoki (również w Polsce). "Korespondencja Erazma z Polakami", "List do króla
Zygmunta I", "Podręcznik żołnierza Chrystusowego".


TOMASZ MORE (1478-1535)

"Utopia"

Angielski mąż stanu i pisarz polityczny. Reprezentował idee społeczno-
polityczne i filozofie. Przedstawił obraz państwa idealnego i systemu
społecznego. Został oskarżony o zdradę i osadzony w więzieniu gdzie pisał
listy. Skazany na śmierć. Wyrok wykonano.

WILLIAM SZEKSPIR (1564-1616)

Wybitny dramaturg angielski uchodzący za twórcę nowożytnego teatru. Był
aktorem, dramaturgiem aż stał się dyrektorem. Gdy się wzbogacił stworzył grupę
teatralną "The Globe". Odgrywała ona jego sztuki. Napisał ich około 37.


* komedie


"Sen_Nocy_Letniej", "Wieczór_trzech_króli", "Jak_wam_się_podoba"


* kroniki


"Juliusz_Cezar", "Ryszard_III"


* tragedie


"Romeo_i_Julia", "Hamlet", "Otello", "Król_Lear", "Makbet"


W komediach opisywał uroki życia i piękno przyrody. Głosił wiarę w człowieka i
jego wartości w zwycięstwo dobra i sprawiedliwości. Podłożem zmiany nastroju w
tragediach stała się obserwacja rzeczywistości, która ostudziła wiarę w ludzi,
tragiczne zawiłości ludzkiego losu, zwątpienie w możliwość urzeczywistnienia
pięknych ideałów. Tak więc w wielkich tragediach ukazywał dramatyczne ludzkie
przeżycia:

* "Makbet" - żądza władzy, ambicje.

* "Romeo_i_Julia" - miłość nieszczęśliwych kochanków

* "Hamlet" - tragizm życia człowieka o pięknej niepospolitej duszy

* "Otello" - okrutna siła niszczycielskiej namiętności jaką jest zazdrość.



Cechy_dramaturgii_Szekspira:

1. mistrzostwo w kreśleniu charakteru człowieka (dramat psychologiczny) i
miotających nim sprzecznych uczuć (dramat ludzkich namiętności).
2. nastrój grozy i niesamowitości (sceny wizyjne i fantastyczne).
3. zerwanie z trzema jednościami
4. rezygnacja z chóru
5. sceny zbiorowe
6. w tle akcji przyroda (zjawiska atmosferyczne potęgujące nastrój)
7. swobodna i umowna inscenizacja
8. odejście od zasady decorum
9. język patetyczny pełen ozdób retorycznych, ale również zindywidualizowany.
Dostosowany do postaci. Bogactwo mowy potocznej, regionalizmy, przysłowia,
celne powiedzenia.


MIGUEL CERVANTES (1547-1616)

Hiszpański pisarz, twórca nowożytnej powieści europejskiej. Autor "Don
Kichota". Napisał około 20 utworów dramatycznych, wystawianych przez trupy
aktorskie. Wydał w jednym tomie 8 komedii wzorowanych na dramaturgii Lopego de
Vega i tyleż intermediów (scenki obyczajowe) stanowiącą najwartościowszą część
jego dzieł.


"Don_Kichot"

Parodia średniowiecznej powieści rycerskiej. Krytykuje jednocześnie
społeczeństwo hiszpańskie. Don Kichot i jego giermek Sancho Pansa to
symboliczne postacie o walorach ogólnoludzkich.

PREKURSORZY IDEI HUMANIZMU W POLSCE

KONRAD CELTIS

* niemiec, humanista
* znalazł się w Akademii Krakowskiej
* założył towarzystwo Humanistyczne
* pisał ody, elegie, epigramaty
* posługiwał się klasyczną łaciną


FILIP BUONACCORSI (KALLIMACH)

* prześladowany przez papiestwo Włoch
* wykształcony, znał łacinę i posługiwał się nią
* nauczyciel synów Kazimierza Jagielończyka oraz doradca Jana Olbrachta
* pisał elegie i epigramaty


WIELCY POLACY I ICH WKŁAD

MIKOŁAJ REJ

* ojciec polskiej literatury pięknej
* pisał dzieła oryginalne, ukazujące obraz życia narodu, w Renesansie Naród to
szlachta i ludzie z wyższych warstw społecznych
* pierwszy świecki autor
* miał oryginalny styl i pisarski język, który przypominał język mówiony
* był gawędziarzem
* chciał po przez swoje utwory stworzyć dla szlachty szkołę
* mówił jak żyć i postępować
* realistycznie opisał obyczajowość
* pierwszy wprowadził do literatury chłopa i to wypowiadającego i krytykującego
wyższe stany
* słynne są jego słowa "Polacy nie gęsi i swój język mają"
* twórca piszący po polsku, samouk
* zostawił po sobie duży dorobek, pisał dużo i szybko bez zbytniej
pieczołowitości Ž dlatego jego styl określa się jako mało wypracowany.


JAN KOCHANOWSKI

* najwybitniejszy twórca renesansu
* dbał o swój styl, formę uprawianych gatunków, artyzm języka i wszechstronną
wiedzę
* znał łacinę, grekę, hebrajski
* studiował epokę starożytną (filozofię i sztukę)
* znał dzieła Erazma z Rotterdamu i innych mu współczesnych twórców
* nawiązywał do antyku min. w gatunkach literackich (pieśni, fraszki, dramat
klasyczny, elegie)
* propagował starożytne filozofie i odwoływał się do twórczości Horacego
* podejmował motywy mitologii i literatury greckiej
* przetłumaczył psalmy Starego Testamentu (Psałterz Dawidów)
* uważał, że świat to jedna harmonia
* widział wielkie wartości natury i wsi
* wielbi człowieka
* głosi epikureizm i stoicyzm.


Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Twój może być pierwszy!
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0101 sekund.