Dorobek artystyczny Juliusza Słowackiego

Dodał: ~gość
Data dodania: 13 września 2001
Średnia ocen: 3,3
Oceń: (dno)  0     1     2     3     4     5     6  (super)

» Skomentuj prace
» Zgłoś naruszenie regulaminu / plagiat


TEMATYKA WCZESNEJ TWÓRCZOŚCI J. SŁOWACKIEGO

Reprezentant drugiego młodszego pokolenia romantyzmu. Odwoływał się też do
powstania listopadowego. Przed powstaniem następuje jego debiut literacki.
Utwory powstałe wtedy to cykl powieści poetyckich, wprawki dla Słowackiego
(tematyka historyczna, motywy orientalne). Bohaterowie tych powieści poetyckich
byli skrzywdzeni, skłóceni ze światem, chcący zamanifestować indywidualność.
Pisze pierwsze tragedie historyczne. Utwory nasycone smutkiem, rozpaczą,
uczuciami, które dominowały w okresie romantyzmu.

W tym czasie powstaje też powieść poetycka "Lambro". Akcja - wojna grecko-
turecka (tak jak w "Giaurze"). Lambro postanawia zniszczyć flotę turecką,
poświęcając swe życie i dobre imię. Poświęca siebie, aby zyskać jakoś sukces
militarny (szlachecki rewolucjonizm).


Wybuch powstania - Słowacki przyjął to z entuzjazmem. Efekt to wiersz
"Bogurodzica". Nawiązanie do średniowiecznej pieśni, utwór ma spełniać taką
funkcję i mieć takie skutki jak "Bogurodzica". Wezwanie do pomocy Polakom przez
Litwinów i rewolucjonistów rosyjskich. Nawołanie do powstania i przyłączenia
się innych. W utworze dużo wiary, entuzjazmu; wiersz ma charakter odezwy. Jest
dynamiczny. Chęć pobudzenia do aktywności.


W momencie wybuchu powstania listopadowego Słowacki skierowany został do prac
administracyjnych. Był nią zniechęcony. Opuszcza Polskę i wyrusza do Francji.
Znajduje się wśród popowstańczej emigracji. Po powstaniu listopadowym mógł
wrócić do Polski. 1834 - wydanie "Kordiana". Utwór ten to ocena powstania.
Powrót do Polski stał się niemożliwy.


"KORDIAN" - typowy dramat romantyczny ?

Treść

* Akt I


15 letni chłopiec zastanawia się nad sensem życia. Nie może odnaleźć celu.
Myśli o samobójstwie. Nie może określić swych pragnień. Prośba do Boga o cel w
życiu, do którego będzie dążył. Wiele pragnień, myśli, wśród których jest
zagubiony. Odczuwa wewnętrzny niepokój, drżenie, rozgorączkowanie. Odnajdujemy
u niego "choroby wieku" - bezsens życia, bezcelowość wszystkich działań,
uczucie nudy i pustki egzystencjalnej. Grzegorz opowiada mu 3 historie: bajkę o
Janku (rzekomo nieudolny chłopiec osiągnął sukces poprzez podjęcie ryzyka),
opowieść o wojnach napoleońskich i opowieść o Kazimierzu. Kordian zapala się
lecz potęguje się jego nicość, pustka i samotność. Pesymista, negatywnie myśli
o swym życiu i jego celu. Ma poczucie bezczynności i bezradności. Nieszczęście
potęguje nieszczęśliwa miłość. Nie znajduje wzajemności. Laura starsza o parę
lat drwi z Kordiana, nie widzi jego prawdziwych uczuć. Emocjonalna
niedojrzałość Kordiana powoduje jego rozterkę. Postanawia popełnić samobójstwo,
którego jednak nie dokonuje.

* Akt II


Proces dojrzewania Kordiana. Konfrontacja młodzieńczych ideałów, wyobrażeń z
rzeczywistością. Podróżuje po Europie.

Anglia - uświadamia sobie, że zaszczyty można kupić, tak jak i tytuł lecz nie
szacunek ludzi. Przekonuje się o władzy pieniądza. Włochy - Kordian zawsze
poszukiwał miłości jako związku dusz, trwającego całe życie. Spotykając
Wiolettę przekonał się, że takie uczucie nie istnieje. Miłość można kupić.
Rozczarowuje się, jego marzenia są zszargane przez rzeczywistość. Będąc na
audiencji u papieża przekonuje się, że on uważa Polskę za kraj szczęśliwy, każe
czcić prawosławnego cara. Rozczarował on Kordiana. Papieża nie interesuje los
Polaków. Opowiada się za silniejszym. Potępia powstanie listopadowe. Nie chce
pobłogosławić garstki ziemi z kroplami krwi. W Kordianie załamuje się wiara w
religię. Na Monte Blanc wygłasza liryczny monolog. Pierwsza faza to
rozczarowanie, próba zabójstwa, druga to zniechęcenie dla świata i ludzi,
trzecia zaś to odnalezienie celu życia. Kordian ma poczucie siły, chce
poświęcić się dla ojczyzny, poderwać naród do walki z tyranią. Chce udowodnić
swoje bohaterstwo i poświęcić się za naród tak jak Winkelried.

* Akt III


Narada spiskowców. Próba wystąpienia przeciw carowi, zabójstwo tyrana. Kordian
nie dba o przyszłość Polski, nie ma jej wizji. Chce dokonać tylko jednego
czynu. Nie ma programu politycznego. Kordian sam decyduje się na zbrodnię.
Podczas próby zabójstwa waha się. Nie znajduje wystarczającej motywacji
moralnej i politycznej. Zostaje powalony przez strach i imaginację. Zostaje
złapany, oskarżony, skazany na śmierć - niewiadome ułaskawienie.

Portret psychologiczny tytułowego bohatera (dynamizm postaci)

Kordian ulega przemianie. Słowacki wyraża krytykę wobec niedojrzałego bohatera.
Tacy ludzie walczyli o Polskę.

Kordian to bohater romantyczny. Cechuje go:

1. samotność
2. niezgoda z zastanym światem, próba zmiany go
3. nieszczęśliwa miłość
4. indywidualizm i tajemniczość
5. skłonność do desperacji
6. dominacja uczuć nad racjonalizmem
7. poczucie odpowiedzialności za zło świata
8. dynamiczny
9. tragiczny (nie dokonał tego, czego chciał)
10. wewnętrzne rozdarcie (pragnie zabić cara ale przeszkadzają mu argumenty
prezesa)


Więcej na ten temat w punkcie 49.2.1

Wymowa polityczna utworu

Słowacki dokonuje tutaj rozrachunku z powstaniem listopadowym. W III akcie
krytykuje sfery rządzące. Prezes - Julian Ursyn Niemcewicz boi się działania,
hamuje zapał sprzysiężonych. Argumenty:

1. królobójstwo jest wbrew polskiej tradycji
2. obawa przed reakcją innych władców i konsekwencjami
3. odwołania do wiary zabraniającej zbrodni
4. honor nie dopuszcza do złamania przysięgi posłuszeństwa (nawet caru)
5. złamanie honoru rycerskiego walką ukrytą


Na niepowodzenie powstania miała też wpływ przesadna ostrożność przywódców,
hamowanie przez nich zapału powstańców. Niedobra praca sejmu, nieudolność,
kadra oficerska nie spełniająca wymagań, przesadnie rozsądna. Kordian to
szlachcic rewolucjonista, nosił cechy ludzi z powstania. Swoją postawą i
deklaracjami dowodzi niedojrzałości politycznej swojej i programu jakim jest
szlachecki rewolucjonizm. Niedojrzałość polityczna Kordiana:

1. samotnictwo, działanie bez poparcia
2. chciał zabić cara
3. nie potrafił ocenić obiektywnie sytuacji
4. naiwny, jeden człowiek nie zniszczy całego aparatu władzy
5. brak politycznego programu
6. kierowanie się tylko emocjami
7. jego poetycka wrażliwość, górowanie emocji nad racjonalnym postępowaniem,
skłonność do desperacji
8. brak zdystansowania się do działania
9. niezdolność do wyzwolenia się spod argumentów prezesa
10. słaba psychika


Odpowiedzialnością za klęskę powstania Słowacki obarcza także ideologię
szlacheckiego rewolucjonizmu. Na przykładzie sceny z domu wariatów sugeruje, że
jest on też urojeniem szaleńca.

Winkelriedyzm

Słowacki wysuwa pewnego rodzaju propozycję, która jest w pewnym stopniu
opozycją do mesjanizmu. Jest to koncepcja, która polega na tym, że Polska ma
skupić na sobie zainteresowanie zaborcy, ma być aktywna, zaangażować wroga, w
tym czasie inne narody zwyciężą zaborcę. Słowacki dostosowuje swoją ideologię
do warunków historycznych i politycznych. Winkelriedyzm rodzi się na szczycie
góry Monte Blanc. Walcząc pod tym hasłem Kordian też ponosi klęskę, więc
zaproponowana przez Słowackiego koncepcja nie wytrzymuje, ponieważ zakłada ona
czyn nielicznych.

Polemika z Mickiewiczem w utworze

Mickiewicz już za życia uznany został klasykiem, rola Słowackiego zaś została
pomniejszona. Pojawiła się zazdrość poczucie niedocenienia. Różnice
światopoglądowe sprawiły, że Słowacki niejednokrotnie polemizował z
Mickiewiczem.

* rozbieżność co do zadań poezji i poety (prolog)


I osoba (Mickiewicz) - poezja ma uśmierzyć ból, ma dać sen, letarg, aby
zapomnieć o cierpieniach. Zaleca ona bierność, chce być osobą, na której skupi
się cały ból. Koncepcja takiej poezji związana jest z mesjanizmem - poeta jako
prorok, wieszcz.


II osoba (Lelewel) - przeciwnik mesjanizmu, nie popiera bierności. Poezja ma
być bronią, aktywność, walka orężna, zbrojna, poezja ma ranić głupich i wrogów.
Model poezji walczącej, tyrtejskiej, wezwanie do walki.


III osoba (Słowacki) - połączenie sił, jednoczenie narodu, poezja odwołująca
się do ludowych tradycji, wzbudzająca ducha walki, zachowanie narodowych
wartości, pielęgnowanie ich, poezja zbiornicą historii, tradycji, zachowywanie
ducha narodu.


* postawa wodza, przywódcy narodowego


Słowacki tak jak i Mickiewicz uważa, że poezja ma być tytrtejską. Naród
kierowany przez poetę przegrywa. Egoizm poety, który używa narodu do inspiracji
i natchnienia.

* ideologia


Słowacki przeciw mesjanizmowi przeciwstawił winkelriedyzm.

* krytyka poezji przedpowstańczej


Walory Formy utworu

Utwór ten jest dramatem romantycznym:

1. zerwanie z kanonem trzech jedności
2. synkretyzm formy (monolog Kordiana - liryka, opowiadania Grzegorza -
epika, dialogi - dramat)
3. wprowadzenie rozbudowanych elementów lirycznych
4. obecności fantastyki i ludowości
5. indywidualizacja języka bohaterów
6. występowanie bohatera romantycznego


"BALLADYNA" jako zabawa konwencjami literackimi

Baśniowo ludowy charakter dramatu

Elementy_fantastyki:

1. ludzie w utworze to katolicy, akcja zaś rozgrywa się w głębokim
średniowieczu, gdy katolicyzm nie był popularny
2. obyczaje stylizowane na sarmacki styl
3. istnienie świata irracjonalnego
4. ingerencja wiata irracjonalnego w rzeczywisty
5. istnienie postaci fantastycznych
6. nieprawdopodobne wydarzenia i przypadki niezgodne z logiką życiową.


O_charakterze_ludowym_świadczą:

1. imię Balladyna
2. obyczaje, wierzenia ludowe
3. język niekiedy archaiczny, elementy gwarowe


Demitologizacja romantycznych przekonań

1. romantyczna miłość
2. (w "Balladynie" nie ma jej, związku dusz, ideałów, wspólnych
zainteresowań, uczucia aż do śmierci)

3. mit arkadyjskiej przyrody
4. (wieś to nie tylko sielanka, bliskość przyrody i jej nakazów,
niebezpieczeństwo)
5. ludzie nie są dobrzy, wrażliwi, szczerzy, patriotyczni


Nawiązania do twórczości Szekspira

1. motyw zbrodni
2. żądza władzy
3. w obu utworach występują podobne sceny
4. podobna aura emocjonalna, grozy, duchów, zachowanie niecodzienne postaci
5. istnienie świata irracjonalnego
6. posługiwanie się kontrastami
7. takie samo źródło tragizmu - czyny człowieka a nie fatum tak jak w antyku


"BENIOWSKI" JAKO POEMAT DYGRESYJNY

Dygresje zawarte w utworze.

* O charakterze politycznym, o polskiej emigracji


Słowacki wierzy w twórczość. Krytykuje Mochnackiego i powstanie a
także emigrację i brak kontaktu z narodem. Uważa działalność sejmu za
nie przynoszącą żadnych korzyści narodowi. Jest on uciszeniem
sumienia arystokracji, która uciekła z kraju. Dramatyczna sytuacja
emigrantów przekonanych o swoim patriotyzmie. Słowacki nie wierzy w
skuteczność sejmu i sens działalności takiej emigracji. Na końcu tego
tekstu mamy wiarę w postęp, w to, że sytuacja taka nie może dłużej
trwać, że przyszłe pokolenia staną się rzeczywistymi bojownikami o
wolność.



* O miłości


Tą część utworu Słowacki poświęca swojej wybrance, Ludwice
Śniadeckiej. Podmiotowi lirycznemu wydaje się, że ją widzi, czuje.
Ogarnia go nostalgia i smutek. Tylko na tej kobiecie mógł polegać,
tylko ona by po nim płakała. Ona jedyna rozumiała jego cierpienia.
Rozstanie z nią było trudne, lecz nieodwołalne. Podmiot liryczny
wierzy, że miłość ich będzie nieśmiertelna - powrót do koncepcji
miłości romantycznej. Słowacki boleśnie odczuwa samotność, rozstanie
potęguje jego cierpienie.



* O poezji


Jest to program poetycki Słowackiego. Myśli wypowiadane w sposób
giętki, aby można było dostrzec każdy aspekt, komunikatywnie i
klarownie. Forma nie powinna ograniczać treści, która to ma być
głównym bohaterem. Ma ona tylko podkreślać treści i dostosować się do
niej. Podmiot liryczny mówi z dumą o swej poezji, porównuje się do
Kochanowskiego, podziwia go, uważa za swojego mistrza. Z dumą mówi o
swych zasługach w rozwoju poezji. Podkresla, że Kochanowski
zrozumiałby go. Poezja powinna być duchowa, inspirowana natchnieniem,
wynikać z wewnętrznej potrzeby.



* O Mickiewiczu


Słowacki mówi, iż jego utwory są w cieniu Mickiewicza, który często
drwił z niego, że nie walczy za ojczyznę. Był on ciągle w cieniu i
cierpiał z tego powodu. Dygresja to ostateczny rozrachunek pomiędzy
nimi, ostateczne wyjaśnienie. Mickiewicz według Słowackiego to
zwiastun pokory, jest on bowiem zwolennikiem mesjanizmu. Siebie uważa
za wieszcza, skupia swe siły na przyszłości. Nie pochwalał on także
tego, że Mickiewicz szukał uznania w Watykanie, wiązał przyszłość z
Rosją, nie występował przeciwko niej, uważał, że Polskę można
wskrzesić dzięki niej. Słowacki uważa swą drogę za lepszą. Mówił, że
Mickiewicz nie jest poetą narodowym skoro nawiązywał do cierpienia.
Zaś poezja Słowackiego jest czysta. Uznaje on jego wielkość, oddaje
mu hołd, lecz nie zgadza się z jego koncepcjami politycznymi.



WIELOWĄTKOWOŚĆ "GROBU AGAMEMNONA"

Wiersz możemy podzielić na dwie części. Pierwsza z nich odnosi się do przeżyć
osobistych poety wywołanych widokiem grobu wielkiego wojownika greckiego.
Podmiot liryczny prosi o natchnienie. Lutnia, która jest symbolem weny
twórczej, jest mu potrzebna do opisania uczuć i przeżyć. Nastrój jest
przygnębiający - poczucie małości wobec Homera i walczących bohaterów. Poeta-
pielgrzym czuję się bardzo mały w porównaniu z wielkością pogrzebanych. Czuje
wobec nich pokorę.

W drugiej części utworu Słowacki scharakteryzował społeczeństwo polskie. Poddał
ostrej ocenie szlachtę polską, którą obarczył winą za upadek powstania
listopadowego. Skrytykował ów "czerep rubaszny", którym przykryta jest
"anielska dusza narodu". Zdaniem podmiotu lirycznego konserwatyzm szlachecki
hamował działalność sił politycznych o charakterze demokratycznym i postępowym.
Według niego:

* Polacy dbają tylko o pieniądze, zapominają o tym co najważniejsze
* muszą zmienić swój system wartości
* powinni mieć wodza takiego jak Leonides
* powinni być waleczniejsi, poświęcać się
* szlachta nie pozwala wybuchnąć uczuciom, więc naród jest słaby


Słowacki proponuje:

* odrodzenie państwa
* prawdziwe uczucia narodu muszą górować, przezwyciężenie czerepu
* zjednoczenie
* Polska kiedyś była "pawiem i papugą" narodów, teraz jest niewolnicą
* zatraciła uczucia, emocje, zdolność logicznego myślenia


Chce obudzić emocje, zjednoczyć, poruszyć sumienie. Poeta-romantyk nie może
opisać drugich - tym razem polskich - Termopil (dzieło starożytnych, dowód
odwagi i wielkości), może jedynie opowiedzieć o klęsce narodu. Brak mu nadziei
na zwycięstwo, wstydzi się za Polaków. Jednocześnie kieruje do nich
ostrzeżenie. Dopóki szlachta będzie uważała się za jedyną warstwę narodu i nie
da wolności całemu społeczeństwu, dopóty nic się nie zmieni. Polacy muszą
zacząć walczyć z zaborcą,.

SŁOWACKI JAKO POETA LIRYCZNY

"Smutno_mi_Boże"

Hymn ten powstał w czasie podróży Słowackiego na wschód. Podmiot liryczny
opisuje swoje uczucia podczas podróży statkiem do Aleksandrii. Podkreśla piękno
świata, postrzega przyrodę, zjawiska i wspaniałości natury, co świadczyć może o
wrażliwości, o tym, że doznania estetyczne wpływają na doznania emocjonalne.
Odczuwa smutek, żal, tęsknotę, samotność, swą kruchość i małość. Uczucia te
powodują, iż nie zna swych dalszych losów. Przybierają one postać różnych
obrazów:

1. lecące bociany, są ucieleśnieniem Polski, kierują jego myśli ku niej
2. daremna modlitwa dziecka, które i tak nie powróci do kraju
3. obraz grobu, nie wiadomo gdzie zostanie pochowany, po śmierci nie zazna
spokoju, odpoczynku w ziemi ojczystej
4. odejście matki od dziecka i jego żal, tak jak on utracił swą Matkę
Ojczyznę, tęskni i żałuje


Piękno i atmosfera sprawiają, że otwiera się, ujawnia swe uczucia, a monolog
kieruje do Boga. Nie jest on wyrazem buntu, a raczej wypowiedzi wrażliwej,
refleksyjnej jednostki. Podmiot liryczny wierzy w Boga, jest on powiernikiem
jego myśli. Dla innych ludzi jest zamknięty w sobie, oni widzą go jednakowo,
powierzchownie. Jest samotny, może zwrócić się tylko do Boga, szuka
zrozumienia. Jest to forma prośby do Boga.

"Rozłączenie"

Obraz wewnętrznych emocji związanych z rozdzieleniem dwóch osób. Jedynym ich
połączeniem jest biały gołąb. Podmiot liryczny mówi o ukochanej w kontekście
przyrody. Zna ukochaną doskonale, może przewidzieć jej zachowanie, to co teraz
robi. Miłość wieczna trwa mimo rozłączenia. Podmiot liryczny widzi ją w
wyobraźni. Góry są symbolem muru, tego co ich dzieli, trudności nie do
przebycia. Cały tekst zaopatrzony jest w wiele emocji, miłości, tęsknoty i
żalu. Emocje sprawiają, że podmiot liryczny przekształca realność w taki obraz,
jaki narzucają mu jego myśli, wspomnienia.

"Uspokojenie"

Podmiot liryczny uspokaja tych, którzy boją się rewolucji. Mówi, iż przyniesie
ona więcej korzyści niż szkód, będzie stopniem w rozwoju ludzkości. Rewolucja
przedstawiona jest jako nagła, wielka siła, która przyjdzie nagle, zabije
wielu, poczyni ogromne spustoszenia, będzie krwawa, wizja apokaliptyczna,
końca, zagłady świata. Wizja ta porusza nie tylko ludzi, ale i samo miasto,
domu, wprowadza na teren walki ciemne moce. Po zniszczeniu ma nastąpić
odrodzenie doskonalszego świata. Po okrutnych czasach nastąpią lepsze. Dramat
tu opisywany jest ofiarą na ołtarzu doskonalenia się.

Wymowę wiersza należy rozpatrywać na przestrzeni wieków. Wiersz ten określa
historiozofię Słowackiego - postęp dokonuje się zawsze poprzez zniszczenie
starej formy.

"Testament_mój"

Wiersz ten jest stylizowany na testament, zawierający pożegnanie artysty ze
światem, rozrachunek z poglądami i wartościami, wyrażający jego wolę i życzenia
skierowane do przyjaciół lub potomnych. Poeta zwraca się do odbiorcy, którym
jest całe pokolenie romantyków, wszyscy ci, którzy znali poetę oraz potomni,
którzy będą czytali jego poezję. Podmiot liryczny przyznaje się do zespolenia z
ludźmi - "żyłem z wami, cierpiałem i płakałem z wami", których kocha.
Porzucenie przyjaciół nie jest dla niego łatwe. Wywołuje to uczucie smutku,
jest bolesne, gdyż nie pozostawia on potomka. Nie mając go nie ma nikogo, kto
mógłby podjąć się kontynuowania jego myśli twórczej. Prosi tych, którzy go
znają, aby przekazali pokoleniom pamięć o jego życiu, czynach i wielkiej
miłości do ojczyzny. Matce pragnie przekazać swoje serce i żałuje, że może jej
ofiarować tylko tyle. Jednocześnie jest osamotniony, gdyż nikt nie docenia jego
poezji. Ma nadzieję, że przyszłe pokolenia nie przejdą obojętnie obok jego
spuścizny poetyckiej. Pozostawia on ważne przesłanie. Rodacy muszą wierzyć, że
wolność nadejdzie, a kiedy zajdzie potrzeba muszą poświęcić się dla ojczyzny.

FILOZOFIA GENEZYJSKA W TWÓRCZOŚCI SŁOWACKIEGO

W "Genesis_z_ducha" Słowacki przedstawił swoją filozofię zwaną genezyjską.


Wszystko co istnieje ma duchową istotę, materia jest konsekwencją aktywności
ducha. To co materialne jest kruche, przemija. Duch się doskonali, aby to
zrobić musi starą formę materialną ciągle rozbijać, zrobić z niej ofiarę.
Postęp ducha związany jest ze zniszczeniem tego co materialne. Stąd konflikt
pomiędzy tym co duchowe a tym co materialne. Rewolucja jest także pewną zmianą
formy, służy osiągnięciu wyższego stopnia rozwoju.

Box reklamowy - zainteresowany?
Dodaj ściąge »

Komentarze

Dawid1990 26 stycznia 2008, z IP: 82.139.41.188     Zgłoś komentarz do skasowania
hmm... ciekawe ,ale juz chyba setny raz czytalem to samo!!! wszedzie jest jednakowa praca:(
Użytkownik publikuje komentarze i opinie wyłącznie na własną odpowiedzialność. Właściciel Serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników na łamach Serwisu.
Czas generowania strony: 0.0231 sekund.