Walory artystyczne utworów renesansowych

Dodał: ~gość
Data dodania: 17 lipca 2001
Średnia ocen: 2,6
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


GATUNKI LITERACKIE

* fraszka


Z włoskiego słowa "frasca" co oznacza gałązka. Od frasche co oznacza bagatela,
drobnostka. Jest to krótki utwór poetycki będący odmianą epigramatu,
najczęściej żartobliwy i na błahy temat, dotyczy jakiegoś zdarzenia lub osoby,
o charakterze anegdotycznym, zamknięty wyrazistą puentą stanowiącą wyostrzenie
myśli lub konkluzje. Nazwę wprowadził Kochanowski w okresie renesansu. Fraszka
renesansowa miała charakter głównie sytuacyjny, współczesna posługuje się
chętnie kontrastem form językowych.

* figlik


Jest to utwór ośmiowierszowy o charakterze epigramatycznym, o treści przede
wszystkim obyczajowej, podający często anegdotę bez puenty, dla samego
zdarzenia. Taki tytuł nadał Mikołaj Rej swoim wierszom, stanowiącym część
"Zwierzyńca".

* dramat renesansowy


W Anglii w drugiej połowie XVI wieku nastąpił rozkwit kultury pod Elżbietą I.
Panowała tam monarchia absolutna. Była ona dobrym mecenasem dla sztuki, dramatu
i teatru. Wiązało się to ze średniowiecznym teatrem (misteria, moralitety).
Teatr był rodzajem rozrywki dla dworu, mieszczaństwa i biedoty. Przedstawienia
odbywały się pod gołym niebem na dziedzińcach oberży, dopiero jakiś czas
później wybudowano specjalne dla teatru budynki. Przedstawienia odbywały się
popołudniu. Budynek teatru był wieloboczny lub okrągły. W kształcie podkowy.
Zadaszone miejsca dla bogaczy. Wewnątrz na dziedzińcu znajdowały się stojące
miejsca dla biedoty. Scenę stanowiła zadaszona platforma. Wokół sceny
znajdowały się pochodnie. Dekoracje były skąpe (napisy - "Tu jest las").
Bohaterowie mówili gdzie są, jaka jest pora dnia - nie trzeba było używać
dekoracji. Kostiumy aktorów były prywatną własnością. Były bogate i strojne.
Aktor był to zawód, który mogli wykonywać tylko mężczyźni. Autorami sztuk
często byli sami aktorzy. Twórcami epoki elżbietańskiej są:

* Thomas Kyd
* John Lyly
* Christper Marlow
* William Shakespeare


Dramat Szekspira:

1. mistrzostwo w kreśleniu charakteru człowieka (dramat psychologiczny) i
miotających nim sprzecznych uczuć (dramat ludzkich namiętności)
2. nastrój grozy i niesamowitości (sceny wizyjne i fantastyczne).
3. zerwanie z trzema jednościami
4. rezygnacja z chóru
5. sceny zbiorowe
6. w tle akcji przyroda (zjawiska atmosferyczne potęgujące nastrój)
7. swobodna i umowna inscenizacja
8. odejście od zasady decorum
9. język patetyczny pełen ozdób retorycznych, ale również zindywidualizowany.
Dostosowany do postaci. Bogactwo mowy potocznej, regionalizmy, przysłowia,
celne powiedzenia.


* pieśń


Jest to gatunek liryczny, którego pochodzenie wyprowadza się ze starożytnej
pieśni obrzędowych, śpiewanych przy akompaniamencie muzyki. Pieśń cechuje
uproszczenie budowy, prosta składnia, układ stroficzny, występowanie refrenów i
paraleizmów (powtórzenie jakiegoś elementu lub zasady budowy). Charakter pieśni
wynika z jej związków z muzyką; ułatwia ukształtowanie melodii. Do tradycji
pieśni Horacego nawiązał Kochanowski. Obok najczęściej uprawianej pieśni jako
wiersza lirycznego, często o tematyce miłosnej, wykształciły się różne jej
odmiany, związane z ramą sytuacyjną (powitalna, pożegnalna, pochwalna,
biesiadna). Istnieją pieśni popularne - ludowe, żołnierskie, powstańcze,
legionowe.

* tren


Od greckiego słowa "threnos" czyli lament, pieśń żałobna, opłakiwanie. Jest to
utwór poetycki o tonie elegijnym i charakterze żałobnym, poświęcony wspomnieniu
osoby zmarłej, rozpamiętywanie jej zalet i uczynków. Gatunek ten ukształtowano
w antyku, a do poezji polskiej wprowadził go Kochanowski.

* traktat


Rozprawa obszernych rozmiarów podejmująca podstawowe problemy danej dziedziny
wiedzy. Występuje często w tytułach prac filozoficznych.

* kazanie, homilia


Przemówienie o treści religijnej, wygłaszane podczas nabożeństwa, objaśniające
teksty religijne i zawierające pouczenie moralne. Kazania średniowieczne
wprowadzały realia życia codziennego w celu ilustrowania nauk moralnych. W
okresie reformacji zbiory kazań przybrały charakter utworów literackich
niekoniecznie pełniące funkcje użytkowe. Kazania sejmowe Skargi w proroczym
tonie przeciwstawiły ideały heroizmu i patriotyzmu wzorom życia ziemiaństwa.

* sielanka


Jest to gatunek poetycki wywodzący się z antycznej Grecji (idylla Teokryta),
obejmujący utwory utrzymane w pogodnym tonie.

Opowiadają one o życiu pasterzy lub wieśniaków. Gatunek ten w starożytnym
Rzymie rozwinął Wergiliusz. Znany był również w czasach nowożytnych i oznaczał
wówczas wierszowany utwór o formie monologu włożonego w usta postaci
literackiej na ogół pasterza, z przeważającym udziałem elementów dialogowych i
opisowych. Do literatury polskiej ten gatunek wprowadził Kochanowski. Obok
sielanki narracyjne występował również sielanka dialogowa, sielanka
udramatyzowana. Tematyka z życia pasterskiego lub wiejskiego przedstawiana była
w sposób realistyczny lub konwencjonalny (sielanka konwencjonalna). Dla
sielanki staropolskiej charakterystyczna była dwupłaszczyznowość, polegająca na
występowaniu podmiotu wypowiedzi (i sytuacji) oraz wypowiedzi przytoczonej. W
sielance wyrażała się tęsknota za życiem natury i niechęci do miasta,
charakterystyce to dla kultury dworskiej z właściwym jej pragnieniem zwrotu do
ludowości.

* nowela


Od włoskiego słowa "novella" co oznacza nowość. Jest to krótki utwór epicki,
który charakteryzuje zwięzłość kompozycji (wyraźny punkt kulminacyjny, puenta),
ograniczenie liczby postaci, wprowadzenie tylko jednego wątku, skupienie się na
jednym tylko problemie, jeden punkt widzenia. Ukształtowała się ona we Włoszech
w renesansie. Stała się środkiem wprowadzenia do literatury środowiska
mieszczańskiego z jego życiem codziennym i ludźmi, problematyką obyczajową i
psychologiczną, co wyraźnie odróżniało ten gatunek od epiki wierszowanej.

Religijność Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego

Mikołaj Sęp-Szarzyński to twórca renesansu, ale wprowadza on elementy barokowe.
W jego poezji zauważamy brak pogody ducha czy afirmacji życia. Na pierwszy
plaan wysuwają się sprawy religijne. Stawia człowieka wobec siły jaką jest Bóg.
Utwory jego to zbiór sonetów. Wydał tomik "rymy, albo wiersze polskie".

Sonet_IV

Człowiek walczy z pokusami i słabościami świata. Pierwsza strofa mówi o
sytuacji człowieka w świecie. Ciągła walka z hetmanem ciemności-szatanem, który
popycha ludzi do zła. Ciało dąży do przyjemności i szkodzi duszy. Pokój duszy
jest szczęściem, ale dusza ludzka nie ma spokoju i musi walczyć. Jest to
dramatyzm ludzkiego życia. Człowiek jest skazany na rozdwojenie między
pragnieniem, a niespełnieniem. Różni się to od humanizmu chrześcijańskiego w
którym nie ma diabła w przeciwieństwie do liryki Sępa-Szarzyńskiego.

Świat jest miejscem gdzie czekają na ludzi pokusy prowadzące do nieszczęścia i
braku zbawienia. Człowiek uzależniony jest od czynników zewnętrznych. Dusza i
ciało to dwie części ludzkiej naatury. Ciało jest prymitywnie ziemskie i
pragnie rozkoszy. Dusza zaś dąży do doskonałości, obce są jej pragnienia
ziemskie. Stąd ból w człowieku w pragnieniu rozkoszy i jednoczesnym dążeniu
duszy do doskonałości. Człowiek może zwyciężyć tylko przy pomocy Boga. Sam jest
słaby i wątły i nie radzi sobie z rozdwojeniem. W świecie stworzonym przez
Boga, panoszy się szatan, a człowiek skazany jest na walkę, której patronuje
Bóg. Świat nie jest doskonałością. Bóg w swej wielkości pozostaje niewzruszony
i obojętny.

Sonet_V - "O_nietrwałej_miłości..."

Człowiek pragnie miłości, ale miłując traci z oczu cel życia. Zaślepiony
miłością nie dostrzega prawdziwych wartości. Gdy człowiek nie kocha to ciało
się smuci, a dusza raduje. Miłość to właściwość ludzkiego życia. Jest nie
trwała i prowadzi do cierpienia. Ponownie widzimy, że człowiek zawieszony jest
między pragnieniem, a nie spełnieniem. Człowiek nie może być szczęśliwy. Gdy
kocha to też czegoś mu brakuje. Nie może być szczęśliwy. Czy kocha czy też nie
kocha.

Człowiek zawieszony jest pomiędzy dobrem, a złem.

Człowiek by być w pełni człowiekiem musi podjąć walkę. Dopiero w chwili śmierci
człowiek zyskuje pokój.

Mikołaj Sęp-Szarzyński tworzył poezję będącą pomostem renesansu i baroku. W
utworach prezentowanych wyrzej elementy_renesansu_to:


1. miłość do życia, fakt iż przemijanie nie umniejsza jego wartości. Poeta
pragnie żyć.
2. Walka z szatanem, ale nie odmalowuje strasznych obrazów szatana i śmierci
(pełnych grozy)
3. Człowiek to istota godna i szlachetna choćby przez trud walki jaką
podejmuje
4. Poeta doctus, uczony w rzemiośle poetyckim, na wzór humanistów.


Cechy_baroku_to:

1. Barokowy styl obrazowania, zmienność toku zdań, ozdobność wypowiedzi,
gwałtowność i uczciwość wyrazu. Same tytuły sonetów też to potwierdzają:
są długie, ozdobne i rozbudowane.
2. Zmiana renesansowego światopoglądu. Trwoga wynikająca ze zmienności i
znikomości ludzkiego świata. Człowiek jest samotny i słaby. Życie to
zadanie do wypełnienia. Ciągła walka z szatanem, niepokój, przemijalność,
zagubienie zastępują ład i harmonię renesansu.
3. Barokowy motyw szatana, śmierci, przemijalności i marności rzeczy
doczesnych.


Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

jek 18 maja 2007, z IP: 83.175.191.52     Zgłoś komentarz do skasowania
W sumie ok
je 16 maja 2007, z IP: 91.90.180.226     Zgłoś komentarz do skasowania
Niezłe
jas 16 maja 2007, z IP: 91.90.180.226     Zgłoś komentarz do skasowania
Mogło być więcej, ale dobre i to...
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0082 sekund.