Obyczajowość polski xvi wieku

Dodał: ~gość
Data dodania: 23 sierpnia 2001
Średnia ocen: 2,2
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


WIEŚ I JEJ UROKI

JAN KOCHANOWSKI

Są to fraszki Czarnoleskie w których poeta zawarł pochwałę spokojnego,
szczęśliwego życia na wsi, gdzie zaistniały odpowiednie warunki do uprawiania
twórczości poetyckiej, a czarnoleska lipa urosła do rangi symboli.

"Na_lipę"

Poeta wyznał, że w jej dobroczynnym cieniu chronił się chętnie, tu bowiem nie
dochodziły promienie słoneczne nawet w południe, w największy upał. Znajdował
ukojenie w powiewie wiatru i śpiewie ptaków. Pochwała odpoczynku, wiejskiego
życia. Fraszka o charakterze pochwalnym. Fraszka przedstawia idylliczną naturę
arkadyjską, która dostarcza człowiekowi różnych pożytków, zaś życie zgodne z
nią daje ludziom ukojenie, beztroskie bytowanie i szczęście.

"Na_dom_w_Czarnolesie"

Charakterystyka podstawowych ideałów życiowych człowieka renesansu. Są to
przede wszystkim czyste sumienie, zdrowie, życzliwość ludzka i skromność
obyczajów. Dom ten jawi się jako arkadia spokoju i radości.

"Pieśń_świętojańska_o_sobótce"

Utwór liryczny o charakterze sielankowym. Składa się z krótkiego wstępu,
opisującego obchody Sobótki na wsi w wieczór Świętojański. Potem następuje
pieśni dwunastu panien. Obok nuty miłosnej, w pieśniach poszczególnych panien
brzmi pochwała życia na wsi, znana z utworu Reja "Żywot człowieka poczciwego".

Panna XII

Pochwała wsi gdzie ludzie żyją bezpiecznie i spokojnie. Ci co żyją w miastach,
na dworze lub są marynarzami to narażają się na niebezpieczeństwo. Na wsi
człowiek spokojnie zajmuje się swoim polem. Uczciwie zaopatruje rodzinę i
zajmuje się dobytkiem. Dobytek gospodarzowi przynosi pożytek. Wokoło śpiewają
ptaki. Skrzętna gospodyni krząta się i pomaga mężowi, a dobrobyt pomaga uniknąć
awantur. Dzieci uczą się życia skromnego i umiarkowanego.

MIKOŁAJ REJ

"Mnich"

Rej otwarcie krytykuje mnichów (bestie, wyzyskiwacze, próżniacy). Porównuje ich
do starych diabłów, szalonych i bezdusznych ludzi, którym bark wiary, nauki i
bogobojności. Naśmiewa się z ludzi, którzy uważają kleryków za świętych,
bogacili się. Tych nazywa największymi szaleńcami.

"Pleban_pieska_na_cmentarzu_pochował"

Rej wskazuje na chciwość duchowieństwa. Krytycznie ocenia postawę biskupa,
który za pieniądze uznał psa za chrześcijanina. Wskazuje to też na przewrotność
ludzi - czasem nie chcą pochować ludzi na cmentarzu, ale chowają psa - zwierzę.
A łakomy na pieniądze biskup "uwierzył" w historyjkę plebana aby zgarnąć
dukaty.

"Baba_co_w_pasyją_płakała"

Poeta naśmiewa się z księdza i baby, która płacze podczas wielkopostnego
nabożeństwa. Kobieta płacze bo głos księdza przypomina jej głos ukochanego
osiołka, który zdechł. Docina, śmieje się z księdza (zapewne bardzo grubego)
przypominającego grubego osiołka, spasionego i zadbanego. Jest to też przytyk
do wartości księży i ich zawziętości, w myśl przysłowia "Uparty jak osioł".

"Żywot_człowieka_poczciwego"

W utworze tym zauważamy, że nie obca jest Rejowi reguła "Złotego środka" czyli
życia zgodnie z naturą, umiejętność cieszenia się życiem. Człowiek poczciwy
według Reja powinien osiąść wraz z rodziną w cichym wiejskim majątku, bo celem
ziemianina jest praca na własnym wiejskim gospodarstwie. Życie toczyć się
powinno tu zgodnie z naturą. Człowiek powinien podporządkować się rytmowi
przyrody, zmienności pór roku i wynikającym z nich obowiązkom. (patrz także
punkt 25.1)

"Krótka_rozprawa..."

Stosunki panujące na wsi - patrz punkt 23.2

SZYMON SZYMONOWIC

"Żeńcy"

Szymonowic prezentuje wieś dwojako: przynoszącą bogactwo i swobodną staroście
(ekonomowi) oraz ciężką pracę i niedolę robotników i chłopów. Chłop zależny
jest bowiem od starosty. Musi go słuchać (ile pracować, kiedy jeść, co mówić).
Starosta ma pełną swobodę, pełnię władzy nad chłopem bo sprzyja mu prawo i siła
(bogactwo i bicz). Chłop pańszczyźniany, robotnik folwarczny lub rolnik ma
ciężkie życie, pełne cierpienia. Zależny jest od pana, który jest surowy, ostry
i nie żałuje bata czy korbacza. Chłop żyje w ciągłym strachu, by nie powiedzieć
czy nie zrobić czegoś co rozgniewało by pana. Chłop nie pracuje w zgodzie z
prawami natury lecz prawami ustanowionymi przez Pana.

Sielanka realistyczna ("Żeńcy") ukazuje prawdziwe oblicze wsi i warunki życia
chłopa wraz ze wszystkimi jego wadami i ciężarem jakie ono nakłada. Nie ukazuje
zgodnie z konwencją renesansu życia pięknego, zgodnie z naturą, bez trosk i
cierpień, brak afirmacji życia, będącej podstawową cechą utworów renesansowych.
Realistyczna, prawdziwa rzeczywistość, obraz wsi, obdarty ze wszystkich złudzeń
i wyobrażeń o lekkim i przyjemnym życiu na wsi.


OBLICZE SZLACHTY XVI WIEKU

"O POPRAWIE RZECZY POSPOLITEJ"FRYCZ-MODRZEWSKI

* KSIĘGA I [o obyczajach]



Jest to traktat o uczciwości i rozumie, który ma wspomagać działanie każdego
człowieka. Mówi też o sprawiedliwości; wszyscy są równi. Za najwyższą cnotę
uznaje on rozum (humanista). Zlikwidowanie żebractwa przez przytułki. Żąda
opieki nad starcami i kalekami. Postuluje o ograniczenie wywozu zagranicę
zboża, aby nie było głodu w kraju. Pragnie wprowadzenia urzędu czuwającego nad
jakością i ceną towarów. Należy kultywować tradycje i obyczaje każdego narodu

* KSIĘGA IV


Nawołanie do reformy kościoła. Duchowieństwo zasługuje na krytykę. Powinno
propagować wartości duchowe i moralne, a nie zabiegać o doczesność,
jednocześnie pragnąc władzy.

* KSIĘGA V


Krytyka ludzi nie pragnących wykształcenia i źle traktujących nauczycieli.
Pieniądze zamiast wydawać na zabawy i stroje należy wydać na naukę. Korzyści
płyną też dla państwa i religii. Nauczycielami nie powinni być księża lecz
ludzie świeccy. Uczący w duchu wiary. Łączenie moralności i wykształcenia
intelektualnego.

FRASZKI I PIEŚNI JANA KOCHANOWSKIEGO

"O_Kapelanie"

Dowcipna anegdota o kapelanie, który na wymówkę królowej, że zaspał i późno
wyszedł na mszę, tłumaczył się, że wogóle nie spał tej nocy. Kochanowski
naśmiewa się z kościoła i z duchownych rozpustnych, pijących i nie
spełniających swoich obowiązków.

"O_Kaznodzieji"

Mowa o duchownych, którzy prawią kazania, ale się do nich nie stosują. Grzeszą,
ale potępiają na ambonie grzeszników. Są źli i przewrotni.

"O_Doktorze_Hiszpanie"

Opowiada ona anegdotę o prawniku królewskim Rozjuszu, który wymknął się z grona
zabawiających się kielichem kompanów, jednak towarzysze zabawy wywarzyli
zamknięte drzwi jego pokoju i zaczęli przepijać do niego tak, że następnego
dnia się dziwił: "Szedłem spać trzeźwo, a wstaję pijany".

"Pieśń_o_spustoszeniu_Podola"

Patrz punkt 23.1.2

"Odprawa_posłów_greckich"

Symbolem szlachty jest na przykład Aleksander. Samolubny egoista, uciekający w
swych niecnych czynach do szantażu i przekupstwa. Ludzie żyjący w zbytku,
przepychu. Zepsuta i zdegenerowana młodzież to przyszłość narodu. Młodzi ludzie
mają albo mądrość albo bogactwo. Te dwie sprawy nie łączą się nigdy. (patrz
także w punkcie 23.1.3)

Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Twój może być pierwszy!
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0074 sekund.